Tekirdağ Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2024/127 K.2024/145

Taraflar arasındaki davanın yapılan yargılaması sonunda ilk derece mahkemesince verilen ve yukarıda tarih numarası gösterilen değişik iş kararına karşı ihtiyati haciz talep eden vekilince istinaf kanun yoluna başvurulmakla; dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

A) TALEP

İhtiyati tedbir talep eden vekili 23/10/2024 tarihinde sunduğu dilekçesinde; müvekkili .... ile ..., .... ve ....'in hissedarı oldukları ..... ilçesi .... mah. .... ve .... parsel nolu taşınmazların satışı konusunda karşı taraf .... ile yaptıkları görüşmede dolandırıldıklarını, toplam 14 hissedarlı taşınmazın 11/10/2022 tarihinde .....Tapu Müdürlüğünde yapılan satışında toplam 10 hissedarın hissesini devrettiğini bu hissedarların

tamamının dolandırıldığını, parasını alamayan hissedarların karşı taraf hakkında şikayetçi olduklarını ve hissedarların farklı mahkemelerde tapu iptal tescil davaları ikame ettiklerini,...'ın satış görüşmeleri sırasında taşınmazları 34 milyon Türk Lirasına satın alacağını beyan ettiğini, tarafların düğünlerine cemiyetlerine katılarak arkadaşlık kurduğunu ve kendisini zengin ve bağlantıları olan birisi gibi göstererek hissedarları etkilediğini,..... ilk etapta 10 hissedarın hissesini satın alacağından ve kalan 4 hissedarın ... davası açmasından çekindiğinden, hissedar aileleri temsilen ....,..., ..... ve .....'in katıldığı alkollü bir ortamda, işin ne zaman sonuçlanacağının belli olmadığını söyleyerek hissedar aileleri temsilen adı geçenlerden 10'ar

milyonluk senet istediğini, ve iş tamamlanınca iade edeceğini söylediğini, o akşam masada içilen alkollerin etkisiyle iradesi zayıflayan hissedarların

...'ın üzerlerinde oluşturduğu tesir ve güven ile senetleri imzaladıklarını, verilen senetlerin teminat

olarak verildiğini, bu nedenle eldeki davaya konu edilen 10.000 TL 'lik senedin esasen kambiyo senedi vasfında olmadığını, davacı ile kardeşi .... ve annesi .......'nin ..... 2. ASHM'nin ..... Esas sayılı dosyası ile açtıkları tapu iptal ve tescil davasının hâlen derdest olduğunu ve derdest olan taşınmazlar üzerine ihtiyati tedbir şerhi konulduğunu, ayrıca 10 hissedarın tamamının karlı taraf hakkında ..... Cumhuriyet

Savcılığının ....Esas sayılı doyasında yürütülmekte olan soruşturmada KYOK verildiğini, itiraz üzerine KYOK kaldırılarak .... sayılı dosyada soruşturmanın tekrar yürütüldüğünü ve sonuçta hatalı olarak yine KYOK kararı verildiğini ileri sürerek, davacının dava konusu 10 milyon Türk lirası bedelli senet nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespit istemi ile açtığı davada, teminatsız olarak aksi taktirde teminat karşılığı, ..... Cumhuriyet Başsavcılığının ..... Esas sayılı dosyası dahilinde adli emanetin .... nosunda kayıtlı 10.000.000 TK bedelli ve .....keşide, ..... ödeme tarihli

lektarı ....,keşidecisi ... olan dava konusu senedin karşı tarafa iade edilmemesi ve mahkemece muhafaza altına alınması ile senedin icra takibine konu edilmesinin önlenmesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.

B) İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

.... Asliye Ticaret Mahkemesinin 31/10/2024 tarih ve E.... D.iş, K... sayılı kararı ile;

'senedin hamiline iadesi kararının .... Cumhuriyet Başsavcılığınca değerlendirilebileceği, bahsi geçen senedin mahkeme kasasına alınmasına karar verilemeyeceği, zira kambiyo vasfına haiz bir belgenin bu şekilde muhafaza altına alınması talebinin yerinde olmadığı, talebe konu bono ile başlatılacak icra takiplerinin durdurulması yönündeki ihtiyati tedbir talebi yönünden de yaklaşık ispatın sağlandığı,

