İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2021/2029 K.2024/1272

İzmir Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 20.10.2021 tarih 2021/27 E. 2021/209 K. sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, üye ... tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili, davalının, 20.04.2020 başvuru tarihli 2020-GE-l74968 Evrak nolu 2020/02842 / 1 - 2 ve 3 tescil nolu tasarım belgesinin başvuru sahibi olduğunu, dava konusu tasarımın 6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu' nun aradığı yenilik ve ayırt edicilik unsurunu taşımadığını, daha önceden müvekkili ... Şti adına tescil edilen 2019/04620/2 ve 3 nolu tasarımlar olan AK-311 ve AK-311 ES isimli sayaçlar ile birebir aynı tasarımlar olduğunu, belirterek; 2020/02842-1,2 ve 3 tescil nolu tasarımların hükümsüzlüğüne karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, davacının TPMK nezdinde dava konusu 2020/02842 numaralı davalı şirkete ait tasarımın yayımına itirazda bulunduğunu, kurumun itiraza konu tasarımın yenilik ve ayırt edicilik unsurlarını taşıdığı gerekçesi ile davacının itirazı reddettiğini, tasarımların aynı veya benzer nitelikte olmadığını, davacının benzer olduğunu iddia ettiği tasarım tescil işlemini kamuya sunmasından itibaren 12 ay içinde yapması gerekirken 6 sene sonra tescil ettirdiğini, bu nedenle aslında davacı tarafın tasarımı kamuya 6 sene önce sunulmuş olup, tescil edilebilir nitelikte olmadığını, davacının haksız ve kötü niyetli olduğunu, belirterek; davanın reddine reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece iddia, savunma, benimsenen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davalı tasarımlarının genel izlenim prensibi dikkate alındığında yeni ve ayırt edici olmadığı, davacının dosyaya sunduğu ürünlerin davalı tasarımının başvuru tarihinden önce kamuya sunulduğu, başvuru tarihi itibari tescil şartlarının mevcut olmadığı, belirtilerek; hükümsüzlük talebinin kabulüne karar verilmiştir. Karara karşı davalı tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davalı vekili, bilirkişi raporunun hükme esas alınamayacağını, bilirkişi heyetinde marka vekili bir bilirkişi ile sınai mülkiyet uzmanlığına sahip makine mühendisi bir bilirkişi yer almış olup, sektör uzmanı bir bilirkişiye yer verilmediğini, davacının davadan önce davalı tasarasımının yayımına TPMK nezdinden itiraz ettiğini, yapılan incelemede ürünlerin sayaç malının bilgilenmiş kullanıcıları nezdinde genel izlenim itibariyle farklı olduğu belirtilerek itirazının rededildiğini, söz konusu tasarımın davacıya ait tasarımlardan tamamen farklı olduğunu,

davalı şirket adına tescilli 2020/02842 tescil numaralı ve davacıya ait AK-311 ES-1 ES-2 modelinde olan 2019/04620 tescil numaralı su sayaçları aynı sektörde benzer amaçlara hizmet ediyor olsalar dahi tamamen farklı görünüşlere sahip olan farklı tasarım ürünleri olduğunu, su sayacı sektöründeki ürünler için renk unsurunun doğru bir karşılaştırma şekli olmadığını, tasarımların rengi, üretimde kullanılan malzemeler ve su sayacı ihale şartnamelerinde verilen renk şartlarına göre belirlendiğini, bilirkişiler tarafından yapılan değerlendirmede sektörün teknik gereklilikleri hakkında yeterli araştırma yapılmadığını, dava konusu ürünler ön ödemeli,

motor kontrollü vana içeren akıllı su sayaçları grubunda olup içerdiği parçaların konumlandırılmasının belli bir düzende yapılıyor olmasının teknik bir zorunluluk olduğunu, tasarımlar arasında genel izlenim prensibi dikkate alındığında pek çok farklılıkların bulunduğunu, davaya konu tasarımın ayırt edici nitelikte olduğu ve kullanım esnasında farklı kolaylıklar sağladığı açıkça bilgilenmiş kullanıcılar tarafından anlaşılabilir durumda olduğu halde mahkemece bu hususta eksik inceleme yapıldığını, karada yeterli gerekçeye yer verilmediğini, belirterek; kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

Davacı vekili istinafa cevap dilekçesi ile davalının istinaf talebinin reddini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava endüstriyel tasarımın hükümsüzlüğü istemine ilişkin olup ilk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçeyle davanın kabulüne karar verilmiştir. 1. Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzenine ilişkin sebeplerle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır. 2. Davacının 26.07.2019 tarih ve 2019/04620 sayılı, davalının ise 20.04.2020 tarih ve 2020/02842 sayılı " su sayacı " tasarım başlığı ile 10-04 lokarno sınıfında, endüstriyel tasarım sahibi oldukları anlaşılmaktadır.

3. Endüstriyel tasarım, kavram olarak; bir ürün veya ürün parçasının görünümüdür. Korumanın kapsamı, ürünün görünüm özellikleriyle sınırlıdır. Bir tasarımın tescil edilebilmesi için, tasarımın aynısının başvuru veya rüçhan tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış olması, bir başka deyişle mutlak yenilik koşulu kabul edilmiştir.

