Tekirdağ Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2025/1367 K.2025/1164

Taraflar arasındaki görülmekte olan davada ilk derece mahkemesince verilen ve yukarıda tarih numarası gösterilen ihtiyati tedbir talebinin reddine dair karara karşı davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulmakla; dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

A) DAVACININ İDDİASI VE TALEBİ

Davacı vekili .......... tarihinde sunduğu dava dilekçesinde.

Davacı ile davalı arasında .......... tarihli havuz tamir onarım robot sistemi iş sözleşmesi akdedildiğini, davacının iş yerine aldığı robotun yazılımının, programlanmasının ve tüm teknik işlemlerinin tamamlanarak çalışır kullanılır ve üretime hazır hale getirmek suretiyle kurulumunu ve mantolamasını yapmak üzere robot sistemini belirlenen tarihler arasında çalışır vaziyette teslim etmeyi davalı taahhüt ettiğini, sözleşmenin 2. ve 3. maddelerinde işin tanımı ve teslim süresinin açıkça belirlendiğini, işin ........... ile ........ tarihleri arasında davalı tarafından tamamlanmasını kararlaştırdıklarını,

sözleşme kapsamında davacının yükümlülüklerini fazlasını yerine getirerek iş başlamadan işi bitirmeden ödeme yaptığını, davalı kararlaştırılan tarihte işi yerine getirmeyerek sözleşmeye aykırı eylem ve davranışlarda bulunduğunu, davalı tarafa davacı tarafından birçok kez işe başlaması ve işi bitirmesi konusunda bildirimlerde bulunulduğu, davalının işi teslim tarihinden günler aylar geçmesine rağmen işe başlamadığını, davacı tarafından iyi niyetli tutum ile ..........

Noterliğinin ....... yevmiye numaralı .......... tarihli ihtarnamesi ile davalının sözleşmeye aykırı eylem ve davranışlara son vermesi sözleşme şartlarına riayet etmesi yönünde ihtar çekildiğini, davalıya sözleşme ile kararlaştırılan işi davacı şirkete eksiksiz bir şekilde yapması ve teslim etmesi yönünde sürede verildiğini, davalını söz konusu işi teslim etmediğini, sözleşme feshedilmiş sayıldığını, davalı tarafından iş yapılmamış olduğundan davacının davalı tarafa herhangi borcunun olmadığının tespitinin gerektiğini, davalı ile toplam 700.000 TL'ye anlaşıldığını,

davalıya ......... tarihinde “...................” iban numaralı hesabına 70.000 TL ödendiğini, ...... tarihinde elden teslim aldıkları Denizbank ....... seri numaralı 200.000 TL bedelli ...... tarihli çek ve Denizbank .............. seri numaralı 200.000 TL bedelli ............. tarihli çekler verildiğini, çeklerin ilk ödeme tarihi .......... yani çok yakın bir zaman olduğundan davacının mağduriyetinin artmaması adına tedbir kararı isteme zarureti hasıl olduğunu, davalının sözleşme ile üstlendiği edimleri yerine getirmediği davacı şirketin mağdur olduğu,

davacı şirketin başka bir firmaya işi yaptırarak belki de başka bedellerde ödeme yapmak zorunda kalacağını, davalı firmaya borçlu değil alacaklı konuma geldiklerin, çeklerin karşılıksız konuma geldiğini, davalıya verilen çeklerin kötü niyetli şekilde tedavüle çıkarılması veya üçüncü kişilere ciro edilmesi hâlinde davacının ciddi zarara uğrayacağını, ortada mal/hizmet teslimi bulunmadığını, bu itibarla davacının çek bedelleri yönünden borçlu olmadığının tespiti ile çeklerin tahsil edilmemesi için ihtiyati tedbir kararı verilmesi gerektiğini, davacının kullanmak zorunda olduğu robot için ............

Sulh Hukuk Mahkemesinin .../... Değişik İş sayılı dosyası ile delil tespiti talep ettiğini, mahallinde yapılan keşifte de işin yapılmadığının sabit olduğunu, işin yapılmadığının, davacının ödemesini yapmasına rağmen davalı tarafça işe başlanılmadığının ve diğer sair hususların tespiti yapılması üzere dosyanın bilirkişiye tevdi edildiğini, .......

Arabuluculuk Bürosunun ..../.... başvuru numaralı , ...../....... dosya numaralı dosyası ile arabuluculuğa başvurulmuşsa da davalı taraf arabuluculuk toplantılarına katılmadığından anlaşma sağlamanın mümkün olmadığın ileri sürerek,

davacının davalıya borçlu olmadığının tespiti ile davalıya verilen Denizbank ...... seri numaralı 200.000 TL bedelli ve Denizbank ......... seri numaralı 200.000 TL bedelli çekler için öncelikle teminatsız olarak mümkün olmaması durumunda davacının sunulacak teminata istinaden bankalarca üçüncü şahıslara ödenmemesi ve İİK 72/2 fıkrasına göre bu çek ile ilgili icra takiplerinin durdurulması/başlatılmaması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesi, tedbiren ödeme yasağı konulmasını talep etmiştir.

B) İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

....... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .......... tarih ve ......../..... Esas sayılı kararı ile;

Somut olayda; davacının davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmesi gerektiği,davanın tarafları dışında 3. kişileri bağlayacak şekilde ihtiyati tedbir kararı verilemeyeceği, bir ödeme aracı olan çekin illetten mücerret olması sebebiyle iyiniyetli üçüncü kişilerin haklarının ihlal edilmemesine gerektiği, dava açılması ile birlikte delillerin mahkememizce henüz toplanmadığı, dava dilekçesi içeriğinden ve dosyaya ibraz edilen belgelerden bu davacının haklılığının yaklaşık olarak ispat edemediği, iddia edilen hususların yargılamayı gerektirdiği,

tedbir için yasal şartların somut olayda gerçekleşmediği kanaatine varılarak talebin reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." gerekçesi ile, "Davacı vekilinin ihtiyati tedbir taleplerinin reddine" karar verilmiştir.

C) İSTİNAF NEDENLERİ

Hükme karşı davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup, istinafında.

Dava dilekçesini tekrar ettiğini, ilk derece mahkemesi "haklılığın yaklaşık ispat edilemediği" ve "çeklerin illeten mücerret olduğu, 3. Kişileri bağlayacak tedbir kararı verilemeyeceği" gerekçesiyle taleplerini reddetmiş ise de, bu değerlendirmenin hatalı olduğunu, yaklaşık ispat yükü tamamen ispat yüküyle aynı olmadığını, davacı sözleşme banka dekontu ve çek örnekleriyle davalıya iş yapılmadan ödeme yapıldığı, davalının işi yapmadığı,

davacının mağduriyet yaşadığı hususlarının ortaya konulduğunu, davacının çeklerin tahsili halinde uğrayacağı zarar telafisi imkânsız nitelikte olduğunu, dosyaya ......... tarihli sözleşme, ........ tarihli noter ihtarnamesi, 70.000 TL banka ödeme dekontu, elden teslim edilen çeklerin suretleri ve imza karşılığı alındığına dair belgelerin, ......... Sulh hukuk mahkemesi ...../.....

Değişi iş dosyasına konu mahallinde yapılan keşif ve işin yapılmadığına dair bilirkişi incelemesine sevk edilen delil tespiti gibi unsurların yaklaşık ispatı sağlayan açık ve somut deliller olduğunu, yaklaşık ispat yargılama sonucunda mutlak haklılığı değil haklılık olasılığını kuvvetle ortaya koyan durumları ifade ettiğini, bu kapsamda yaklaşık ispat şartının oluştuğunu, söz konusu çeklerin ciro edilmemiş olma ve davalı şirkette bulunma ihtimali olduğunu, söz konusu çeklerin ciro edilme ihtimalinde de davacının geri dönülmez bir mağduriyet yaşayacağını,

yerel mahkemece bu hususun değerlendirilmemiş olması usul ve yasaya açıkça aykırılık teşkil ettiğini, davalının yükümlülüklerini yerine getirmediğini ve çekleri haksız şekilde çeklerin elinde bulundurduğunu, hiçbir tedbir kararı verilmemiş olmasının açıkça usûl ve yasaya aykırı olduğunu, ödeme tarihlerin yaklaşmış olması nedeniyle bu çeklerin tedavüle çıkarılması,

ibrazı ya da üçüncü kişileri ciro edilmesi durumunda davacı haksız yere borçlandırılarak henüz ifa edilmemiş bir işin bedeli ödenmiş sayılacak ve icra takibi tehdiditi ile karşı karşıya kalacağını, bu durum davacının telafisi güç zararlara uğramasına ve ticari itibarının zedelenmesine yol açacağını belirterek, ilk derece mahkemesinin kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

E) DELİLLER

....... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin E....../........ sayılı dosyası kapsamı.

F) DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKÎ SEBEPLER VE GEREKÇE

Talep, ihtiyati tedbir kararı verilmesine ilişkin olup, uyuşmazlık, somut olayda sözü edilen ihtiyati tedbir geçici hukuki koruma tedbirinin verilmesinin koşullarının oluşup oluşmadığı noktasında toplanmaktadır.

Davacı vekili, davalı şirketin müvekkili ile aralarında akdedilen ......... tarihli havuz tamir onarım robot sistemi iş sözleşmesi kapsamında edimlerini ifa etmediğini, sözleşmede iş bedelinin 700.000 TL olarak kararlaştırıldığını, davacı tarafından davalı banka hesabına .......... tarihinde 70.000 TL ödendiğini, ......... tarihinde Denizbank ............ seri numaralı 200.000 TL bedelli ...... tarihli çek ile Denizbank .......... seri numaralı 200.000 TL bedelli ......... tarihli çekin verildiğini,

davalının sözleşme ile üstlendiği edimleri yerine getirmediği ortada mal/hizmet teslimi bulunmadığından davacıın çek bedelleri yönünden davalıya borçlu olmadığını ileri sürerek, davacının davalıya borçlu olmadığının tespiti ile davalıya verilen Denizbank .......... seri numaralı 200.000 TL bedelli ve Denizbank .......... seri numaralı 200.000 TL bedelli çekler için öncelikle teminatsız olarak mümkün olmaması durumunda teminat mukabilinde bankalarca üçüncü şahıslara ödenmemesi ve İİK 72/2 fıkrasına göre bu çek ile ilgili icra takiplerinin durdurulması/başlatılmaması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesi,

tedbiren ödeme yasağı konulmasını talep etmiştir.

Mahkemenin ....... tarihli kararı ile; 'davanın tarafları dışında üçüncü kişileri bağlayacak şekilde ihtiyati tedbir kararı verilemeyeceği, bir ödeme aracı olan çekin illetten mücerret olması sebebiyle iyiniyetli üçüncü kişilerin haklarının ihlal edilmemesi gerektiği, delillerin mahkemece henüz toplanmamış olduğu, dava dilekçesi içeriğinden ve dosyaya ibraz edilen belgelerden bu davacının haklılığının yaklaşık olarak ispat edemediği, iddia edilen hususların yargılamayı gerektirdiği' gerekçesi ile; "Davacı vekilinin ihtiyati tedbir taleplerinin reddine" karar verilmiştir. karara karşı davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İstinaf incelemesi, Dairemizce, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi uyarınca, istinaf sebepleri ile sınırlı olarak, istinaf kanun yoluna başvuran tarafın sıfatı gözetilerek, kamu düzenine aykırılık teşkil eden ve bu nedenle resen gözetilmesi gereken hususlar değerlendirilerek yapılmıştır.

Öncelikle belirtmek gerekir ki; tarafların vergi numaralarının, ihtiyati tedbir talep eden davacı vekilinin adresinin yazılmaması HMK'nin 297. maddesine aykırı ise de, bu eksikliğin mahallinde her zaman düzeltilebilmesinin mümkün olduğunu değerlendiren Dairemiz, anılan hususu eleştirmekle yetinmiştir.

HMK'nin "İhtiyati Tedbirin Şartları" kenar başlıklı 389. Maddesinin 1. fıkrası; "Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir." hükmünü haizdir.

Madde metninden de anlaşılacağı üzere, Ancak taraflar arasında çekişmeli uyuşmazlık konusu hakkında verilebilmesi mümkün olan ihtiyati tedbirin koşulları; meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ya da tamamen imkânsız hâle geleceği veya gecikmesinde sakınca bulunması yahut ciddi bir zararın ortaya çıkacağı endişesi bulunan hâllerin varlığı olarak belirlenmiştir.

HMK'nin ihtiyati tedbirle ilgili 390. maddesinin gerekçesinde geçici hukuki korumalarda ispat hususu üzerinde durulmuş, "yaklaşık ispat" kavramından bahsedilmiştir. Yaklaşık ispat durumunda hâkim, o iddianın ağırlıklı ihtimal olarak doğru olduğunu kabul etmekle birlikte, zayıf bir ihtimal de olsa, aksinin mümkün olduğunu gözardı etmez. Yaklaşık ispatta tam ispat aranmamakla beraber basit bir iddia da yeterli kabul edilemez.

Öte yandan, İhtiyati tedbir kararlarında “Ölçülülük” ilkesi; Anayasa ile güvence altına alınan bir ilke olup içinde “elverişlilik”, “gereklilik” ve “orantılılık” olmak üzere üç farklı alt ilkeyi de barındırmaktadır. Başvurulan tedbir, ulaşılmak istenen amaç bakımından elverişli ve gerekli olmakla birlikte; başvurulan tedbir ile ulaşılmak istenen amaç arasında orantı olmalıdır. Söz konusu ilke, hayatın her alanında uygulama bulmakta olan genel bir ilkedir. İhtiyati tedbir kararı ile ulaşılmak istenen amaç arasında da ölçülülük ilkesi gereğince makul bir dengenin bulunması zorunludur.

Yapılan bu açıklamalardan sonra somut olaya dönüldüğünde,

Davacı, davalıya borçlu olmadığının tespiti istemi ile açtığı eldeki davada, taraflar arasındaki sözleşme kapsamında davalıya teslim ettiğini ileri sürdüğü iki adet çekin bankalarca üçüncü şahıslara ödenmemesi ve İİK'nin 72/2. Maddesine göre bu çek ile ilgili icra takiplerinin durdurulması/başlatılmaması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini ve tedbiren ödeme yasağı konulmasını talep etmektedir. Mahkemenin -İstinaf incelemememize konu- ........... tarihli ara kararı ile, davacı yanın ihtiyati tedbir taleplerinin reddine karar verilmiştir.

