Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2023/1626 K.2024/458

Taraflar arasındaki İtirazın İptali davası nedeniyle yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesinin kararı davalı tarafından istinaf edilmekle; kesinlik, süre, istinaf şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, istinaf dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Üye Hakim tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirketin, davalı şirkete malzeme satışı ve işçilik hizmeti olmak üzere belirli tarihlerde ve tutarlarda hizmetlerde bulunduğu, tamamlanan işlerin tutarı davacı tarafından davalıya fatura edildiği, faturalar toplamının bir kısmının davalı şirket tarafından ödendiği, ödenmeyen bakiye alacağının 372.671,99 TL olduğu ve ödenmeyen alacağının tahsili amacıyla Körfez icra Müdürlüğü'nün 2022/30 Esas sayılı dosyası ile davalı şirkete karşı ilamsız icra takibi başlatıldığı, davalı borçlunun icra takibine itiraz ettiği, icra takibinin durdurulmasına karar verildiği,

davalı borçlunun Körfez İcra Müdürlüğü'nün 2022/30 Esas Sayılı takibe yaptığı itirazının iptali ile takibin devamı, icra takibine haksız yere itiraz eden davalının %20’den az olmamak kaydıyla icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacı tarafça takibe konu faturalar ile müvekkili şirkete malzeme satışı ve işçilik hizmetinde bulunduğu yönündeki iddialarının kabulünün mümkün olmadığı, davacı tarafça faturalara konu edilen işlerin yapılmadığı, davacı ile müvekkili şirket ile iddia edilen işlere yönelik bir anlaşmanın söz konusu olmadığı, her iki şirket arasında taşeron-üst işveren ilişkisinin mevcut olduğu, davacı tarafça huzurdaki davaya konu edilen faturalarda malzeme bedelleri yanı sıra “spiral kenetli hava kanalı ve montajı” adı ile işçilik bedeli talep etmekteyse de iddia edilen işin davacı tarafça yapılmasının mümkün olmadığı,

müvekkili şirketin davacı tarafa karşı tüm yükümlülüklerini eksiksiz bir şekilde yerine getirdiğinden davanın reddi ile davacının %20’den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkum edilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına göre;..Davanın kısmen kabul kısmen reddi ile; Davalının Körfez İcra Dairesinin 2022/30 Esas sayılı takip dosyasına yapmış olduğu itirazının iptali ile takibin 372.671,99 TL asıl alacak üzerinden devamına, Asıl alacağa takip tarihi olan 07/01/2022 tarihinden itibaren avans faizi uygulanmasına, Alacağın %20'si oranında hesap edilen 74.534,39-TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Davacının fazlaya ilişkin isteminin reddine, Davanın reddedilen kısmı yönünden kötü niyet tazminatına yer olmadığına, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf isteminde bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde; yerel mahkemenin hatalı ve eksik inceleme neticesinde hukuka aykırı mahiyetteki kararının kaldırılmasını talep ettikleri, davacı tarafın müvekkili tarafından tüm yükümlülükler yerine getirilmiş olmasına rağmen işten el çekerek işi tamamlamadığı, müvekkili tarafından temin edilen malzemeleri ise bedelini ödemediği gibi iade etmediği, yapmadığı bir iş karşısında ise müvekkilinden tahsilat talep eden davacının kötü niyetli olduğunu beyanla; yerel mahkeme kararının kaldırılarak davanın yeniden görülmek üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesini karar verilmesini ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı vekili cevap dilekçesinde; davalının haksız ve dayanaksız olan istinaf başvurusunun reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, İtirazın İptali (Eser sözleşmesinden Kaynaklanan) istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 Sayılı HMK, 6098 sayılı TBK, 6102 sayılı TTK,

3. Değerlendirme Dava, eser sözleşmesinden kaynaklı bakiye iş bedelinin tahsili için yapılan ilamsız icra takibine vaki itirazın iptali ve takibin devamı talebine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Davacı vekili, davacı ile davalı arasında faturalarda belirtilen malzeme temini, boyanması ile kullanıma uygun duruma getirilmesi, işlenmesi, işçilik yapılması ve montajlanması konusunda anlaşma bulunduğu, toplam hakedişinden dava konusu 372.671,99-TL'nin ödenmediğini belirterek davalının itirazının iptalini talep etmektedir. davalının borca itiraz ettiğini, itirazın iptaline, takibin devamına karar verilmesini talep etmiş, davalı vekili ise, dava ve takip konusu faturalardaki hizmetin verilmediği, saç ve yardımcı malzemelere ilişkin 192.898,21-TL VE 181.869,62-TL meblağlı faturalar düzenlenerek davacı tarafa tebliğ edildiği,

davacı tarafından da faturaların ödenmediği, faturalara itiraz edildiğinden bahisle davanın reddine karar verilmesini talep etmiş, Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, hüküm davalı vekilince istinaf edilmiştir.

