İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi E.2025/393 K.2025/608

Davacı vekili, müvekkili ile davalı arasında 05.07.2021 tarihli adi ortaklık sözleşmesi tanzim edildiğini, adi ortaklığın konusunun Ödemiş Belediyesi'ne ait ...

Mahallesi ... ikmal inşaatı ve ....etap ....kısım rekreasyon alanı düzenlemesi yapım işi olduğunu, ortaklık sözleşmesinin idare ve temsil başlıklı 5.maddesinde, ortaklığın idare ve temsil yetkisinin davalı şirkete verildiğini, davalının bu yetki ile ortaklığa konu işin tüm işleyişi ile tek başına ilgilendiğini ve işi yürüttüğünü, müvekkilinin defalarca talep etmesine rağmen davalının yapılan iş ve işlemlerin neler olduğu, kimlere ne kadar ödeme yapıldığı,

ne kadar hakediş tahsil edildiği konularında bilgi ve belge vermediğini, sözleşmeye konu işin davalı tarafça yarım bırakıldığını ve ihalenin Ödemiş Belediyesi tarafından feshedildiğini, Ödemiş Belediyesi'nin işin aksatıldığını ve işin eksik bırakıldığının müvekkiline bildirmesi üzerine müvekkilinin durumdan haberdar olup, davalı ile görüştüğünü defalarca talep etmesine rağmen hesaplarlar, ticari defterler, alacak-verecek durumu, hakediş ödemeleri, işçilik ve malzeme ödemeleri vs gibi hiçbir konuda bilgi verilmediğini, adi ortaklığa ait ticari defterlerin davalıda olması sebebiyle müvekkilinin defterler üzerinde inceleme yapıp,

durumu öğrenme şansına sahip olmadığını bildirmiş, HMK'nın 106.maddesi uyarınca adi ortaklığa konu iş ile ilgili davalı tarafça yapılan tüm iş ve işlemlerin tespitine, adi ortaklığın başından itibaren ortakların yapmış oldukları şahsi ödemelerin tespitine ve tarafların birbirinden alacaklı olup olmadıklarının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, davanın haksız ve mesnetsiz olduğunu, sözleşmeye konu iş nedeniyle Ödemiş Belediyesiyle yaşanan ihtilaf nedeniyle davacının da taraf olduğu ödemiş 1.asliye hukuk mahkemesi'nin 2024/253 esas sayılı dosyasıyla açılan davanın derdest olup, sözleşmeye konu olan işe ilişkin esastan bir yargılama yapılması nedeniyle tespit davasının görülmesinin hukuka uygun olmadığını, işin tüm aşamalarında davacının bilgilendirildiğini, hiçbir aşamada davacının işle ilgilenmediğini, üzerine düşen sorumlulukları layıkıyla yerine getirmediğini, bu nedenle davalı şirketin yöneticisi ... tarafından 6 milyon TL civarında ortaklığın ödemesi gereken paranın ödendiğini bildirmiş, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

MAHKEME

"...adi ortaklık sözleşmesinin 05/07/2021 tarihli olmasına ve dava tarihine kadar üç yıldan fazla süre geçmesine rağmen TBK'nun 630.maddesi hükmü uyarınca davalı tarafça, davacıya her aşamada bilgi verildiği iddiasına rağmen davacı tarafça, davalı tarafın yılda en az bir defa hesap vermediğine ilişkin hiçbir delil ve belgenin dosyaya sunulmadığı gibi TBK'nun 631.maddesi uyarınca hiçbir bilgi almadığını iddia eden davacı ortağın, ortaklık sıfatı nedeniyle ortaklığın işleyişi hakkında bilgi alma, defter ve kayıtlarını inceleme,

