İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2024/500 K.2024/751

Muğla Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 24.10.2023 tarih ve 2023/652 Esas, 2023/743 Karar sayılı kararının, istinaf başvurusu yoluyla incelenmesinin davacı vekili tarafından istenilmesi üzerine, dairemize gönderilen dosya incelendi, dosya içeriğine göre incelemenin duruşmasız olarak yapılması uygun görülmekle, gereği konuşulup düşünüldü.

İSTEM

Davacı vekili tarafından verilen dava dilekçesinde özetle.

Müvekkilinin, davalılar ile yapmış olduğu 22.10.2021 tarihli sözleşme gereği 2021 model ... sıfır dorse alımı hususunda anlaşmaya vardıklarını, müvekkili tarafından banka dekontu ile davalı yana avans ödemesi yapıldığını, ancak davalının sözleşme gereği üzerine düşen teslim borcunu yerine getirmediğini, müvekkili tarafından müteaddit defalar yapılan ödemenin iadesi hususunda da görüşmelerin sonuçsuz kaldığını, bunun üzerine davalılar hakkında Yatağan İcra Müdürlüğünün 2022/344 esas sayılı dosyasında icra takibine girişildiğini, davalılar tarafından İcra Müdürlüğü’nün yetkisine ve takip konusu borca itiraz edildiğini,

davalıların itirazlarının süre kazanma amaçlı, haksız ve kötüniyetli olduğunu belirterek itirazın iptaline, takibin devamına ve %20 den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesini dava ve

talep etmiştir.

CEVAP

Davalılar vekili tarafından verilen cevap dilekçesinde özetle. Müvekkili ile davacı arasında 22.10.2021 tarihinde "1 adet 2021 Model ...

Sıfır Dorse" yapımı için davaya konu sözleşme hazırlandığını ve taraflarca kabul edildiğini, taraflar arasında imzalanan bu sözleşmede yetki tayini yapıldığını ve yetkili mahkeme olarak İskenderun Mahkemeleri konusunda anlaşıldığını, davaya konu olayda taraflar arasında aksi kararlaştırılmadığından yetkili icra dairesinin İskenderun İcra Müdürlüğü olduğunu, ancak karşı taraf takibini Yatağan İcra Dairesi'nde başlatarak usule aykırı işlem yaptığını, yetki itirazının kabul edilmesinin gerektiğini, müvekkili ile karşı yan arasında hazırlanan dorse imalat sözleşmesi gereği karşı yanın,

müvekkilinden standart dışı bir dorse imal etmesini istediğini, standart bir dorsenin uzunluğunun 13,60 metre iken karşı yanın siparişi 10 metrelik bir dorse olduğunu, dolayısıyla müvekkilinin, dorse imalatındaki standartlar dışında kişiye özel bir tasarım ve üretim yaptığını,

Taraflar arasındaki dorse imalat sözleşmesinin bedelin 145.000 TL olduğunu, bunun 65.000 TL'sinin nakit olarak, geri kalan kısmının ise taksitlerle ödeneceğinin karşı yanın delil olarak sunduğu dekontta da görüleceği gibi müvekkiline yalnızca 55.000 TL'lik bir havale işlemi yapılarak sözleşmeye aykırı davranıldığını, buna rağmen müvekkilinin iyi niyetini koruyarak sözleşmeye konu dorsenin imalatına başlayıp bitirdiğini, imalat sonrası müvekkilinin karşı yanı telefonda arayarak dorsenin hazır olduğunu, paranın kalan kısmını istediğini belirttiğini, ancak karşı yanın ödeme yapamayacağını,

sıkışık olduğunu söyleyerek müvekkilinin hazırlamış olduğu dorseyi teslim almaktan kaçtığını, böylece karşı tarafın tekrar sözleşmeye aykırı davrandığını, karşı yanın hem ücret ödeme hem de teslim alma borcunu yerine getirmediğini, takibin haksız ve kötü niyetli olduğunu belirterek davanın reddine ve davacının % 20’den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkûm edilmesine, ayrıca yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini savunmuştur.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesinin 24.10.2023 tarih ve 2023/652 Esas, 2023/743 Karar sayılı kararı ile özetle; ''..Davaya konu 22/10/2021 tarihli sözleşmenin tacirler arasında yapılan sözleşmelerden olduğu, davalılar vekilinin süresinde yetki itirazında bulunduğu ve yetkili mahkemenin İskenderun Mahkemeleri olduğunu beyan etttiği, eldeki davada kesin yetkinin yer almadığı, taraflar arasındaki uyuşmazlığa konu 22/10/2021 tarihli sözleşme ile İskenderun Mahkemeleri'nin yetkili mahkeme olarak belirlendiği anlaşıldığından davalı vekilinin yetki itirazının kabulü ile yetkili mahkemenin İskenderun Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunun tespitine'' dair karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili tarafından verilen 06.12.2023 tarihli istinaf kanun yoluna başvuru dilekçesi ile özetle; -HMK m.17 ve 18. Maddelerinde yetki sözleşmesinin geçerlilik şartlarının belirtildiğini, buna göre yetki sözleşmesinin tacirler veya kamu tüzel kişileri arasında akdedilebileceğini, müvekkilinin tacir olmadığını, gerçek kişi olduğunu, madde metninde tacirden anlatılmak istenenin işin ticari nitelikte olması değil, tarafların kanunlarda tacir olarak tanımlanan kişiler olması hususu olduğunu, geçerli bir yetki sözleşmesi olmadığı halde davanın yetki yönünden reddine karar verilmesinin usule ve yasaya aykırı olduğunu, Belirterek kararın kaldırılması istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

DELİLLER, DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; HMK.nın 355. maddesindeki düzenleme uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı yönü gözetilerek yapılan inceleme sonucunda, Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili için başlatılan takibe itirazın iptali istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesi tarafından yetkisizlik kararı verilerek dosyanın İskenderun Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar verildiği, verilen kararın davacı vekili tarafından istinaf edildiği görülmüştür.

