Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi E.2024/1576 K.2024/1672

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Talep eden vekili talep dilekçesinde özetle.

26/02/2024 tarihinde maliyeden yapılan karşıt inceme sırasında talep edenin e-defter ve beratlarının istendiğini, şirket muhasebe yetkilisi e-defter ve beratları kontrol ettiğinde e-defter berat ve dosyalarının bozuk ve hiç açılmadığını fark ettiğini, bu sebeple; işbu davayı ikame etme zorunlulukları hasıl olduğunu, talep eden şirket muhasebe yetkilisi tarafından, 04-05-06-07-08-09/2023 dönemlerine ait e- deftere ilişkin belgelerin oluşturulduğunu, bir klasöre tutulup yedeklendiğini;

fakat e-defter ve beratları daha sonrasında bilgisayar diskinde oluşan arızadan dolayı dosyaların bozulduğunu, kaydedilen diskin okunamadığını, durumun 26/02/2024 VLAB Veri Kurtarma Merkezine iletiliğini ve ilgili merkez tarafından yazılan Teknik Raporda "kurumumuza getirilen şirket cihazına bağlı olan ... seri numaralı HGST marka sabit sürücüde işlem yapılmış olup veriler okuyucu kafa arızasından ve yüzeyinde mikro çizikler olduğundan kurtarılamamıştır" şeklinde tespit yapıldığını, şirket muhasebe yetkilisinin,

derhal kullanmış olduğu paket program Luca Yazılım A.Ş.'ye ulaşıldığını ve kendisine e-defter ve beratlarını yeniden oluşturulması gerektiğinin belirttiğini, yazılım şirketinin ise bu konuyla ilgili Gelir İdaresi Başkanlığıyla iletişime geçilip oluşturulan beratların sistemden silinmesi sonra tekrardan e-defter oluşturulması gerektiğinin belirtildiğini, bunun üzerine şirket yetkilisinin derhal Gelir İdaresi Başkanlığı ile iletişime geçip talep edene ait e-defter ve berat dosyalarına ulaşmanın mümkün olmadığı ve belgelerin zayi olduğundan bahisle mail atıldığını,

Gelir İdaresi Başkanlığı'nın talep eden şirkete ait 04-05-06-07-08-09/2023 aylarına ait e- defter ve berat dosyalarının zayi olması nedeni ile dava açılması ve dava dilekçesinin ibrazını talep ettiğini, bu sebeple; ilgili belgelerin tespiti ve zayi belgesinin verilmesi talepli işbu davayı ikame etme zorunlulukları doğduğunu beyanla, talep edene şirkete ait 04-05-06-07-08-09/2023 dönemlerine ait e-defterin zayi olduğuna dair belgenin verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; " ... 1-Davanın REDDİNE ... " karar verilmiştir. Bu karara karşı talep eden vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Talep eden vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişi raporunda dava konusu zayi olmaya sebebiyet verecek hususlar belirtilmiş ama somutlaşma yapılmadığını, buna rağmen söz konusu sebep talep edenden kaynaklanmayacak bir sebep de olabilecekken bu sebepler göz ardı edilerek kullanıcı kaynaklı veri kaybı yaşandığının tespiti yerinde bir tespit olmadığını, nihayetinde takdir yetkisi sayın mahkemeye ait olmasına rağmen, yerel mahkemece eksik ve yetersiz bilirkişi raporu ile itirazları dikkate alınmadan karara varıldığını beyan ile; yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, karar verilmesini talep ederek, istinaf başvurusunda bulunmuştur.

