Konya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2025/453 K.2025/632

G. KARAR YAZIM TARİHİ : 30/04/2025

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş ve dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere dairemize gönderilmiş olmakla 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkilinin ...... Ltd. Şti.’nin kurucu ortağı olduğunu ve Konya ili Akşehir ilçesinde güneş enerji sistemleri (GES) kurulumu, arazi geliştirme, GES amaçlı proje geliştirme gibi alanlarda faaliyet gösterdiğini, davalı ...... Ltd.

Şti. ile yapılan çeşitli sözlü ve yazılı anlaşmalar çerçevesinde, müvekkili tarafından Yunak, Ilgın ve çevre bölgelerde GES amaçlı arazi geliştirme ve satış çalışmalarına başlandığını, davalı şirketin müvekkiline bu iş için vekalet verdiğini, bu çalışmalar sırasında marjinal arazi tespiti, sözleşme görüşmeleri ve bağlantı başvuruları yapıldığını, müvekkilinin Nisan 2023'te Eskişehir Alpu'dan ......’ün aracılığıyla Yunak bölgesinde GES kurulumu için marjinal arazilere ihtiyaç duyulduğunu öğrendiğini, yapılan araştırmalar neticesinde Yunak Karataş Mahallesi’nde 86 dekarlık bir arazi tespit edildiğini,

ancak arazi sahibi ...... ile diğer firmalarla yapılan görüşmeler sonucunda anlaşma sağlanamadığını, müvekkilinin çalışmaları neticesinde Yunak ...

Mahallesi’nde toplamda 2.000 dekarlık bir arazi üzerinde çalışma yapılmış ... parselde 772 dekar GES amaçlı arazi geliştirildiğini, bu arazilerin hissedarlarından birisi Yunak eski belediye başkanı ...... (eşi ......) olup, anlaşma şartları belirlendiğini, dekar başına 55.000 TL satış fiyatı ve 500 TL kira bedeli üzerinden yapılan anlaşmalara göre, marjinal arazi tespit ve çalışma süreçleri başlatıldığını, ...... bu süreçte firma adına sözleşmelerin belirli bir kısmını imzaladığını, müvekkili ile davalı ......

Ltd.

Şti. arasında, arazilerin satılması durumunda her dekar için 5000 TL müvekkile ve 5000 TL ......’e komisyon ödenmesi hususunda mutabakata varıldığını, ayrıca GES amaçlı her bir arazi geliştirme hizmeti için %2 hizmet bedeli ödenmesi ve yapılacak masrafların davalı firma tarafından karşılanacağı kararlaştırıldığını, müvekkili tarafından yapılan tüm bu çalışmalar ve süreçlerin ardından, davalı firma tarafından gerekli projeler ve çağrı mektubu başvuruları yapılmadığını, 2023 Temmuz ayında sadece 1 proje başvurusu yapıldığını ve o başvuru da firma yetkililerinin gerekli belgeleri sunmaması nedeniyle reddedildiğini,

2023 Ekim ayında yeniden açılan başvurulara rağmen, davalı firmanın hiçbir proje geliştirmediğini, bu durum, müvekkilinin yapmış olduğu masrafların karşılanmamasına ve hizmet bedeli alacağının tahsil edilememesine yol açtığını, müvekkilinin geliştirdiği araziler üzerinde başka firmalar tarafından başvurular yapıldığı ve bu başvuruların olumlu sonuçlandığı bilindiğini, ancak, davalı ...... Ltd.

Şti. bu süreçlerde hiçbir aktif rol almadığını, müvekkilinin yapmış olduğu yatırımlar ve masraflar karşılıksız kaldığını, ayrıca, Yunak bölgesinde 3.000 kWe'lik başvuruların kabul edilip projelerin hayata geçirildiği ve müvekkilinin geliştirdiği arazilerin başka firmalara satıldığı öğrenilidğini, aynı zaman diliminde davalı şirketin talebi üzerine Yunak ... Mahallesi ve Ilgın İlçesi ...

Mahallesinde GES amaçlı arazi geliştirme çalışması yaptığını, bu kapsamda arazilerin satılması durumunda her dekar için 10.000 TL ödenmesi hususunda mutabakata varıldığını, ancak herhangi bir alım satım olmasa bile geliştirilen araziler için kira komisyonu, %2 arazi geliştirme hizmet bedeli ve marjinal çıkan arazi sahipleriyle yapılan sözleşme karşılığında %2 marjinal arazi sözleşme bedeli ödeneceği konusunda anlaşıldığını, ayrıca kira sözleşmesinde belirtilen bir kira bedeli kadar kiralama komisyonu ödemesi konusunda anlaşma sağlandığını, davalı şirket arazi sahiplerine kira bedelini göndermesine rağmen müvekkiline göndermediğini,

bu kapsamda müvekkili Ilgın İlçesi ... Mahallesi'nde ...parselde 133 dekar arazi geliştirme çalışması yaptığını, yine Yunak İlçesi ... Mahallesi'nde...