6325 sayılı Arabuluculuk Kanunu 18/A-16. maddesi ile İcra ve İflas Kanunu'nun 72. maddesi dikkate alınarak 23/10/2024 tarihinden sonra karşı taraf tarafından açılacak olan icra takiplerinin durdurulmasına yönelik talebin % 15 oranında teminat karşılığı kabulünün yerinde olacağı' gerekçesi ile; 'Davacı vekilinin İİK 72. Maddesi kapsamındaki ihtiyati tedbir talebinin, talep konusu 10.000.000 TL bedelli senedin %15 oranında (1.500.000 TL) teminat mukabilinde kabulü ile söz konusu senede dayalı olarak karşı taraf ..... tarafından yapılacak icra takiplerinin

durdurulmasına; talep eden vekilinin talep konusu senedin karşı taraf ..... 'a iade edilmemesi, mahkemece muhafaza edilmesi talebinin ise reddine' karar verilmiştir.

C) İSTİNAF NEDENLERİ

Mahkemenin 31/10/2024 tarihli kararına karşı, ihtiyati tedbir talebi kısmen reddedilen talepte bulunan vekilince istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup, talepte bulunan vekili istinafında; ihtiyati tedbir taleplerinin kısmen reddinin hatalı olduğunu, senedin Cumhuriyet Başsavcılığı'nda işi bittikten sonra tedbir kararı kapsamında...'a iade edilmemesi ve dosyada muhafazası yönünde tedbir tesis edilmesi gerektiğini, hukuk sisteminin suçluları koruyacak ve mağdurların hak arama hürriyetini ortadan kaldıracak şekilde açıklar içeremeyeceğini, İİK md. 72 uygulamalarının kambiyo senedinin henüz üçüncü kişilerin elinde olmaması örneğin

bankada tahsilde olması durumlarında tedbir kararına istinaden dosyaya celp edilerek ciro edilmesinin ve icra takibinin önüne geçilmesine mani olacak şekilde tedbir kararlarının ihdas edildiğine ilişkin emsal mahkeme kararları bulunduğunu (ekte sundukları Barolar Birliğinin 1993 yılına ait dergisindeki görüş yazısında bu hususun belitildiğini), İİK'nin 72. Maddesi dar yorumlanacaksa bu durumda HMK'nin 389. Maddesinin gündeme geleceğini, HMK 389.

Maddesinin daha geniş kapsamlı bir tedbir uygulaması içermekte olduğunu, kanun koyucunun hak kayıplarının önüne geçmek ve hak arama hürriyetinin engellenmesine sebep olmamak için bir tedbirin usulü ve verilecek tedbir kararlarının niteliği hususunda sınırlama yapmadığını, senedin .....

Cumhuriyet Başsavcılığı Adli Emanet Bürosunda bulunması ve Savcılık tarafından verilen KYOK kapsamında her an şüpheli/karşı taraf ....'a iade edilme riski bulunduğunu ve Senedin .... tarafından üçüncü bir kişiye ciro edilmesi halinde müvekkilinin menfi tespit davası ile elde etmek istediği sonucun ortadan kalkacağını, üzerinde günahından başka bir şeyi olmayan ve dolandırıcılık, resmi evrakta sahtecilik suçlarından hakkında bir çok soruşturma dosyası bulunan, sabıkalı şahsın bir ortağı ile bunu rahatlıkla yapabilecek durumda olduğunu, tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde HMK'nin 389.

Maddesinin somut olaya tatbik edilmesi gerektiğini, emsal Bam kararlarında somut olayın niteliğine göre mahkemelerce sadece İİK'nin 72. maddesi kapsamında değerlendirme yapılmadığını, HMK 389. Maddenin de uygulandığını, İzmir BAM 17. HD'nin E.2023/2099, K.2023/2261 sayılı kararının, İstanbul BAM 16. HD. E.2024/357, K.2024/679 sayılı kararının bu yönde olduğunu, Mahkemece verilen tedbir kararının senedin yeri

bilinmesine ve senet buradan istenilebilecek olmasına rağmen senedin muhafazasını kapsamamasının senedin tedavüle sokularak müvekkilinin hukuki yararının ortadan kalkmasına sebebiyet vereceğini ve menfi tespit davasının açılmasını da verilen tedbir kararı ile yatırılacak teminatı da anlamsız kılacağını, bu şekilde müvekkilinin mahkemeye erişim hakkını etkin bir şekilde kullanamamış olacağını ve hak ihlali meydana geleceğini,