Körfez İcra Müdürlüğü'nün 2022/30 takip sayılı dosyası ile davacı tarafından davalı borçlu aleyhine 6 adet faturaya dayalı ilamsız takip başlatılmış olup, davalı borçlunun vaki itirazı nedeni ile 27.01.2022 tarihinde takibin durdurulmasına karar verilmiştir. Takibin dayanağı düzenleme tarihi 30.04.2021, 31.05.2021, 15.06.2021, 25.08.021, 05.11.2021 ve 29.11.2021 tarihli toplamda 372.671,99-TL bedelli 6 adet faturadır.

Davacı, fatura alacağına dayanmakta, davalı tarafça, davalı tarafından temin edilen malzemenin hakedişten düşüleceği belirlemesi ile davalı tarafından takip konusu faturalardan ayrı olarak düzenlenen 2 adet fatura alacağı nedeniyle davacıya borçlu olmadığı, davacıdan alacaklı olduğunu savunmaktadır.

Kural olarak eser sözleşmesi, zorunlu şekil koşuluna bağlı değildir. Sözleşmenin kurulması için yazılı şekil şartı yok ise de; davalı tarafından sözleşme ilişkisi inkâr edildiği takdirde, talep miktarı da dikkate alınarak, yazılı delille ispata ilişkin kuralların gözetilmesi gerekir.

6100 sayılı HMK 200. maddeye göre, bir hakkın doğumu, düşürülmesi, devri, değiştirilmesi, yenilenmesi, ertelenmesi, ikrarı ve itfası amacıyla yapılan hukuki işlemlerin, yapıldıkları zamanki miktar veya değerleri ikibin beşyüz Türk lirasını geçtiği takdirde senetle ispat olunması gerekir. Bu hukuki işlemlerin miktar veya değeri ödeme veya borçtan kurtarma gibi bir nedenle ikibin beşyüz Türk lirasından aşağı düşse bile senetsiz ispat olunamaz.

Yazılı sözleşme olmasa da sözleşmenin varlığını ortaya koyan, yazılı delil niteliğinde olmayan ancak kesin delil niteliğindeki ikrar, yemin delilleri ile de sözleşme ilişkisi ispatlanabilir. Tüm bu delillerle de sözleşme ilişkisi ispatlanmış değilse HMK 200. maddedeki düzenleme hatırlatılarak karşı tarafın açık muvafakati hâlinde tanık dinlenebilir. Açık muvafakat olmazsa tanıkla sözleşme ilişkisi ispatlanamaz.

Bunun da istisnası olan HMK 202. maddeye göre senetle ispat zorunluluğu bulunan hallerde delil başlangıcı bulunursa tanık dinlenebilir. Delil başlangıcı, iddia konusu hukuki işlemin tamamen ispatına yeterli olmamakla birlikte, söz konusu hukuki işlemi muhtemel gösteren ve kendisine karşı ileri sürülen kimse veya temsilcisi tarafından verilmiş veya gönderilmiş belgedir.

İki tarafın tacir olduğu ve dava konusunun ticari işletmeleri ile ilgili olduğu davalarda, ticari defterler ile sözleşme ilişkisinin veya alacak miktarının ispatı mümkündür. Ticari defterler kesin delillerdendir. Yasa'da delil vasfı taşıdığı takdirde aksinin yazılı veya kesin delillerle ispatı gerektiği düzenlenmiş olduğundan, yasanın ticari defterleri kesin delil olarak düzenlediği açıkça anlaşılmaktadır.

Ticari defterler kesin delillerden ise de ancak HMK 222. maddedeki koşullar çerçevesinde ispat aracı olabilir. Ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması gerekir. Bir taraf kendi defterlerine delil olarak dayanmış ise karşı tarafın ticari defterlerine dayanılmamış olsa da karşı taraf defterlerinin incelenmesi zorunludur.

Çünkü tarafın ticari defterleri Yasa'da belirtildiği üzere karşı tarafın ticari defterleri ile uyumlu olduğu takdirde lehine delil olabilecektir. Karşı taraf defterleri incelenmediği takdirde dayanan tarafın kendi defterindeki kayıtların lehe delil olması mümkün değildir. Davacının da bu durumu bilerek ticari defterlere delil olarak dayandığı ve karşı tarafın ticari defterlerinin de incelenmesini istediği kabul edilmelidir.