Parsel 48 dekar arazi geliştirme çalışması yaptığını, yapılan bu çalışmaları davalı şirket adına müvekkili imzaladığını, yine arada marjinal arazi çıkmadığı için sözleşme yapılamayan 4 adet marjinal arazi çalışması yapıldığını, müvekkilinin geliştirdiği araziler üzerinde yapılan tüm masrafları ile yemek, ulaşım, kira, kırtasiye giderleri, kepçe masrafları ve arazi geliştirme hizmet bedellerinin karşılanmadığını, müvekkilinin uğradığı maddi zararlar tazmin edilmediğini, ayrıca, yapılan sözleşmeler gereğince hak edilen komisyon ve hizmet bedelleri de ödenmediğini, müvekkilinin alacakları için davalı taraf ile görüşmeler yaptığını,

ne var ki müvekkilinin alacak talebi üzerine müvekkilinin haksız yere Ankara ...Noterliğin'den 06.08.2024 tarih ... nolu azilname ile azil ettiğini, nitekim davalı taraf işbu alacaklar (komisyon ve hizmet bedeli alacağı, maddi zararların tazmini) konusunda üzerine düşen sorumlulukları yerine getirmediğini, taraflarınca sözleşmeye konu edimlerin yerine getirilmesi amacıyla 04.09.2024 tarihinde Akşehir...Noterliği'nin ... yevmiye nolu ihtarnamesiyle ihtar çekildiğini davalılar tarafından yapılan işlemler simsarlık sözleşmesi kapsamında değerlendirmiş ve sorumlu olduğu edimleri gerçekleştirmek için somut bir adım atılmadığını,

bu nedenlerle davalı firma ...... Ltd.

Şti.'nin sözleşmeye aykırı hareket ettiği ve müvekkilinin maddi zararlarını (Hizmet bedeli, marjinal arazi sözleşme bedeli, yapılan masraflar ve kira komisyonu) tazmin etmesi gerektiği tespit edilerek, müvekkilinin fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 35.000 TL (bilirkişi raporundan sonra ıslah edilmek üzere belirsiz alacak) hizmet, tazminat ve komisyon bedelinin yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı, davaya cevap vermemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonunda; "...Yukarıda yapılan açıklamalar, amir kanun hükümleri, gelen müzekkere cevapları, Yüksek Mahkemenin emsal mahiyetteki ilamı ve tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde eldeki davanın nispi ya da mutlak ticari davaya vücut vermediği, taraflar arasındaki ihtilafın 30/09/2023 Tarihli Gayrimenkul Kiralama ve Satın Alma Sözleşmesinden kaynaklandığı, yukarıda detayı verilen T.C.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 08/10/2024 Tarih ve 2023/3034 Esas-2024/2883 Karar sayılı ilamında da ifade edildiği üzere kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dâhil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davalarda, Sulh Hukuk Mahkemesinin görevli olduğu değerlendirilmekle davanın 6100 sayılı HMK m. 114/1-c maddesi gereğince mahkememizin görevli olmadığı görüldüğünden dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine, davaya bakmakla görevli Mahkemenin T.C.

Konya Nöbetçi Sulh Hukuk Mahkemesi olduğunun tespitine karar verilerek Mahkememizde oluşan vicdani kanaatin tezahürü olarak aşağıdaki hüküm tesis edilmiştir..." gerekçesiyle Davanın 6100 sayılı HMK m. 114/1-c maddesi gereğince mahkememizin görevli olmadığı anlaşıldığından dava şartı yokluğundan USULDEN REDDİNE, davaya bakmakla görevli Mahkemenin T.C. KONYA NÖBETÇİ SULH HUKUK MAHKEMESİ OLDUĞUNUN TESPİTİNE, karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; dava konusunun yalnızca kira ilişkisi olmayıp tarafların birbirlerine karşı yükümlülüklerini içeren geniş kapsamlı hizmet ilişkisini de barındırdığını, davalı şirketin tacir olup TKK.m.4 ve m.5'e görev görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunu belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılarak davanın esasına girilerek ticari dava kapsamında görülmesi gerektiğine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde;

Dava; hizmet sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 5/1. maddesi uyarınca ticari davalara asliye ticaret mahkemesi bakmakla görevlidir. Ticari davalar, mutlak ve nispi ticari davalar olarak ikiye ayrılır. Nispi ticari davalar, TTK'nın 4/1. maddesinde belirtildiği üzere her iki tarafın da tacir olup "Ticari işletmesiyle ilgili hususlardan kaynaklanan" hukuk davalarıdır. Mutlak ticari davalar ise tarafların tacir olup olmadıklarına ve uyuşmazlığın tarafların ticari işletmeleri ile ilgili bulunup bulunmadığına bakılmaksızın, kanun gereği ticari dava sayılan uyuşmazlıklardır. Dolayısıyla TTK'nın 4/1-a ve devamı bentlerinde yazılan uyuşmazlıklar ile diğer kanunlarda ticari dava olduğu belirtilen uyuşmazlıklar, mutlak ticari davalardır.

Somut olayda, dava, davalı şirketten alınan vekalete istinaden davalı şirket adına dava dışı üçüncü şahıslarla yapılan GES amaçlı olarak arazi geliştirme ve satış işlemleri hizmeti verilmesine ilişkin olduğu, bu bağlamda taraflar arasındaki hukuki ilişkinin hizmet sözleşmesinden kaynaklandığı anlaşılmaktadır. Bu bağlamda somut uyuşmazlık Türk Ticaret Kanununda düzenlenmediğinden mutlak ticari davalardan değildir. Davalı şirket tacir ise de; davacı tacir olmadığından uyuşmazlık nispi ticari dava da sayılamaz. O halde davada görevli mahkeme genel görevli Asliye Hukuk Mahkemesi olacaktır. Mahkemece davanın göreve ilişkin dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmasa da kararda görevli mahkemenin hatalı olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, yapılan hatanın düzeltilmesi için yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığından 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince hükmün görevli mahkeme yönünden düzeltilerek karar verilmek üzere İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın görev yönünden usulden reddi ile görevli mahkemenin Konya Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemeleri olduğuna karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.