Mahkemeye erişim hakkının ihlal edilmemesi için uyuşmazlığın sadece İİK'nin 72. Maddesi kapsamında değil HMK'nin 389 kapsamında da değerlendirilmesi ve hakkın özünü hukuki yararı koruyacak nitelikte tedbir kararı verilmesi gerektiğini, Mahkemenin gerekçesinde yaklaşık ispat şartının sağlandığının tespit edildiğini, bu bağlamda yaklaşık ispata ilişkin olarak Soruşturma dosyasında yer alan ses kayıt çözümüne ilişkin rapor,un, ......'e ait ses kaydının,.....'ın senedin teminat senedi olduğuna dair ifade tutanağının dosyaya sunulduğunu, diğer senet mağdurlarının ....

Asliye Ticaret Mahkemesinin ....... Esas sayılı dosyasında açtıkları dava birlikte değerlendirildiğinde yaklaşık ispat şartlarının fazlasıyla sağlandığını ileri sürerek,

senedin nerede olduğu hâlen biliniyor ve senedin senedin henüz tedavüle sokulma ihtimali mümkün değilken bu riski ortadan kaldırmak için HMK 389. Maddesi kapsamında senedin soruşturma dosyasında işi bittikten sonra karşı taraf....'a iade edilmeksizin tedbiren mahkemece muhafaza edilmesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.

D) DELİLLER

.... Asliye Ticaret Mahkemesinin .... Değişik iş sayılı dosyası, ..... Cumhuriyet Başsavcılığının .... soruşturma sayılı dosyası kapsamı.

E) DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Talep, ihtiyati tedbir talebine ilişkindir.

Talepte bulunan, hâlen .... Cumhuriyet Başsavcılığınca yapılan soruşturma kapsamında adli emanete alınan, keşidecisi müvekkili, lehtarı karşı taraf ... olan ..... keşide, ....... ödeme tarihli ....... TL bedelli senedin icra takibine konu edilmemesi ve senedin mahkeme kazasında muhafaza altına alınması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiş.

Mahkemenin 31/10/2024 tarihli kararı ile 'Davacı vekilinin İİK 72. Maddesi kapsamındaki ihtiyati tedbir talebinin, talep konusu 10.000.000 TL bedelli senedin %15 oranında (1.500.000 TL) teminat mukabilinde kabulü ile söz konusu senede dayalı olarak karşı taraf ... tarafından yapılacak icra takiplerinin durdurulmasına; talep eden vekilinin talep konusu senedin karşı taraf ....'a iade edilmemesi, mahkemece muhafaza edilmesi talebinin ise reddine' karar verilmiş; karara karşı ihtiyati tedbir talebi kısmen kabul görmeyen talepte bulunan vekilince istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İstinaf incelemesi, Dairemizce, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi uyarınca, istinaf sebepleri ile sınırlı olarak, istinaf kanun yoluna başvuran tarafın sıfatı gözetilerek, kamu düzenine aykırılık teşkil eden ve bu nedenle resen gözetilmesi gereken hususlar değerlendirilerek yapılmıştır.

Öncelikle belirtmek gerekir ki, ilk derece mahkemesinin inceleme konusu karar başlığında, davacı ile davacı vekilinin adresinin, davalının TC kimlik numarasının yazılmaması ve karar başlığında hükmü veren Mahkemenin (.... Asliye Ticaret Mahkemesi) adının yazıldığı kısma "heyet kalemi" ifadesinin yazılması

HMK'nin 297. maddesine aykırı ise de, belirtilen eksikliklerin her zaman mahal mahkemesince düzeltilmesi mümkün olduğunu değerlendiren Dairemiz, anılan hususları bu aşamada eleştirmekle yetinmiştir.

Talepte bulunan vekili 2004 sayılı İİK m. 72 hükmü uyarınca açacakları menfi tespit davasına esas olmak üzere ihtiyati tedbir talebinde bulunduklarını talep dilekçesinde açıkça ifade etmiş; menfi tespit talebine konu edeceği, keşidecisi müvekkili, lehtarı karşı taraf .... olan ........ keşide, ........ ödeme tarihli ...... TLbedelli senedin ... Cumhuriyet Başsavcılığınca yapılan soruşturmada adli emanete alındığını belirtmiştir.