Aksinin kabulü halinde davacının ticari defterleri tek başına delil niteliği taşımadığından dayanılan böyle bir delilin incelenmesine gerek de olmayacaktır. Karşı taraf ticari defterlerini sunar ise birlikte incelenip değerlendirildiğinden delil olup olmadığı sonucuna göre değerlendirilebilecektir.

Karşı taraf ticari defterlerini sunmadığı takdirde ise bu davranışı ile kendi ticari defterlerinin davacı defterleri ile uyumlu olup olmadığının incelenmesine engel olduğundan, engel olduğu sonucun varlığını kabul etmiş sayılmalıdır.

Tacir olup ticari defter tutmak zorunda olan taraf, ticari defterleri bulunmadığını ileri süremeyeceğinden verilen kesin süreye rağmen ibraz etmediği takdirde, belgenin elinde olmadığına dair yemin etmesine gerek olmaksızın HMK 220/3. madde gereğince sunmaktan kaçındığı belgelerdeki (ticari defterlerindeki) kayıtların, karşı taraf defterindeki kayıtlara uygunluğunu mahkeme kabul edebilir.

Aksinin kabulü durumunda; karşı tarafın ticari defterlerini sunmaması halinde sunan tarafın muntazam tutulmuş ticari defterlerinin lehe delil olarak kabul edilemeyeceği şeklinde bir sonuç ortaya çıkar ki bu ticari defterleri ve karşı taraf elinde olduğu ileri sürülen belgeleri delil olarak kabul edip sunulmaması halinde sonuçlarını belirleyen HMK'daki açık düzenlemelere aykırı bir yorum olacaktır.

Somut olayda, her iki tarafın ticari defterleri üzerinde yapılan inceleme sonucu düzenlenen bilirkişi raporları ve taraf beyanları ile taraflar arasında davadışı SMS Şirketinin asıl işveren olduğu, Aselsan Başkent Organize sanayi Bölgesi yerleşkesi İkmal İşleri havalandırma tesisatı işlerinin kısmi malzemeleri ve işçiliği işinin taşere edildiği, icra takibine konu 6 adet toplamda 372.671,99-TL bedelli faturaların tarafların ticari defterlerinde kayıtlı olduğu tespit edilmiş olup HMK'nın 222. maddesi uyarınca akdi ilişkinin ve işin yapıldığının kanıtlandığı, davalının ayıp ve ödeme savunmasında bulunmadığı,

taraf defterleri arasındaki farkın davalı şirket tarafından düzenlenen 27.12.2021 tarihli 181.869,62-TL ve 31.12.2021 tarihli 192.898,21-TL bedelli faturaların davacının defterlerinde kayıtlı olmamasından kaynaklandığı anlaşılmaktadır. Bu durumda davalı şirket davacının defterinde kayıtlı olmayan bu iki faturadaki imalat malzemelerinin davacıya teslim edildiğini ispat etmek zorundadır.

Davalı, malzemelerin kendileri tarafından temin edileceğini ispatlar yazılı bir delil sunmamış, asıl işverenle aralarındaki yazılı sözleşmede yer alan maddeye dayanmış ise de, davadışı asıl işverenle düzenlenen bu sözleşme hükmünün taşeron için de geçerli olduğunu yazılı delille ortaya koyamamıştır.

Davalı şirketin cari hesaptan mahsup ettiği itiraza uğrayan bu faturalara ilişkin akdi ilişkiyi (malzemenin davalı yanca temini ile bedellerinin hakedişten mahsup edileceği) yazılı delille ispat etmesi gerekmekte olup ispatlanmadığından ve ayıp/eksik iş savunması da bulunmadığından keşfin dosyaya bir katkı sağlamayacağı ve davacı HMK'nın 222. maddesi uyarınca her iki tarafın ticari defterleriyle alacağını ispat etmiş olduğundan asıl alacak yönünden davanın kabulüne dair Mahkemenin kararında bir isabetsizlik görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; ilk derece mahkemesi dosyasında davanın esasıyla ilgili hükme etki edecek tüm delillerin toplandığı, kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, bu nedenle inceleme konusu kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından, davalı vekilinin yerinde bulunmayan istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

* · ... · Başkan · ... · ¸e-imzalı · ... · Üye · ... · ¸e-imzalı · ... · Üye · ... · ¸e-imzalı · ... · Katip · ... · ¸e-imzalı