Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2024/268 K.2024/360

Taraflar arasındaki eser sözleşmesinden kaynaklı bakiye iş bedeli için düzenlenen fatura alacağına ilişkin yapılan icra takibine itirazın iptali talebine ilişkin olup, talep yargılama sırasında talep edilen ihtiyati haciz isteminin reddine dair ara karara yapılan istinaf talebi nedeniyle yapılan yargılamada, İlk Derece Mahkemesince ihtiyati haciz talebinin reddine karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesinin kararı davacı vekili tarafından istinaf edilmekle; kesinlik, süre, istinaf şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, istinaf dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Üye Hakim tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili ihtiyati haciz talepli dava dilekçesinde;

Davalı müteahhit şirketinin inşaatlarında doğalgaz işleri yaptırıldığını, sözleşme uyarınca aralarındaki ilişkiyi yazılı sözleşmeler ile belirtilmediğini, bu sözleşmelere göre müvekkillerinin işi yaptıkça hakedişlerine göre faturanın kesileceğini buna göre de davalı tarafından ödemenin yapılacağını, müvekkilinin işi yapmaya devam ettiğinde davalı tarafından bir miktar ödemelerin geldiğini ancak faturalarda belirtilen miktarların toplamından 480.000,00 TL'lik kısmının ödenmediğini, bu nedenlerle itirazın iptaline ve takibin devamına,

borçlu davacının mal kaçırma ihtimaline binaen öncelikle teminatsız olarak aksi kanaatte uygun görülecek makul bir teminat karşılığında borçlu şirket adına kayıtlı tüm taşınmaz, araç tüm bankalar nezdindeki hesaplarına ihtiyati haciz kararı verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; Davalı vekili cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 28/12/2023 tarihli ara kararına göre; ''Davacı vekilinin ihtiyati haciz talebinin reddine'' karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekilince istinaf isteminde bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinafa başvuru dilekçesinde özetle;

Vekil eden şirketin, davalı şirketin inşaatlarında doğalgaz tesisat ve feri nitelikte işlerini yaptığını, aralarındaki hukuki ilişki sözleşme ile hüküm alındığını, iki şirket önce bir sözleşme yaptığını, sonra bu sözleşme şartlarını beğenmeyerek ikinci sözleşme yaptığını, davalı şirketin ikinci sözleşmede faiz şartını vekil eden lehine değiştirerek vekil eden şirkete güven oluşturduğunu, vekil eden şirket işlerini yaptıkça sözleşmeye göre faturasını kesecek, davalı şirket bu faturalar karşılığında hakediş mahiyetinde ödemeler yapacağını, bir kısım ödemeler bu şekilde gerçekleştiğini,

vekil eden şirketin kesmiş olduğu faturalara davalı şirket tarafından herhangi bir itiraz edilmediğini, mevzuata göre elektronik ortamda kesilen bu faturalara itiraz edilmediği takdirde kesinleşeceğini, alacak davalarında delil teşkil edeceğini, itiraz edilmeyen faturalar yanı sıra her iki şirket tarafından imzalanan sözleşmelerle sabit bir hukukiilişkiden kaynaklandığını, davalı şirket finans krizi içinde olduğunu, vekil eden şirket kendi çapında büyümeye çalışan genç bir şirket olduğunu, bu alacağı tahsil edemezse çöküş sürecine girebileceğini, yerel mahkemenin ihtiyati haczin kaldırılmasına ilişkin ara kararının kaldırılmasını,

davalı şirketin taşınır taşınmaz banka dahil mal varlıklarına ihtiyati tedbir mahiyetinde ihtiyati haciz konulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, eser sözleşmesinden kaynaklı bakiye iş bedeli için düzenlenen fatura alacağına ilişkin yapılan icra takibine itirazın iptali talebine ilişkin olup, talep yargılama sırasında talep edilen ihtiyati haciz isteminin reddine dair ara karara yapılan istinaf talebi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı HMK, 6098 sayılı TBK, 6102 sayılı TTK, 2004 sayılı İİK

3. Değerlendirme Dava, eser sözleşmesinden kaynaklı bakiye iş bedeli için düzenlenen fatura alacağına ilişkin yapılan icra takibine itirazın iptali talebine ilişkin olup, talep yargılama sırasında talep edilen ihtiyati haciz isteminin reddine dair ara karara yapılan istinaf talebine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. İlk Derece Mahkemesince, 28/12/2023 tarihli davacının ihtiyati haciz talebinin reddine dair ara karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İhtiyati haciz, alacaklının bir para alacağının zamanında ödenmesini garanti altına almak için mahkeme kararıyla borçlunun mallarına önceden geçici olarak el konulmasıdır.

İhtiyati hacze ilişkin yasal düzenleme 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 257 ile 268. maddesinde yer almaktadır.

Bilindiği gibi ihtiyati haciz talep edebilme koşulları İİK’nın 257. maddesinde gösterilmiş olup maddede hem vadesi gelen hem de henüz vadesi gelmemiş para alacakları için ihtiyati haciz şartları düzenlenmiştir. Bunlar muaccel alacaklarda alacağın vadesinin gelmiş olması ve alacak rehinle temin edilmemiş olmasıdır. Müeccel alacaklarda ise kural ihtiyati haciz istenemeyeceği ise de borçlunun belli bir adresinin olmaması veya borçlunun taahhütlerinden kurtulmak amacıyla mallarını gizlemeye, kaçırmaya veya kendisi kaçmaya hazırlanır yahut kaçar ya da bu amaçla alacaklının haklarını ihlal eden hileli işlemlerde bulunursa vadesi gelmemiş alacaklarda da ihtiyati haciz kararı verilebilir. Sözü edilen maddede bunun dışında her hangi bir koşul öngörülmemiştir.

İİK’nın 258. maddesi “Alacaklı alacağı ve icabında haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat getirecek deliller göstermeye mecburdur” hükmünü içermekte olup ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için alacağın varlığı hakkında kanaat verilmesi yeterlidir. Mahkemenin alacağın varlığına kanaat getirmesinden anlaşılması gereken alacağın usul hukuku kurallarına göre kesin bir şekilde ispat edilmesi olmayıp yaklaşık ispat ölçüsünde alacağın varlığını gösteren delillerin sunulması aranmaktadır.

Diğer hukuki himaye tedbirlerinde olduğu gibi ihtiyati hacizde de amaç, davaya ilişkin bir yargılamadan farklı olarak, maddi hukuka dayanan hak bakımından nihai bir karar verip uyuşmazlığı sona erdirmek değildir. İhtiyati hacizde amaç, ihtiyati tedbire benzer şekilde, Anayasanın 2. maddesinde yer alan “hukuk devleti” ilkesinin bir gereği olarak, bireylere etkin hukuki himaye sağlanmaktır.

İhtiyati haciz yargılamasında, etkin hukuki himaye sağlamak, bunu sağlarken mümkün olduğunca çabuk ve seri hareket etme gerekliliği, usul kurallarına göre maddi hukuka dayanan hakkın araştırılmasından önce gelir. Maddi hukuka göre kimin haklı kimin haksız olduğu, İcra ve İflas Kanunu’nun 264. maddesi çerçevesinde itirazın kaldırılması veya itirazın iptali davası kapsamında ya da açılacak bir menfi tespit veya istirdat davası sırasında incelenerek sonuçlandırılacaktır.

6100 sayılı HMK.nın 389.maddesinde "mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkansız hale geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hallerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir" şeklinde şartları belirtildikten sonra takip eden maddelerde bu konudaki talep, verilecek karar ve içereceği hususlar, teminat, kararın uygulanması gibi sair hususlarda yapılması gerekli usul ve prosedür açıklanmıştır.

İhtiyati haciz müessesesi İİK.257 ve devamı maddelerinde düzenlenmiş olup İİK.257 maddesine göre ihtiyati hacze karar verilebilmesi için alacağın para alacağı olması ve rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş olması gerekir.

Bunun yanında, vadesi gelmemiş borçtan dolayı ihtiyati hacze karar verilebilmesi, borçlunun muayyen yerleşim yeri olmaması ve taahhütlerinden kurtulmak maksadıyla mallarını gizlemeye, kaçırmaya veya kendisi kaçmaya hazırlanması yahut kaçması ya da bu maksatla alacaklının haklarını ihlal eden hileli işlemlerde bulunması şartına bağlıdır.

Yine İİK'nın 258. maddesi uyarınca, ihtiyati haciz talep eden taraf, dilekçesinde alacağı ve ihtiyati haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat edecek delilleri göstermek zorundadır. Görüldüğü üzere İİK'da ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için haklılığın tereddütsüz şekilde ispatı şartı aranmamakta, yaklaşık olarak ispat yeterli görülmektedir.

Somut olayda; davacının ihtiyati haciz istemini eser sözleşmesinden kaynaklı iş bedeli için düzenlenen faturalara dayandırıldığı, taraflar arasında akdedildiği iddia olunan eser sözleşmesine göre davacının alacağına varlığına ve yüklenicinin sözleşmedeki edimlerini fen ve sanat kurallarına uygun olarak yerine getirilip getirilmediğine ilişkin delil tespiti ve yargılanma aşamasında alınmış bir bilirkişi raporu bulunmadığı, takibe konu faturaların kesinleşip kesinleşmediğinin tarafların defter incelemesini gerektirdiği,

tek taraflı düzenlenen faturaların alacağın varlığını tek başına ortaya koyamayacağı, davacının alacağının varlığının ve miktarının, varsa kusurun, alacağın muaccel olmadığı, takibe konu faturaların kesinleşip kesinleşmediği yargılamayı gerektirdiği, yasada belirtilen şartların oluşmadığı anlaşılmakla, İİK'nın 257. vd. maddesindeki şartların varlığı ve yaklaşık ispat kuralı gereğince ihtiyati haciz koşullarının oluşmadığı kanaatine dayalı redde ilişkin mahkemenin kararında bir isabetsizlik bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, davacının istinaf başvurusunun mahkemece verilen kararda usul ve esas yönünden aykırılık bulunmadığından esastan reddine karar vermek gerekmiştir.

* · ... · Başkan · ... · ¸e-imzalı · ... · Üye · ... · ¸e-imzalı · ... · Üye · ... · ¸e-imzalı · ... · Katip · ... · ¸e-imzalı