ÖNEMLİ GÜNCELLEME: 5651 sayılı Kanun m.9 yürürlükte değildir
Erişim engelleme kararına itiraz anlatımında m.9 kaynaklı kararlar da kapsanmıştı; m.9 uyarınca yeni karar verilmesi artık mümkün değildir.
Anayasa Mahkemesi, 11/10/2023 tarihli ve E.2020/76, K.2023/172 sayılı kararıyla 5651 sayılı Kanun'un 9. maddesini iptal etmiştir. Mevzuat Bilgi Sistemi'ndeki güncel kanun metninde madde, “(İptal: Anayasa Mahkemesinin 11/10/2023 tarihli ve E.: 2020/76; K.: 2023/172 sayılı Kararı ile)” şerhiyle yer almakta; madde metni bulunmamaktadır. İptalin gerekçesi, maddenin kapsam ve sınırlarının belirsiz olması ve yargı mercilerine geniş bir takdir alanı bırakarak ifade ve basın özgürlüğünü ölçüsüzce sınırlamasıdır.
Sonuç: “Kişilik hakkı ihlali” gerekçesiyle 5651 m.9 uyarınca sulh ceza hâkimliğinden içerik kaldırma/erişim engelleme istenmesi artık mümkün değildir. Kanunun güncel metninde “kişilik hakkı” ifadesi hiçbir maddede geçmemektedir; iptal edilen hükmün yerine yeni bir düzenleme de getirilmemiştir.
Yürürlükteki iki yol şudur:
- Özel hayatın gizliliği ihlali varsa — 5651 m.9/A (yürürlükte). Bu madde iptal edilmemiştir ve hızlı yoldur. Ancak yalnızca özel hayatın gizliliğinin ihlali hâlinde işler; her kişilik hakkı ihlalini kapsamaz.
- Diğer tüm kişilik hakkı ihlallerinde — genel hükümler. Türk Medeni Kanunu m.24 ve m.25 uyarınca hukuk mahkemesinde saldırıya son verilmesi davası (ve HMK m.389 vd. uyarınca ihtiyati tedbir) açılır. TMK m.25/son uyarınca davacı kendi yerleşim yeri mahkemesinde de dava açabilir; maddi-manevi tazminat da bu dava içinde istenebilir.
Kaynak: 5651 sayılı Kanun güncel metni (mevzuat.gov.tr) · 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.24-25
Aşağıdaki bölüm, 5651 m.9'un iptalinden önceki uygulamayı yansıtan ARŞİV metnidir. Tarihsel karşılaştırma için bırakılmıştır; m.9'a ilişkin kısımları uygulamayın. Yürürlükteki usul için yukarıdaki bölüme bakınız.
BTK tarafından verilen erişim engelleme kararına karşı 7 gün içinde sulh ceza hakimliğine itiraz mümkün.
Engelleme Sebepleri (5651 m.8)
- Çocuk istismarı içeriği
- Müstehcenlik
- Kumar
- Atatürk'e hakaret (5816 SK)
- Terör propagandası
İtiraz Süreci
- Karar tebliğden 7 gün
- Sulh ceza hakimliği
- Karar üzerinde inceleme
- Karar (genelde 7-30 gün)
İtiraz Sebepleri
- İçerik suç oluşturmuyor
- Hukuka aykırı engelleme
- Orantısız önlem
- Basın özgürlüğü
AYM Bireysel Başvuru
- Tüm yollar tükendikten 30 gün
- İfade özgürlüğü ihlali iddiası
AYM Yaklaşımı
AYM, erişim engelleme kararlarının "orantılı" olması gerektiğini, abartılı engellemelerin ifade özgürlüğüne aykırı olduğunu benimsemektedir.
İnternet hukuku avukatı önerilir.