Taraflar arasında 22.10.2021 tarihinde dorse yapımı konulu eser sözleşmesinin yapıldığı, sözleşmede "sözleşme feshinden doğacak zarar ziyanlar İskenderun Mahkemeleri" yetkili olacaktır" hükmünün bulunduğu, davacının iş sahibi, davalıların yüklenici olduğu hususlarında uyuşmazlık bulunmamaktadır.

İlk derece mahkemesi gerçek kişi olan davacının tacir araştırmasının yapıldığı, davacının şehirler arası yük taşımacılığı faaliyetinde bulunan ve bilanço usulüne tabi gelir vergisi mükellefi olduğundan tacir olduğu anlaşılmıştır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 20.03.2002 gün 13-241 Esas, 208 Karar sayılı ilâmı ile Yargıtay 15.Hukuk Dairesi'nin yerleşik uygulamalarına göre hem icra dairesi hem de mahkemenin yetkisine itiraz halinde itirazın iptâli davasına bakan mahkemenin öncelikle takip dosyasında icra dairesinin yetkisine yönelik itirazı incelemesi, icra dairesi yetkili ise işin esasına girmesi, yetkili değilse itirazın iptâli davasını yetkili icra dairesinde takip yapılmaması sebebiyle ortada geçerli icra takibi bulunmadığından reddetmesi gerekir. Çünkü, itirazın iptâli davasının görülebilmesi, geçerli bir icra takibinin varlığına bağlıdır.

Davalı vekili tarafından icra dosyasında icra dairesinin yetkisine itiraz edildiği gibi Mahkemenin yetkisine de itiraz edildiği anlaşılmıştır.

İİK'nın 50. maddesi uyarınca icra dairesinin yetkisi incelenirken HMK'nın yetkiye ilişkin hükümleri kıyasen uygulanacaktır. Yetki kuralları incelenirken davanın özelliğini de gözönünde tutmak gerekmektedir. Nitekim taşınmazın aynına ilişkin davalarda taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinin yetkisi kesin niteliktedir (HMK.nun 12.maddesi). Öte yandan sözleşmeye dayalı alacak davalarında ise, kesin yetkinin bulunmadığı hallerde tarafların tacir veya kamu tüzel kişisi olmaları halinde HMK'nın 17. maddesi gözetilerek yetki sözleşmesi yapılabilir ve taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça, dava sadece sözleşmeyle belirlenen bu mahkemelerde açılır.

İİK'nın 50. maddesi uyarınca, HMK'nın mahkemelerle ilgili yetki hükümleri kıyasen icra daireleri için de uygulanacağından mahkemelerle ilgili olarak kararlaştırılan yetki sözleşmesi ya da şartının icra müdürlüklerini de kapsadığının kabulü gerektiği, usul ve maddi hukuk yönünden geçerli yetki sözleşmelerinin, sözleşmenin taraflarını bağlayacağı gibi külli ve cüzi haleflerini de bağlayacaktır.

Eser sözleşmelerinde ise, genel yetki kuralı, HMK'nın 6. maddesi uyarınca davalının yerleşim yeri mahkemesi (takip yönünden ise icra dairesi), aynı zamanda özel yetki kuralı uyarınca (HMK'nın 10. maddesi) sözleşmenin ifa yeri mahkemesi (icra dairesi) de yetkilidir. Bu durumda takibin davalılardan birinin ikametgahında yapılabileceği gibi, sözleşmenin ifa yerinde de takip başlatılabilir. Tacirler arasında yetki sözleşmesi de az yukarıda açıklandığı üzere kesin yetki istisnası dışında mümkündür. Eser sözleşmesinden doğan borçlar münhasır para borcuna ilişkin olmadığından 6098 sayılı TBK'nın 89.maddesinin (818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 73/1 maddesinin) ise olayda uygulama yeri bulunmamaktadır.

Bu durumda ilk derece mahkemesi tarafından, öncelikle icra müdürlüğünün yetkisine yapılan itirazı incelenmesi, şayet icra dairesi yetkisiz ise davayı bu yönden reddetmesi; icra dairesi yetkili ise mahkemenin yetkisine yapılan itirazı incelemesi gerekirken bu husus üzerinde durulmadan yetkisizlik kararı verilmesi usule ve yasaya aykırı olduğundan davacı vekilinin istinaf istemi yerinde görülmüştür.

Dosya kapsamı, mahkeme gerekçesi ve yapılan değerlendirmeye göre; mahkemece yapılan araştırma ve inceleme hüküm kurmaya yeterli olmadığından davacı vekilinin istinaf kanun yoluna başvurusunun kabulü ile, ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/(1)-a-4 ve 6. maddeleri gereğince kaldırılmasına karar verilmesi gerekmiş olup aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.