bunlardan örnek alma ve mali durumu hakkında özet çıkarma hakkının kullanılması konusunda davalı şirketten talepte bulunma, kabul edilmediği takdirde TBK'nun 631.maddesine dayanarak bilgi alma ve inceleme hakkı talepli dava açma hakkının bulunmasına rağmen geçen 3 yıllık sürede bu nitelikte talepte bulunduğu, kabul edilmediği ve dava açıldığı konusunda hiçbir belgenin sunulmadığı,

adi ortaklığa ilişkin bu özel hükümlerden yararlanarak davalı şirketten talepte bulunmak ve gerektiği takdirde dava açmak hakkı varken HMK'nun 106.maddesi hükmü çerçevesinde tespit davası açmasında davacının hukuki yararının bulunmadığı anlaşılmakla, davanın HMK'nun 114(1/h) maddesinin yollaması ile hukuki yarar yokluğundan HMK'nun 115(2) maddesi uyarınca dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar vermek gerekmiştir." gerekçesiyle,

"Davanın hukuki yarar yokluğuna bağlı olarak HMK'nun 114 (1/h) maddesinin yollaması ile HMK'nun 115(2) maddesi uyarınca dava şartı yokluğu nedeniyle usulden REDDİNE," karar vermiştir.

BİLDİRİLEN İSTİNAF NEDENİ

Davacı vekili, ilk derece mahkemesince iş bu davayı açmalarında hukuki yararın olmaması gerekçesiyle davanın reddine karar vermiş olmasının hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, karşı taraf firmanın pilot firma olması sebebiyle, ortaklığa konu işin tüm işleyişiyle tek başına ilgilendiğini ve yürüttüğünü, yani, inşaatın yapımı, hakedişlerin tanzimi, hakedişlerin tahsili, ödemelerin yapılması vs tüm işleri pilot firma sıfatıyla karşı taraf tek başına yaptığını, ancak, müvekkili firmaca defalarca talep edildiği halde, karşı tarafın bu işleyişle ilgili yapılan iş ve işlemlerin neler olduğunu, yine kimlere ne kadar ödeme yapıldığı,

ne kadar hakediş tanzim edilip, ne kadar hakediş tahsil edildiği konularında müvekkili firmaya bilgi ve belge vermediğini, tüm bu sebeplerden dolayı taraflarınca karşı taraf pilot firma aleyhine herhangi bir alacak (eda davası) açılmadan önce böyle bir hak ve alacağın tespitinin yapılabilmesi amacıyla H.MK 106.maddesi gereği tespit davası açmalarında hukuki yarar olduğu aşikar olduğu halde, mahkemenin hukuki yarar yokluğu gerekçesiyle davanın reddine karar vermiş olmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, bu sebeplerle ilk derece mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, adi ortaklık kapsamında yapılan iş ve işlemlerin ve bu ortaklıktan kaynaklanan alacağın tespiti istemine ilişkindir. İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen ilk derece mahkemesi kararı hakkında 6100 sayılı HMK'nun 355.maddesindeki düzenleme gereğince; istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık olup olmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.

İlk derece mahkemesince hukuki nitelendirmenin davadaki ileri sürülüş ve dosya kapsamına uygun olarak belirlenmesine, taraflarca ileri sürülen delillerin toplanarak usulüne uygun olarak değerlendirilmesine, delillerin değerlendirilmesinin dosya kapsamına uygun bulunmasına, taraflarca ileri sürülen iddia ve savunmaların tartışılarak gerekçeli kararın oluşturulmasına, ihtilafa uygulanması gereken yasal mevzuatın doğru olarak tespit edilmesine, mahkemenin karar gerekçesiyle hüküm fıkrasının birbiriyle uyumlu olmasına, mahkeme hükmünün yasal unsurları taşımasına,

özellikle, eda davası açılabilecek yerde tespit davası açılmasında hukuki yarar bulunmadığından davanın usulden reddine ilişkin ilk derece mahkemesi kararında isabetsizlik bulunmamasına göre ilk derece mahkemesi kararına karşı davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun HMK 353/1-b.1 maddesi uyarınca reddine karar verilmesi gerekmiştir.