İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2022/258 K.2024/1721

Taraflar arasındaki davadan dolayı İzmir 5.Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 16.09.2021 gün ve 2020/599 E. 2021/621 K. sayılı hükmün istinaf yoluyla Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için raportör üye tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili, davalının kasko sigortacısı olduğu aracın davacı tarafından dava dışı ... Tic. Ltd. Şti ile aralarında düzenlenen kira sözleşmesi ile kiralandığı dönemde aracın karıştığı kaza nedeni ile zarara uğradığını, araçta oluşan hasar ve değer kaybının davacı tarafından karşılandığını, dava dışı kiralayan şirketi kasko sigorta şirketinden olan alacağını davacıya temlik ettiğini, sigorta şirketine yapılan başvuruya rağmen ödeme yapılmadığını, belirterek; fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydı ile 39.804,00-TL kasko sigorta tazminatının davacının fiili ödeme tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, davanın zamanaşımına uğradığını, temlik sözleşmesinin sözleşmesinin geçersiz olduğunu, kanun gereği alacağın devrinin yasak olduğunu, davacı tarafın aktif husumet ehliyetinin olmadığını, davacının araç üzerinde de hak sahibi olduğuna dair başkaca bir iddiasının da bulunmadığını, sigortalı tarafından davalıya yapılan bir hasar ihbarının olmadığını, davacı tarafından davalı şirkete hasar ihbarı yapılmadığından ispat yükümlülüğünün yer değiştiğini, sigortalı arç sürücüsünün kaza sonrası olay yerini terk ettiğinden hasarın teminat dışı olduğunu, belirterek; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre.

5684 Sayılı Sigortacılık Kanunu Ek mad.6 ile yapılan düzenlemeye göre dava konusu alacağın devri yasaklanan alacaklar kapsamına alındığı, düzenlemenin yapıldığı tarih olan 27/02/2020 tarihinden itibaren düzenlenen temlik sözleşmelerinin geçersiz olduğuu, yapılan düzenlemeye göre tazminat alacağının sadece hak sahibine veya avukatına ödeneceği ve maddenin 1. fıkrasında belirtilen kişiler dahil olmak üzere hiç kimseye devredilemeyeceğini, somut olayda Temlik sözleşmesinin düzenlendiği tarihin 25/08/2020 olduğu göz önüne alındığında yapılan düzenlemeden sonra olması nedeni ile geçersiz olduğunun kabulü gerektiği,

alacak hakkının temlik edilemeyeceği kuralı uyarınca davacının aktif husumet ehliyetinin doğmadığı, belirtilerek; davacının davasının aktif husumet yokluğu nedeni ile reddine karar verilmiştir.

Karara karşı davacı tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili, alacağın temliki sözleşmesine konu olan ödemenin 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu ek 6 ncı maddesinin yürürlüğe girdiği tarihten önce olduğunu, davacı tarafından, dava dışı ... Tic. Ltd.

Şti'ne 19.03.2019 tarihinde 29.214,45 TL ve 22.03.2019 tarihinde ise 10.000,00-TL olmak üzere toplamda 39.214,00-TL ödeme yapıldığını, 5684 Sayılı Kanunu'nun Ek 6. Maddesinin ise 28.07.2020 tarihinde yürürlüğe girdiğini, yine alacağın temliki sözleşmesi, 12.02.2021 tarihlİ 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu Ek 6. Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Genelgenin Yürürlüğe Girdiği Tarihten Önce İmzalandığını, tüzel kişilerin tazminat alacaklısı olduğu durumların yasak kapsamında olmadığını, davaya konu olan sigorta sözleşmesinin bir tarafı ...

Sigorta Şirketi iken diğer tarafının ...Ticaret Limited Şirketi olduğunu, kanunun amacının simsarların hasar danışmanlık şirketi altında iş yapmasını engellemek olduğunu, belirterek; kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, trafik kazası nedeni ile davacının aracında oluşan hasarın İMMS kapsamında tahsili istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçeyle davanın reddine, karar verilmiştir.

1. Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzenine ilişkin sebeplerle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.

2. Eldeki uyuşmazlığa konu somut olayda, 25.08.2020 tarihli alacağın temliki sözleşmesiyle, tüzel kişi sıfatına haiz dava dışı araç kiralayan şirkete ait davalı nezdinde kasko sigorta poliçesi ile sigortalı aracın, poliçenin yürürlükte olduğu tarihte meydana gelen trafik kazası neticesinde zarara uğraması nedeniyle, poliçe kapsamında dava dışı araç kiralayan şirketin doğacak alacağının 39.214,45-TL'sinin kira sözleşmesi kapsamında ödeme yapan kiracı davacıya devredildiği, anlaşılmaktadır.