Mutlak yenilikten söz edilebilmesi için de tasarım tescil başvurusu yapılan ürünün görünümünün dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulan tasarımlardan yararlanma ve benzetme serbestisi ilkesi sınırları içinde kalmak kaydıyla küçük ayrıntıların ötesinde farklı özelliklere sahip olması gerekli ve yeterlidir.

Tasarımın ayırt edicilik unsuru ise yeni olan bir tasarımı ortak özelliklerinin dışında ve bilgilenmiş kullanıcı gözüyle kıyaslanan diğer tasarımlardan farklı kılan ve böylece yeni olan bir tasarıma sağlanan hukuki korumanın da kapsamını belirleyen özelliktir. ( Yargıtay 11. HDB'nın 05.03.2014 tarih ve 2013/11345 E - 2014/420 K. )

4. Ayırt edicilik unsurunun tespitinde ise, koruma talep edilen tasarımın bütününün önceki tasarımlara nazaran genel izlenim itibariyle farklı olduğu hissini uyandırması gerekir. Birden fazla tasarımın farklı unsurlarının birleştirilmesiyle elde edilen tasarımların ayırt edici olduğu söylenemez. Koruma telep edilen tasarım ürünün bütününe yönelik olabileceği gibi bir kısmına ilişkin de olabilir.

Ürünün tamamı yönünden koruma talep edilmiş ise tasarımın tamamının tüm unsurları yönünden bilinen önceki tasarımlara nazaran ayırt edici nitelikte olması gerekir. Ayırt edicilik değerlendirmesinde markalardaki hedef tüketici kitlesinden farklı olarak “bilgilenmiş kullanıcı” kitlesinin görüşleri dikkate alınır.

Bilgilenmiş kullanıcı o ürün grubunda uzman olan kişiler değil, ancak tasarıma konu ürünün kullanıcıları arasında bulunan ve genel kitleye nazaran ürünlerin dış görünüşüne değer veren yeteri kadar bilgi sahibi, titiz ve dikkatli kişilerdir. ( Yargıtay 11. HD'nin 08.03.2022 tarih ve 2020/7358 E . - 2022/1612 K. )

5. Tasarımın yeni ve ayırt edici nitelikte olmaması, teknik fonksiyonun tasarımı şekillendirmesi, tasarımın kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı olması, tasarımın gerçek sahibinin başkası olması, sonradan kamuya açıklanmış olmakla birlikte, aynı veya benzer başka bir tasarımın başvuru (veya varsa rüçhan) tarihinin daha önce olması halerinde tasarımım hükümsüzlüğüne karar verilebilir. Tasarımın hükümsüzlüğü, istisnai haller dışında menfaati olan herkes tarafından istenebilir. Tasarımın hükümsüzlüğü davası, davanın açıldığı anda Tasarım Sicili'nde tasarım belgesi sahibi olarak kayıtlı kişiye karşı açılır.

6. Somut olayda mahkemece hükme essa alınan bilirkişi raporunda seçenek özgürlüğü değerlendirilerek dava konusu tasarımlarda gövde ve göstergelerin formlarında, göstergelerin syaç üzerinde konumlandırılmasında tasarımcının geniş seçenek özgürlüğü bulunduğu, bu tasarımlarda tasarımlar arasındaki farklılığın derecesinin yüksek olmasının beklendiği, bilgilenmiş kullanıcının üretim satış ve kurulum işi ile uğraşan kişiler olabileceği, rüçhan tarihinden önce kamuya sunulduğu, incelemeye konu tasarım yanında davalının tasarımının yenilik ve ayırt edicilik özelliğinin bulunmadığı belirtilmiştir.

7. Açıklanan tüm bu hukuki ve maddi vakıalar karşısında; ilk derece mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporunun hüküm kurmaya ve denetime elverişli, dosya kapsamına uygun olmasına, dava konusu tasarımların gövde ve göstergelerin formları ile göstergelerin konumlandırılmasında tasarımcının geniş seçenek özgürlüğü bulunması nedeniyle tasarımlar arasındaki farklılığın derecesinin yüksek olmasının beklenmesine, bilgilenmiş kullanıcının üretim satış ve kurulum işi ile uğraşan kişiler olabilecek olmasına, davaya konu davalıya ait ürünün ayırt edilemeyecek kadar benzerlerinin tasarım tescili için başvuru tarihinden önce kamuya sunulmasına,

bu hali ile tasarım yönünden yenilik ve ayırt edicilik niteliğine haiz olmamasına, tasarımlarda var olan farklılıkların anılan tasarımların genel izlenimini değiştirmeye yeterli olmadığının tespit edilmesine, hükümsüzlük koşullarının oluştuğunun anlaşılmasına, tarafların iddia ve savunmaları ile dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin doğru nitelendirilmesine,

hükmün dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayanağı maddî delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, ilk derece mahkemesince verilen kararda bir hukuka aykırılık bulunmamakla, istinaf itirazları yerinde değildir.

Bu durumda, istinaf kanun yoluna başvuranın dilekçesinde yer verdiği itirazların açıklanan gerekçe ışığında yerinde olmamasına, kararda kamu düzenine ilişkin bir aykırılık bulunmamasına, kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olmasına göre, duruşma açılmasına gerek görülmeyerek Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b-1 maddesi gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.