DELİLLER

Gebze Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 11/07/2024 Tarih -2024/243 Esas - 2024/573 Karar sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Talep; zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

Dosyanın incelemesinde; davacının, 2023 yılı 4-5-6-7-8 ve 9. aylarına ilişkn e defterlerinin zayi olduğunu ileri sürerek zayi belgesi istediği, ilk derece mahkemesince keşif yapılarak e defterlerin tutulduğu harddisk üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırıldığı, 05/06/2024 tarihli bilirkişi raporunda; ortalama bir HDD diskin ömrünün 3-5 yıl olması sebebiyle düşme, çarpma, elektriksel olmasa dahi özellikle verilerin bir tablanın aynı bölümlerine yazılması, silinmesi ve sürekli yeniden yazılması nedeniyle cihazda düzenli aşınma ve yıpranma nedeniyle çok önceden kullanım ömrünün tamamlandığı,

ilgili bilgisayara gerekli bakımların (örneğin kullanım ömrü tamamlanan HDD'nin HDD ya da SSD ile değiştirilmesi) zamanında yapılmadığı, verilerin hiçbir yerde (örneğin Harici Bellek ya da Bulutta) saklanmadığı, bu sebeple kullanıcı kaynaklı veri kaybı yaşandığının ve davacının 2023-1-2-3-10-11-12 dönemlere ait defter ve kayıtlarının olduğu, 2023-4-5-6-7-8-9 dönemlerine ait defter ve kayıtlarının olmadığı ve yedeklerinin alınmadığının belirlendiği, ilk derece mahkemesince davanın reddine karar verildiği, karara karşı talep eden vekilinin istinaf kanun yoluna başvurduğu anlaşılmıştır.

Dava, TTK'nın 82/7 maddesi gereğince ticari defter ve belgelerin zayi olduğunun tespiti ve belge verilmesi istemine yöneliktir.

İnceleme; 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

6102 sayılı TTK'nın 82-(7) maddesine göre; bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa; tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren, on beş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Maddede düzenlenen (15) günlük süre hak düşürücü süredir.

6102 sayılı TTK'nın 82-(7) maddesinde; zayi belgesi verilebilecek haller tahdidi olarak sayılmıştır. Tacirin, anılan yasa maddesinden yararlanabilmesi için bir taraftan ticari defterlerin ve belgelerin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında, elinde olmayan bir nedenle meydana gelmiş olması zorunludur. Mücbir nedenlerin ispatı, bunu iddia eden tacire aittir.

İleri sürülen mücbir nedenin dayandığı olayların defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olup olmadığı araştırılmalı ve irade dışında defter ve vesikaların tamamen veya kısmen kaybı yahut yok olması sonucu oluştuğunda mücbir neden kabul edilmelidir. Davacı tutmak ve saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgeleri özenle korumakla yükümlüdür.

Davacı şirketin defter kayıtlarının elektronik ortamda e-defter vasıtasıyla tutulduğu dosya kapsamı delillerle sabittir.

Elektronik Defter Genel Tebliği'nin 4.4.1.e) maddesine göre e-defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının ikincil kopyalarının, gizliliği ve güvenliği sağlanacak şekilde e-defter saklama hizmeti yönünden teknik yeterliliğe sahip ve Başkanlıktan bu hususta izin alan özel entegratörlerin bilgi işlem sistemlerinde ya da Başkanlığın bilgi işlem sistemlerinde 01/01/2020 tarihinden itibaren asgari 10 yıl süre ile muhafaza edilmesi zorunludur.

Tebliğin 7.1. Maddesine göre ise, e-defter tutanlar, Vergi Usul Kanununda belirtilen “mücbir sebep” halleri nedeniyle e-defter veya beratlarına ait kayıtlarının bozulması, silinmesi, zarar görmesi veya işlem görememesi ve e-defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya Başkanlıktan ikincil örneklerinin temin edilemediği hallerde, söz konusu durumların öğrenilmesinden itibaren tevsik edici bilgi ve belgeleri ile birlikte 15 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yetkili mahkemesine başvurarak kendisine bir zayi belgesi verilmesini istemelidir.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 13. maddesinde, sahibinin iradesi dışındaki sebepler dolayısiyle defter ve vesikalarının elinden çıkmış bulunması mücbir sebepler olarak kabul edilmiştir.

Ancak Vergi Usul Kanunundaki bu düzenleme vergisel yükümlülüklerle ilgili olup, TTK'nın 82/7. maddesinde ticari defterlerin sahibinin elinden rızası dışında çıkmış olması hali, zayi belgesi verilmesini gerektiren bir ... olarak sayılmamış olduğu gibi tadadi olarak sayılan bu sebeplerle de benzerlik göstermediğinden sırf ticari defterlerin sahibinin elinden rızası dışında çıkmış olmasının ticari defterlerin TTK'nın 87/2 maddesinin aradığı şartlarda zayi olduğunun kabulü mümkün değildir.

Elektronik Defter Genel Tebliği'nin 7.1 maddesinde sadece Vergi Usul Kanununda belirtilen “mücbir sebep” ve ikincil örneklerin temin edilememesi halinin aranmış olması TTK'nın 82/7. maddesindeki hususların aranmayacağı anlamına gelmez. Zira Elektronik Defter Genel Tebliği'nin 7.1 maddesindeki düzenleme TTK'nın 82/7. maddesindeki düzenlemenin kapsamını değiştirecek nitelikte değildir.

Dolayısıyla tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgelerin kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğradığı iddiasına dayalı zayi belgesi verilmesi isteminde TTK'nın 82/7. koşullar aranmalıdır.

Yukarıda yapılan açıklamalara göre somut olayda; talep eden şirketin defter kayıtlarının elektronik ortamda e-defter vasıtasıyla tutulduğu, bilirkişi raporuna göre kayıtların tutulduğu harddiskin ömrünü tamamlaması nedeni ile kullanıcı kaynaklı veri kaybının yaşandığı, davacının yukarıda açıklan kanun ve tebliğ hükümleri uyarınca e defterlerini yedeklemediği, e-defter ve berat dosyalarının ikincil kopyalarının sisteme yüklenmediği, bu durumda davacının gerek yasal yükümlülüklerini yerine getirmemesi gerekse kullanıcı nedenli veri kaybı nedeniyle özen yükümlülüğüne aykırı davranması nedeni ile davanın reddinin gerektiği, ilk derece mahkemesince verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmakla talep eden vekilinin istinaf isteminin reddinin gerekmiştir.

Açıklanan nedenlerle; dosya kapsamına, kararın dayandığı delillerle, yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmamasına, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, kamu düzenine ilişkin konularda da kararın esasına etkili bir aykırılık bulunmaması nazara alınarak talep eden vekilinin istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden istinaf başvurusunun esastan reddine, karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-HMK'nın 353-(1)-b)-1) maddesi uyarınca; Talep edenin İSTİNAF BAŞVURUSUNUN ESASTAN REDDİNE,

2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi uyarınca alınması gereken harç peşin alındığından, yeniden alınmasına yer olmadığına,

3-İstinaf Kanun Yoluna Başvurma Harcının hazineye gelir kaydına,

4-İstinaf kanun yoluna başvuru için yaptığı masrafların, istinaf eden davacı taraf üzerinde bırakılmasına,

5-İstinaf eden davacı tarafından yatırılan, istinaf avansından kullanılmayan kısmın HMK'nın 333. maddesi uyarınca; ilk derece mahkemesince istinaf eden davacıya iadesine,

6-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

7-Gerekçeli kararın tebliği işlemlerinin kararın temyize tabi bulunması nedeniyle Dairemiz tarafından yerine getirilmesine,

İlişkin; Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 361. maddesi gereğince kararın tebliğinden itibaren (2) hafta içerisinde Yargıtay İlgili Hukuk Dairesi'ne TEMYİZ yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi.21/11/2024

... Başkan ... ¸e-imzalıdır. ... Üye ... ¸e-imzalıdır. ... Üye ... ¸e-imzalıdır. ... Katip ... ¸e-imzalıdır.

* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*