Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2024/973 K.2024/1507

Taraflar arasındaki icra tehdidi altında yapılan ödemelerden kaynaklı alacağın sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre davalıdan tahsili talebi nedeniyle yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesinin kararı davalı vekili tarafından istinaf edilmekle; kesinlik, süre, istinaf şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, istinaf dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Üye Hakim tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;

Davalı tarafça vekil eden aleyhine İstanbul Anadolu 8. İcra Müdürlüğünün 2018/13073 Esas sayılı dosyası kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile icra takibi başlatıldığını, müvekkili ise yasal süresi içerisinde İstanbul Anadolu 10. İcra Hukuk Mahkemesi'nde 2018/253 Esas numaralı ile itirazda bulunduğunu, davalı tarafça müvekkili aleyhine yapılan takibe devam edildiğini ve her türlü haczin uygulandığını, icra takibi devam ederken vekil eden adı ve hesabına olmak üzere kızı ... tarafından toplamda 38.141,00 TL ödendiğini, icra takibi iptal edildiğini, vekil edenin haciz tehdidi altında birtakım ödemelerde bulunmak zorunda kaldığını,

vekil eden ad ve hesabına muhtelif tarihlerde icra tehdidi dolayısıyla davalı tarafa yapılmış olan toplam 38.141,00 TL'nin takibin iptal edilmesi sebebiyle sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalıdan alınarak müvekkile ödenmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;

Görev itirazları uyarınca, davanın usulden reddini talep ettiklerini, sebepsiz zenginleşme ya da istirdat davası şartları oluşmadığını, davacının dava açmakta hukuki yararı bulunmadığını, dava ticari bir dava olduğundan ve konusu bir miktar paranın ödenmesine ilişkin olduğundan dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulması dava şartı olduğunu, ancak davacı tarafından arabulucuya başvuru yapılmadan dava açıldığını, davanın bu sebeple de usulden reddi gerektiğini, davacı, paranın iadesi için daha önce Gebze Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2020/126 E. Sayılı dosyasından dava açtığını, dava devam ettiğini, aynı paranın iadesi için açılan işbu davanın derdestlik nedeniyle HMK 114/1(ı) uyarınca usulden reddi gerektiğini, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına göre;...''davanın kabulüne,38.141,00.-TL alacağın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine'' karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekilince istinaf isteminde bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle;

Davacının davasına dayanak yaptığı karar kaldırılmasını ve çek takibi geçerliliğini korumasına rağmen, çek takibine istinaden vekil edene yapılan ödemelerin sebepsiz olduğuna ve iadesine karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, davacı tarafından ciro edilen ve karşılıksız çıkan 40.000,00 TL tutarlı çek, vekil eden tarafından istanbul anadolu 8. icra müdürlüğü'nün 2018/13073 E. sayılı dosyasına konu edildiğini, davanın çek takibinin iptaline ilişkin mahkeme kararı nedeniyle, takibe istinaden yapılan ödemelerin iadesi istemi ile açıldığını, çek takibi geçerliliğini koruduğunu, takibin iptaline karar verilmeden,

geçerliliğini koruyan bir icra dosyasına istinaden yapılan ödemelerin sebepsiz zenginleşme teşkil ettiği söylenemediğini, ödemelerin sebebi, geçerliliğini koruyan icra takip dosyası olduğunu, vekil edenin çeki elinde bulundurmasının bir sebebinin bulunmadığını iddia eden davacı çeke ilişkin borcu vekil edene ödediğini kanıtlamasının gerektiğini, davacının, çekin bedelini ödediğini iddia ederek davasını açtığını, taraflar arasındaki ticari ilişkiye hiçbir itirazda bulunmadan sadece çekin bedelini ödediği iddiasıyla açılan ve nihayetinde ödemenin tespit edilememesi neticesinde vekil eden lehine sonuçlanan davaya rağmen,

çekin verilmesini gerektirecek bir sebebin bulunmadığına hükmedilmesi tümüyle hukuka aykırı olduğunu, icranın geri bırakılmasına, kararın kaldırılmasını, İstanbul Anadolu 10. İcra Hukuk Mahkemesi'nin kesinleşmiş 2023/49 E. sayılı kararı ile çek takibi geçerliliğini koruduğundan bu takibe istinaden yapılan ödemelerin sebepsiz zenginleşme teşkil ettiği iddia edilemeyeceğinden, davanın reddini talep etmiştir.

Davacı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle;

Kambiyo senetlerine karşı sebepsiz zenginleşme davasının açılmayacağını uyuşmazlık konusu çek hakkında kesinleşmiş mahkeme ilamı olduğunu, ispat yükü davalı tarafta olmasına rağmen sebepsiz zenginleşmediğini ispat edemediğini, kambiyo vasfında olmayan çek için yapılmış ödeme de sebepsiz zenginleşme kapsamında olduğunu, davalı tarafın çekin kambiyo vasfında olduğunu iddia ettiğini, sebepsiz zenginleşme istenemez derken diğer yandan da İstanbul Anadolu 10. İcra Hukuk Mahkemesince verilen kambiyo vasfında olmayan çek kararına karşı kesinleşmiş mahkeme ilamı var dediğini,

çek kambiyo vasfında değil ise sebepsiz zenginleşme hükümlerinin uygulanacağı yönünde de davalı tarafın vasıflı ikrarı mevcut olduğunu, bilirkişi raporu ile de taraflar arsasındaki tüm ticari alış verişler incelendiğini ve vekil edenin haciz tehdidi altında birtakım ödemelerde bulunmak zorunda kaldığını, davalı taraf sebepsiz yere zenginlediğin, icra tehdidi baskısı altındaki vekil edenin serbest iradesi ortadan kalktığından, yapmak zorunda kaldığı ödemelerin rızaya dayandığının veyahut herhangi bir cari hesap ilişkisine istinaden yapıldığının kabulünün mümkün olmadığını, davalı tarafın istinaf başvurusunun reddinin gerektiğini,

davalı tarafın istinaf başvurusunun reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, icra tehdidi altında yapılan ödemelerden kaynaklı alacağın sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre davalıdan tahsili talebi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 HMK, 6098 Sayılı TBK

3. Değerlendirme ve karar

Dava, icra tehdidi altında yapılan ödemelerden kaynaklı alacağın sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre davalıdan tahsili talebine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek duruşmasız olarak yapılmıştır.

İlk derece mahkemesinin 2022/1010 Esas -2023/95 Karar sayılı kararıyla davanın usulden reddine dair verilen karara karşı taraf vekillerince istinaf yoluna başvurulması üzerine dairemizin 2023/312 E, 2023/411 K sayılı kararıyla mahkeme kararının 6100 sayılı HMK.nun 362/1.c. maddesi gereğince kaldırılmasına karar verilmiştir.

Kaldırma karan sonrasında mahkemece yapılan yargılama neticesinde davanın kabulüne dair verilen karara karşı davalı vekilince istinaf yoluna başvurulmuştur.

Davacı vekili, davalı tarafça vekil edeni aleyhine İstanbul Anadolu 8. İcra Müdürlüğünün 2018/13073 Esas sayılı dosyası kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile icra takibi başlatıldığını, vekil edeninin takibe itiraz ettiğini, kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla icra takiplerinde itiraz, satış dışındaki hiçbir takip işlemini durdurmaması sebebiyle vekil edeni tarafından haciz tehdidi altında olmak üzere toplamda 38.141,00 TL ödemde bulunduğunu,

İstanbul Anadolu 10. İcra Hukuk Mahkemesi 2018/253 Esas sayılı dosyada yapılan yargılama neticesinde mahkeme tarafından alacaklı olduğunu iddia eden davalının takip hakkının bulunmaması sebebiyle İİK madde 170/a-2 maddesi gereğince re'sen takibin iptaline karar verildiğini, davalı taraf sebepsiz yere zenginleştiğini belirterek 38.141,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacı tarafça İstanbul Anadolu 10. İcra Hukuk Mahkemesi 2018/253 Esas sayılı dosyasında dava sebebinin dava konusu çek bedelinin ödendiği iddiasına dayalı olduğu anlaşılmaktadır.

Davalı vekili ise, görev ve derdestlik itirazında bulunarak arabulucuya başvuru şartı sağlanmadığını beyan ederek davanın reddini savunmuştur. Davalı vekilince 27.7.2023 tarihli bilirkişi raporuna beyan dilekçesinde, davacı tarafından müvekkiline verilen 20.000 ve 17.000 TL bedeli iki adet çekin bedelinin tahsil edilmediğini, sözkonusu çeklerin müvekkili tarafından davacıya iade edilerek karşılığında dava ve takip konusu 40.000 TL bedelli çekin davacıdan alındığını, bu çekin karşılıksız çıkması neticesinde davacı aleyhine İstanbul Anadolu 8. İcra Müdürlüğünün 2018/13073 Esas sayılı dosyası ile takibe girişildiğini beyan etmiştir.

Olayları açıklamak taraflara hukuki nitelendirme hakime ait olduğundan davacı tarafça dava sebebi vekil edeni aleyhine İstanbul Anadolu 8. İcra Müdürlüğünün 2018/13073 Esas sayılı dosyasına konu takibin mahkemece iptali nedeniyle takipte ödemek zorunda kaldığı bedelin iadesine dayandırılmışsa da, davacının iddialarının temelde İstanbul Anadolu 8. İcra Müdürlüğünün 2018/13073 Esas sayılı dosyasına konu 40.000 TL lik çek bedelinin takipten önce ödendiği ve vaki takip suretiyle mükerrer ödemede bulunulduğuna yönelik olduğu,

nitekim davalı tarafça da, davacı tarafından müvekkiline verilen 20.000 ve 17.000 TL bedelli iki adet çekin bedelinin tahsil edilmemesi nedeniyle sözkonusu çeklerin müvekkili tarafından davacıya iade edilerek karşılığında dava ve takip konusu 40.000 TL bedelli çekin alındığı ve bunun bedelinin ödenmediğinin savunulduğu, bu bakımdan taraflar arasındaki uyuşmazlığın sebepsiz zenginleşme hükümleri çerçevesinde davacının davalıya mükerrer ödemesi olup olmadığı noktasında toplandığı,

her ne kadar İstanbul Anadolu 10. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2023/49(Eski:2018/253 Esas) Esas sayılı dosyasından verilen kararla davacının takip konusu çek bedelinin ödendiği iddiasının ispatlanamadığından dolayı çek takibi geçerliliğini korumakta ise de, İcra Mahkemelerinin dar yetkili mahkeme olduğu ve davacının mükerrer ödeme iddiasını genel mahkemelerde ileri sürmesinde engel bulunmadığı,

bu bakımdan İcra Hukuk Mahkemesi kararının maddi anlamda kesin nitelikte olduğundan sözedilemeyeceği, somut dosyada mahkemece toplanan delillerden, davacı tarafından davalıya verilen 20.000 ve 17.000 TL bedelli iki adet çekin bedelinin tahsil edilmiş olduğu ve çeklerin karşılıksız kalmadığı, bu nedenle davalının dava ve takibe konu 40.000 TL lik çekin 20.000 ve 17.000 TL lik çeklerin bedellerinin ödenmeyip davacıya iadesi karşılığı alındığı yönündeki savunmasının dayanaksız kaldığı,

davacının ödeme iddiasını kanıtlanmış olduğundan takibe konu çek nedeniyle mükerrer ödeme bulunduğunun kabulü gerekeceği, bu nedenle davacının mükerrer ödediği bedeli sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre davalıdan tahsil edebilme hakkı bulunduğundan mahkemece davanın kabulüne dair verilen karar yerinde görülmüştür.

Açıklanan nedenlerle; ilk derece mahkemesi dosyasında davanın esasıyla ilgili hükme etki edecek tüm delillerin toplandığı, kanunun oaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediğini, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, bu nedenle inceleme konusu kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından, davalı vekilinin yerinde bulunmayan istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

* · ... · Başkan · ... · ¸e-imzalı · ... · Üye · ... · ¸e-imzalı · ... · Üye · ... · ¸e-imzalı · ... · Katip · ... · ¸e-imzalı