Davacı tarafından varlığı inkâr edilen bir hukukî ilişkinin mevcut olmadığının tespiti için açılan davaya menfi (olumsuz) tespit davası denir (Kuru, Baki: İcra ve İflâs Hukuku El Kitabı, İstanbul 2013, s. 346). Menfi tespit davası 2004 sayılı İİK'nın 72. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre, borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir.

İcra takibinden önce açılan menfi tespit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde on beşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir. İcra takibinden sonra açılan menfi tespit davasında ise ihtiyati tedbir yolu ile takibin durdurulmasına karar verilemez.

Ancak, borçlu gecikmeden doğan zararları karşılamak ve alacağın yüzde on beşinden aşağı olmamak üzere göstereceği teminat karşılığında, mahkemeden ihtiyati tedbir yoluyla icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmemesini isteyebilir.

Somut olayda, davacının menfi tespit talebine konu edeceği senedin davalı yanca icra takibine konu edilememesi yönünden Mahkemece ihtiyati tedbir kararı verilmiş olması gelinen aşamada uyuşmazlık konusu değildir.

Talepte bulunanın istinafına konu ettiği uyuşmazlık, talep konusu olan ve hâlen ...... Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen soruşturma kapsamında adli emanete alınan senedin, mahkemece muhafazası yönünde ihtiyati tedbir kararı verilip verilemeyeceği noktasındadır.

HMK'nin "İhtiyati Tedbirin Şartları" kenar başlıklı 389. Maddesinin 1. fıkrası; "Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir." hükmünü haizdir.

Madde metninden de anlaşılacağı üzere, Ancak taraflar arasında çekişmeli uyuşmazlık konusu hakkında verilebilmesi mümkün olan ihtiyati tedbirin koşulları; meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ya da tamamen imkânsız hâle geleceği veya gecikmesinde sakınca bulunması yahut ciddi bir zararın ortaya çıkacağı endişesi bulunan hâllerin varlığı olarak belirlenmiştir.

HMK'nin ihtiyati tedbirle ilgili 390. maddesinin gerekçesinde geçici hukuki korumalarda ispat hususu üzerinde durulmuş, "yaklaşık ispat" kavramından bahsedilmiştir. Yaklaşık ispat durumunda hâkim, o iddianın ağırlıklı ihtimal olarak doğru olduğunu kabul etmekle birlikte, zayıf bir ihtimal de olsa, aksinin mümkün olduğunu gözardı etmez. Yaklaşık ispatta tam ispat aranmamakla beraber basit bir iddia da yeterli kabul edilemez.

Öte yandan, İhtiyati tedbir kararlarında “Ölçülülük” ilkesi; Anayasa ile güvence altına alınan bir ilke olup içinde “elverişlilik”, “gereklilik” ve “orantılılık” olmak üzere üç farklı alt ilkeyi de barındırmaktadır. Başvurulan tedbir, ulaşılmak istenen amaç bakımından elverişli ve gerekli olmakla birlikte; başvurulan tedbir ile ulaşılmak istenen amaç arasında orantı olmalıdır. Söz konusu ilke, hayatın her alanında uygulama bulmakta olan genel bir ilkedir. İhtiyati tedbir kararı ile ulaşılmak istenen amaç arasında da ölçülülük ilkesi gereğince makul bir dengenin bulunması zorunludur.

İhtiyati tedbirde tek ölçü yaklaşık ispatın sağlanması olmayıp; ihtiyati tedbir kararı ile davanın her iki yanının menfaatinin gözetilmesi gerekmektedir.

Tüm dosya kapsamı, az yukarıda açıklanan ilkeler kapsamında değerlendirildiğinde; talep edilen ihtiyati tedbirin, her iki tarafın menfaatleri gözetildiğinde ölçülü olmayacağı, davacının talebi doğrultusunda ihtiyati tedbir uygulanması hâlinde hak ve yarar dengesinin özellikle davalı aleyhine bozulacağı ayrıca kambiyo senedinin dolaşımını engelleyici yönde tedbir kararı verilemeyeceği kanaatine varan Dairemiz, '.... keşide, .... ödeme tarihli, lehtarı...., keşidecisi ....olan senedin karşı taraf ....'a iade edilmemesi ve mahkemece muhafaza altına alınması yönündeki ihtiyati tedbir talebinin reddi'ne dair ilk derece mahkemesi ara kararında usûl ve yasaya uygun olmayan bir yön bulunmadığı sonucuna varmıştır.

Bu itibarla, talepte bulunan vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nin 353/1-b.1 maddesi uyarınca reddine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.