3. Hukuki bir işlem (tasarrufi işlem) olan alacağın temliki sonrasında alacak üçüncü kişiye intikal etmektedir. Bu andan itibaren üçüncü kişi, borçlu karşısında alacaklı sıfatını kazanmaktadır. Niteliği itibariyle alacağın temliki, alacaklının tasarruf işlemidir. Temlik, alacağın tamamı için yapılabileceği gibi bir kısmı için de yapılabilir. Tam temlikte alacağın aslı ve fer’ileri temlik alana geçmekte olup alacaklı borç ilişkisinde taraf olmaktan çıkar.

Temlik alan, temliki ve alacağın varlığını ispat ederek borçludan talepte bulunur. Temlik ile birlikte temlik alan, alacağın aslı ve fer’ileriyle birlikte, alacağa bağlı rüçhan haklarını da iktisap eder. Dolayısıyla temlik konusu alacak itibariyle dava ve takip hakkı da temlik alana geçer. Alacağın temlikinde esasen borç değişmez, sadece onu talep edecek taraf değişmiş olur.

4. 28.07.2020 tarihinde yürürlüğe giren 7251 sayılı Kanun’un 57. maddesi ile 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’na eklenen Ek Madde 6.’da “(1) Bu Kanun uyarınca sigortacılık yapan kurum veya kuruluşlardan ya da Hesaptan talep edilecek tazminat alacağı ancak; a) Alacaklı tarafından bizzat, b) Alacaklının kanuni temsilcisi veya kanuni temsilcinin bizzat vekâlet verdiği avukat vasıtasıyla, c) Alacaklının bizzat vekâlet verdiği eşi, çocukları, annesi, babası, kardeşleri veya avukatı vasıtasıyla, takip edilebilir.

Takip yetkisi, sigortacılık yapan kurum veya kuruluşlar ya da Hesap nezdinde yapılacak işlemleri kapsar.(2) Tazminat alacağı, sadece hak sahibine veya avukatına ödenir ve birinci fıkrada belirtilen kişiler de dâhil olmak üzere hiç kimseye devredilemez. (3) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumunca belirlenir.” şeklinde düzenleme yapılmıştır.

Anılan Kanuni düzenlemenin 3. maddesi gereğince yayımlan 12.02.2021 tarihli genelgenin 12. maddesi ile tüzel kişilerin tazminat alacaklısı olduğu durumlaın, 6284 sayılı kanunun ek 6. maddesi kapsamında olmadığı da belirtilmiştir.

5. Şu halde; 28.07.2020 tarihinde yürürlüğe giren 7251 sayılı Kanun’un 57. maddesi ile 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’na Ek Madde 6'nın eklendiği, bu maddenin temlik yasağına ilişkin olduğu mahkemece, 28.07.2020 tarihinde yürürlüğe giren 7251 sayılı Kanun’un 57 nci maddesi ile Sigortacılık Kanunu’na eklenen Ek Madde 6 hükmü ile Sigortacılık Kanunu Ek 6. Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Genelge hükümleri de değerlendirilerek sonucuna göre başvuranın aktif husumet ehliyetin değerlendirilmesi gerekir.( Yargıtay 4. HD'nin 23.11.2023 tarih ve 2023/10493 E. - 2023/12521 K. )

6. Anılan düzenlenme çerçevesinde; sigorta ilişkinden kaynaklı tazminat alcağının temliki yasaklanmış ise de kasko sigorta poliçesi kapsamında tazminat alacaklısı araç kiralayanın tüzel kişi olması nedeniyle 7251 sayılı Kanun’un 57. maddesi ile 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’na Ek Madde 6. maddesindeki temliğe ilişkin sınırlamanın eldeki uyuşmazlık yönünden uygulanmayacak olması nedeniyle taraflar arasındaki temliğin geçerli olduğu anlaşılmaktadır.

7. Açıklanan tüm bu hukuki ve maddi vakıalar karşısında; temlik alan davacının eldeki dava yönünden geçerli temliknameye istinaden aktif dava ehliyetinin bulunduğu kabul edilmek suretiyle yargılamaya devam edillip, davanın esasıyla ilgili diğer deliller irdelenerek talep hakkında bir karar verilmesi gerekirken, dosya kapsamına uygun düşmeyecek şekilde davacının aktif dava ehliyeti bulunmadığından bahsile dava şartı yokluğundan davanın reddine karar verilmesinde hukuki isabet görülmemiştir.

Bu itibarla; ilk derece mahkemesince dava şartı hakkında hatalı şekilde karar verilmiş olması nedeniyle 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a-4 maddesi uyarınca istinaf başvurusunun kabulüne ve ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve kaldırma kararının sebep ve şekline göre sair istinaf itirazlarının incelenmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekmiştir.