Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2025/1116 K.2025/1039

Davacı tarafından davalı aleyhine Konya.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile açılan kooperatifin dağılması istemli davasında 09/04/2025 tarihinde tesis edilen davanın kabulüne ilişkin karara karşı tarafların istinaf kanun yoluna başvurmaları üzerine, üye hakimin görüşleri alındıktan sonra dosya incelendiğinde;

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı .......

Kooperatifinin, 16.03.2011 tarihinde tescil edildiğini ve 23.03.2011 tarihli 7778 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde kuruluş ilanı yayımlanarak faaliyetine başladığını, davalı kooperatifin, en son olağan genel kurul toplantısını 18.07.2017 tarihinde yaptığını, bu tarihten sonra olağan genel kurul toplantısı yapılmadığını, her ne kadar davalı kooperatif, üç yıl üst üste olağan genel kurul toplantısını yapmaması nedeniyle dağılmış olsa da bu durum kooperatifin tasfiye edilip sicilden silindiği anlamına gelmediğinden,

kooperatifin münfesih olduğunun tespiti ve ücreti kooperatifin malvarlığından karşılanacak tasfiye heyetinin atanması için işbu davanın açılması mecburiyeti hâsıl olduğunu beyan ederek kooperatifin münfesih olduğunun tespitine ve kooperatife tasfiye heyeti atanmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı kooperatif temsilcisi 17.02.2025 tarihli beyan dilekçesinde ve 05.03.2025 tarihli duruşmadaki beyanında özetle; kooperatifin aktif olduğunu, yeni yönetim kurulu oluştuğunu, genel kurulda alınan tasfiye kararından vazgeçeceklerini, kooperatifin kasasında ve banka hesabında parasının olmadığını, kooperatifin devam etmesini sağlayacaklarını beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...Dava, davalı kooperatifinin kendiliğinden dağılmış olduğunun tespiti isteminden ibarettir. Taraflar arasındaki ihtilaf; davalı kooperatifin dava tarihinden geriye dönük olarak üst üste 3 yıl olağan genel kurul toplantısını yapıp yapmadığı, yapmamış ise kooperatifin kendiliğinden dağılıp dağılmadığı, kooperatifin münfesih olduğunun tespitine karar verilmesinin gerekip gerekmediği, gerekirse tasfiye memuru atanmasının gerekip gerekmediği ile tasfiye masraflarının kim tarafından karşılanmasının gerektiği hususlarından ibarettir.

1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 81. maddesinde kooperatifin dağılma sebepleri sayılmıştır. Anılan maddenin 1. fıkrasının 6. bendi ile üç yıl genel kurul toplantısının yapılmaması dağılma sebebi olarak öngörülmüştür. Bu kapsamda davalı kooperatifin üç yıl genel kurul toplantısının yapmamış olması halinde yasa gereğince kendiliğinden dağılmış sayılacağı açıktır.

Dolayısıyla, yasa gereği kendiliğinden dağılmış sayılan kooperatif hakkında tasfiye kararı verilmesi mümkün değil ise de hukuki menfaati bulunanların kendiliğinden dağılmanın tespitini isteyebilecekleri kabul edilmelidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 01/03/2023 gün ve 2022/(15)6-1056 E. 2023/156 K. sayılı kararı ile davacı bakanlığın bu davayı açabileceği belirtilmiştir.

Mahkememizce de bu karar emsal kabul edilerek eldeki davanın açılmasında davacının hukuki yararının ve aktif husumetinin bulunduğu kabul edilmiştir. Hemen belirtilmelidir ki, yasa gereğince kendiliğinden dağılan kooperatife genel kurul toplantısı yaparak yasaya uygun hale gelmesi için süre verilmesi de mümkün değildir.

Davalı kooperatif dava tarihinden önce en son 2016 yılı olağan genel kurul toplantısını 18/07/2017 tarihinde yapmıştır. Dava 21/11/2024 tarihinde açılmış olup, davalı kooperatifin 3 yıldan daha fazla süreyle genel kurul toplantısı yapmadığı açıktır. Dolayısıyla kooperatif dava tarihinden önceki dönemde yasa gereğince kendiliğinden dağılmıştır. Her ne kadar davalı kooperatif 2017-2024 arası hesap dönemine ilişkin olarak 15/01/2025 tarihinde genel kurul yapmış ise de, yasa gereği kendiliğinden dağılan kooperatifin sonrada toplantı yaparak faaliyetine devam etmesi mümkün değildir. Bu kapsamda, davalı kooperatifin davadan önceki süreçte 3 yıl genel kurul toplantısı yapmaması nedeniyle kendiliğinden dağıldığı sonucuna varıldığından davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir.

Belirlenmesi gereken bir diğer husus tasfiye masraflarının kim tarafından karşılanacağıdır. Esasen, masrafların kooperatif tarafından karşılanması gerekmekle birlikte kooperatifin tasfiye masraflarını karşılayacak bir malvarlığının bulunmadığı hallerde, bu masrafın (ileride tasfiye aşamasında kooperatiften alınmak kaydıyla) avans olarak davacıdan alınması gerekecektir. Aksinin kabulü, mahkeme hükmünün infaz edilememesine neden olacaktır.

Somut olayda, yapılan araştırmalar neticesinde davalı kooperatifin bankalarda mevduatının bulunmadığı tespit edilmiştir. Duruşmaya katılan kooperatif temsilcisi de kooperatifin herhangi bir yerde nakit parasının bulunmadığını ifade etmiştir. Yine, temsilci kooperatife ait defterleri duruşmaya getirmiş, yapılan incelemede defterlerin 2015, 2016 ve 2017 yıllarına ilişkin olduğu anlaşılmıştır.

Defterlerin ait olduğu yıl dikkate alınarak bilirkişi incelemesi yaptırılmasına gerek görülmemiştir. Her ne kadar kooperatif adına kayıtlı bir taşınmaz tespit edilmiş ise de, eldeki davada bu taşınmazın paraya çevrilmesi ya da tasfiye masraflarını karşılayıp karşılayamayacağının tespiti mümkün değildir.

Bu nedenle, taşınmazın tasfiye aşamasında paraya çevrilmesinin ve bu paradan öncelikle bakanlık tarafından avans olarak yatırılan tasfiye masraflarının bakanlığa iadesinin uygun olacağı kabul edilmiştir. Bu kapsamda, kooperatifin kasasında ya da banka hesabında masrafları karşılayacak tutarda parasının bulunmaması nedeniyle masrafların avans olarak davacı bakanlık tarafından karşılanması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Anılan nedenlerle davanın kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur..." gerekçesiyle, davanın kabulü ile, Akşehir Ticaret Sicil Müdürlüğü'nün ....... ticaret sicil sırasında kayıtlı, ....... Kooperatifinin, 1163 s. Kooperatifler Kanunun 81/1-6 maddesi gereğince, münfesih olduğunun tespitine ve tasfiyesine, kararın kesinleşmesinden itibaren 1 ay içerisinde, ikinci bir yazı veya tebligat beklenmeksizin davacı bakanlık tarafından şimdilik 20.000,00 TL tasfiye masrafı ve 20.000,00 TL tasfiye memuru ücreti olmak üzere toplam 40.000,00 TL'nin mahkeme dosyasına yatırılmasına, 40.000,00 TL'lik tasfiye masraflarının yatırılmasından ve kararın kesinleşmesinden sonra mahkemece re'sen seçilecek 1 tasfiye memurunun göreve başlatılmasına karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemece tasfiye masrafı ve tasfiye memuru için takdir edilen ücretin davacı tarafından ödenmesine hükmedildiğini beyan ederek kararının tasfiye masrafı ve tasfiye memuru için takdir edilen ücretin davacı Bakanlık tarafından ödenmesine hükmedilmesi yönünden kaldırılmasına, 659 sayılı KHK (R.G.: 02.11.2011)‘nın 6/2 ve 14/1 maddeleri gereğince yargılama giderleri ve idare lehine vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı kooperatif temsilcileri 05/05/2025 tarihli istinaf dilekçesinde özetle; kooperatiflerin dağılması kooperatif ana sözleşmesinin 118 maddesinin “f” bendinde üç yıl üst üste olağan genel kurul yapmaması halinde kooperatif münfesih durumuna düşeceğinin açıkça belirtildiğini, kooperatiflerinin genel kurullarını 2017-2024 yılı birleştirerek 15/01/2025 yılında genel kurulu yaptığını ve tasfiye/yönetim kurulunu seçtiğini, daha sonra Isparta devlet su işleri tesisi bakım ve onarım çalışmaları devam ettiğinden ve tesisi devraldığından dolayı kooperatifin DSİ'ye borcu olmadığından tasfiye işlemlerinin durdurularak,

kooperatifin çalışmasının sağlanması gerektiğini, kooperatif ortaklarının tarımla uğraştıklarından ve tesisin yükünün ortaklar üzerinde ayrı bir yük olmadığından, tarımı teşvik etmenin bakanlığın politikası olduğunu, bu politikaya ortaklar olarak uyum sağlamak ve üreten çiftçi olmak için tasfiye kararının iptal edilmesi gerektiğini, tasfiye kurulu ücretini ödeyecek bütçe olmadığından tasfiye işlemlerinin mevcut seçilen tasfiye üyeleri tarafından yapılması, ücretin kaldırılması gerektiğini beyan ederek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı kooperatif yetkilileri ......... ile ......... yine 05/05/2025 tarihinde veridkleri dilekçeleri ile, her ne kadar istinaf başvuru dilekçesi vermiş olsalar da istinaf haklarından kendi istekleri ile feragat ettiklerini beyan etmişlerdir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, kooperatifin münfesih olduğunun tespiti ile tasfiye memuru atanması istemine ilişkindir.

Somut olayda ilk derece mahkemesince verilen karar davacı ve davalı kooperatif tarafından istinaf edilmiş olup, davalı kooperatifin kararı 05/05/2025 tarihinde istinaf ettiği, davalı kooperatif temsilcilerinin aynı gün verdikleri dilekçeyle istinaf taleplerinden feragat ettiklerini bildirdikleri görülmüştür.

6100 sayılı HMK'nın 349/2 maddesinde istinaf başvurusu yapıldıktan sonra feragat edilirse, dosyanın bölge adliye mahkemesine gönderilmeyeceği ve kararı veren mahkemece başvurunun reddine karar verileceği düzenlenmiştir.

Bu sebeple dosya bölge adliye mahkemesine gönderilmeden önce davalı kooperatif istinaftan feragat ettiğinden davalı kooperatifin istinaf başvuru talebi hakkında karar verilmesi ve kararın davalı kooperatife tebliğ edilmesinden sonra her halükarda davacının istinaf talebinin incelenmesi için dosyanın dairemize gönderilmesine ilişkin aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

Başkan ... Üye ... Üye ... Katip ... · e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır ....