Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2025/143 K.2025/239

Taraflar arasındaki "Borçlu Olmadığının Tespiti" davası nedeniyle yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince görevsizlik kararı verilmiştir.

İlk derece mahkemesinin kararı davacı vekili tarafından istinaf edilmekle; kesinlik, süre, istinaf şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, istinaf dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Üye Hakim tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı tarafından davacı şirket aleyhine Sakarya 2. İcra Dairesi'nin 2024/9524 Esas sayılı icra dosyasıyla takip başlatıldığını ve ödeme emrinin davacı şirkete e-tebligat adresine tebliğ edildiğini ancak şirket yetkilisinin e-tebligat adresini kapattığını ve pasif duruma olduğunu düşündüğünden haberi olmadığını ve icra takibine itiraz edemediğini ve taşınır/taşınmaz mallara haciz konulduğunu, yapılan incelemede takip konusu sözleşmedeki şirket adına atılan imzanın davacı şirket yetkilisine ait olmadığını ve alacaklı görünen kişiler ile de herhangi bir ticari ilişkisi olmadığını,

borca ve imzaya itiraz ettiklerini, davacı şirketin borçlu olmadığının tespitini, haksız ve kötü niyetli olan icra takibi başlatılması nedeniyle dava değerinin %20'sinden az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; eldeki dava, davacı tarafça her ne kadar ticari bir uyuşmazlık olarak nitelendirilerek Asliye Ticaret Mahkemesinde açılsa da tensiben talep edilen evraklardan da görüleceği üzere davalı müvekkilinin tacir sıfatına haiz olmadığını, bu nedenlerle de işbu davada görev yönünden yetkili mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesi olmayıp Asliye Hukuk Mahkemesi olduğunu, öncelikle ivedilikle görev yönünden yetkisizliğe karar verilmesini ve haksız ve hukuki dayanaktan yoksun işbu davanın reddine, davanın açılmasında ve borcun ödenmemesinde tamamen kötüniyetli olan davacının İ.İ.K. md 72/4 uyarınca alacağın %20’ sinden az olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmolunmasına karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına göre;...Davada, davalının tacir sıfatına haiz olmadığı, davanın konusu dikkate alındığında mutlak ticari dava olmadığı gibi davalının tacir olmaması nedeniyle de davanın nisbi ticari dava da olmadığı, bu haliyle görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu anlaşılarak 6100 sayılı HMK’nın 114/1-c ve 115/2 maddeleri gereği görevsizlik kararı verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf isteminde bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; ilk derece mahkemesi kararı her yönüyle yasa ve hukuk kurallarına aykırı olup, kaldırılması gerektiği kanaatinde olduklarını, dosya kapsamına göre; davalı tarafın Sakarya 2. İcra Dairesi'nin 2024/9524 Esas sayılı İlamsız icra takibine esas olarak;

davalının taraflar arasında düzenlenmiş ve imzalanmış olduğunu iddia ettiği "Alçı, Sıva, Saten Boya, Mantolama, Alçıpan ve Stropiyer Yapım İş Sözleşmesi" ni gösterdiğinin görüleceğini, karşı tarafın takibine esas dayanak gösterdiği ve varlığını iddia ettiği sözleşme ilişkisinin değerlendirilmesinde davalı tarafın kazanç elde etme amacının varlığı da göz önüne alındığında iddia edilen ilişkinin TTK md. 4 anlamında ticari ilişki olacağı ve bu kapsamda çıkan uyuşmazlığın Asliye Ticaret Mahkemesinin görev alanına gireceğinin anlaşılacağını beyanla;

ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak dosya kapsamında mevcut delil ve beyanlar doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, "Borçlu Olmadığının Tespiti" istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 Sayılı HMK, 6102 Sayılı TTK,

3. Değerlendirme Dava, Sakarya 2. İcra Dairesinin 2024/9524 esas sayılı dosya ile başlatılan ilamsız icra takibi nedeniyle borçlu olmadığının tespiti talebine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek duruşmasız olarak yapılmıştır. Mahkemece, mahkemenin görevsizliği nedeniyle HMK'nın 114/1c ve 115/2. Maddeleri uyarınca görev dava şartı yokluğundan usulden reddine dair verilen karar davacı vekilince istinaf edilmiştir.

Göreve ilişkin kurallar kamu düzenine ilişkin olup, HMK’nın 114/1-c maddesine göre mahkemenin görevli olması dava şartıdır. HMK’nın 115. maddesine göre ise dava şartlarının mevcut olup olmadığı, taraflarca ileri sürülüp sürülmediğine bakılmaksızın yargılamanın her aşamasında mahkemece kendiliğinden gözetilir. Diğer taraftan görevsiz mahkeme davanın esası hakkında karar veremez.

Bu nedenle, dava açılırken dayanılan hukukî ve maddi olguların göreve etkili olduğu durumda öncelikle hukukî niteleme yapılmalı ve sonucuna göre mahkemenin görevsiz olduğu kanısına varılırsa dava dilekçesinin usulden reddine karar verilmelidir. Görev nedeniyle dava dilekçesinin reddi kararında görevli mahkemenin hangi mahkeme olduğu belirtilmeli ve dava dosyasının bu görevli mahkemeye gönderilmesine karar verilmelidir (HMK m.20).

6102 Sayılı Ticaret Kanunun 4. Maddesine göre bir davanın ticari dava sayılması için ya uyuşmazlık konusu işin, tarafların her ikisinin birden ticari işletmesiyle ilgili olması, ya da tarafların tacir olup olmadıklarına veya işin tarafların ticari işletmesiyle ilgili olup olmadığına bakılmaksızın Türk Ticaret Kanunu veya diğer kanunlarda o davaya ticaret mahkemesinin bakacağı yönünde düzenleme olması gerekir.

Diğer taraftan, 6102 sayılı TTK'nın 19/2.maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmeyecektir. Zira, 6102 sayılı TTK, kanun gereği ticari dava sayılan davalar dışında, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hal böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava haline getirmez.

Somut olayda; taraflar arasında davalı şirketin Sakarya ili, Hendek ilçesinde bulunan 12 daire ve 4 dubleks niteliğindeki taşınmazların "alçı, sıva, saten, boya, mantolama, alçıpan ve stropiyer" yapımı işine dair eser sözleşmesi bulunduğunun iddia olunduğu, Sakarya Defterdarlığı'nın 01/11/2024 tarihli cevabi yazısına göre davalının potansiyel vergi mükellefi olduğunun tespit olunduğu, 31/10/2024 tarihli Sakarya Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği'nin cevabı yazısına göre davalının oda kaydının olmadığı,

04/11/2024 tarihli Sakarya Ticaret Sicil Müdürlüğü cevabi yazısına göre de davalının kaydının olmadığı bildirilmiş olup, bu cevabi yazılara göre davalının tacir sıfatına haiz olmadığı, davanın konusu itibariyle de mutlak ve nisbi ticari dava olmadığı, bu haliyle görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu anlaşılarak 6100 sayılı HMK’nın 114/1-c ve 115/2 maddeleri gereği mahkemenin görevsizliğine dair verilen kararda bir isabetsizlik bulunamamakla davacının bu yöne değinen istinaf isteminin reddine karar vermek gerekmiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; ilk derece mahkemesi dosyasında davanın esasıyla ilgili hükme etki edecek tüm delillerin toplandığı, kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, bu nedenle inceleme konusu kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından, davacı vekilinin yerinde bulunmayan istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

... · Başkan ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye ... · ¸e-imzalıdır · ... · Katip ... · ¸e-imzalıdır