Davacı vekili, Mahkemenin ................. tarihli ara kararına yönelik olarak ........ tarihinde istinaf kanun yoluna başvurulmuş, dosya henüz ......... tarihli istinafa dosya gönderme formu düzenlenerek istinaf incelemesine gönderilmeden evvel, davacı vekili ............. tarihinde ilk derece mahkemesine sunduğu talep dilekçesi ile, dava konusu çeklerin üçüncü kişilere ödenmemesi ve İİK 72/2.

Maddesi gereği gereği, çeklerle ilgili icra takiplerinin durdurulması/başlatılmaması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini ve ödeme yasağı konulması yönündeki ihtiyati tedbir taleplerini yinelediği, Mahkemenin ............ tarihli ara kararı ile, 'davacı yanın ihtiyati tedbir talebinin kısmen kabulü ile, dava konusu iki adet 200.000'er TL bedelli çeklerin, çek bedellerinin %15'i oranında (60.000 TL) teminat mukabilinde, davalı tarafından dayanak yapılarak davacı aleyhine icra takibine konu edilmesi hâlinde davacı yönünden takibin durdurulmasına.

Üçüncü gerçek ve tüzel kişiler ile cirantalar yönünden ödeme yasağı ve takibin durdurulması yönündeki tedbir taleplerinin reddine' karar verildiği; .......... günü mahkemece belirlenen 60.000 TL teminatı mahkeme veznesine yatıran davacı vekilinin bundan sonra ............. tarihli dilekçesi ile, Muhatap banka olan Denizbank'a ve diğer bankalara, dava konusu çeklerin bedellerinin ödenmesinin durdurulması (ödeme yasağı/bloke konulması), karşılıksızdır şerhi vurulmaması hususunda tedbir kararı verilerek, bankalara müzekkere yazılmasını talep etmiş.

Mahkemenin ......... tarihli kararı ile, 'dava konusu çeklerin çeklerin sadece davalı ....... tarafından bankaya ibraz hâlinde ödeme yapılmaması hususunda ödeme yasağı konulmasına, işbu tedbir kararının sadece taraflar arasında hüküm ifade etmesine, iyi niyetli üçüncü kişi cirantaları etkilememesine. Üçüncü gerçek ve tüzel kişiler ile cirantalar yönünden ödeme yasağı konulması talebinin reddine' karar verildiği UYAP üzerinden yapılan inceleme ile anlaşılmıştır.

Görüldüğü üzere, davacının dava konusu çekleri davalı yanca takibe konu edilmemesi ve de davalı tarafından bankaya ibrazı hâlinde ödeme yasağı verilmesi yönündeki ihtiyati tedbir talepleri Mahkemenin ......... ve ......... tarihli ara kararları ile kabul edilmiş olup, gelinen aşamada davacı vekilinin bu yöne ilişkin istinaf başvurusu konusuz kalmıştır.

Davacının, dava konusu çeklere dayalı olarak üçünçü kişiler tarafından takip yapılmaması ve bankaya ibrazı hâlinde ödeme yasağı konulması yönündeki tedbir taleplerinin reddine yönelik istinaf itirazlarının incelenmesinde ise; davanın sadece lehtara karşı açıldığı, geçici hukukî koruma tedbiri niteliğinde olan ihtiyati tedbir kararlarının davanın tarafı olmayan üçüncü kişiler hakkında uygulanabilmesi mümkün olmadığı gibi, dava konusu çeklerin kambiyo senedi niteliğinde olması,

ticari hayattaki tedavül kabiliyeti ve ticari senetlere güven ilkesi çerçevesinde iyi niyetli üçüncü kişilerin hak kaybına sebebiyet vermemek maksadıyla, dava konusu çeklerin iyi niyetli üçüncü kişilere ciro edilmesi sonucu bu kişilerin senette mündemiç hak sahipliğinin korunması bakımından dava konusu çeklerlerle ilgili üçüncü kişilere yönelik ihtiyati tedbir kararı verilemeyeceği, dolayısıyla anılan taleplerin reddi yönünden, inceleme konusu ilk derece mahkemesi kararında usûl ve yasaya uygun olmayan bir hâl bulunmadığı Dairemizce değerledirilmiş ve davacı vekilinin bu yöne ilişkin istinaf itirazlarına itibar edilmemiştir.

Bu itibarla, davacı vekilinin inceleme konusu ilk derece mahkemesi ara kararına yönelik istinaf başvurusunun HMK'nin 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.