ÖNEMLİ GÜNCELLEME: 5651 sayılı Kanun m.9 yürürlükte değildir
BTK yetkileri arasında “kişilik hakkı ihlâli (5651 m.9)” gösterilmişti; bu dayanak yürürlükte değildir.
Anayasa Mahkemesi, 11/10/2023 tarihli ve E.2020/76, K.2023/172 sayılı kararıyla 5651 sayılı Kanun'un 9. maddesini iptal etmiştir. Mevzuat Bilgi Sistemi'ndeki güncel kanun metninde madde, “(İptal: Anayasa Mahkemesinin 11/10/2023 tarihli ve E.: 2020/76; K.: 2023/172 sayılı Kararı ile)” şerhiyle yer almakta; madde metni bulunmamaktadır. İptalin gerekçesi, maddenin kapsam ve sınırlarının belirsiz olması ve yargı mercilerine geniş bir takdir alanı bırakarak ifade ve basın özgürlüğünü ölçüsüzce sınırlamasıdır.
Sonuç: “Kişilik hakkı ihlali” gerekçesiyle 5651 m.9 uyarınca sulh ceza hâkimliğinden içerik kaldırma/erişim engelleme istenmesi artık mümkün değildir. Kanunun güncel metninde “kişilik hakkı” ifadesi hiçbir maddede geçmemektedir; iptal edilen hükmün yerine yeni bir düzenleme de getirilmemiştir.
Yürürlükteki iki yol şudur:
- Özel hayatın gizliliği ihlali varsa — 5651 m.9/A (yürürlükte). Bu madde iptal edilmemiştir ve hızlı yoldur. Ancak yalnızca özel hayatın gizliliğinin ihlali hâlinde işler; her kişilik hakkı ihlalini kapsamaz.
- Diğer tüm kişilik hakkı ihlallerinde — genel hükümler. Türk Medeni Kanunu m.24 ve m.25 uyarınca hukuk mahkemesinde saldırıya son verilmesi davası (ve HMK m.389 vd. uyarınca ihtiyati tedbir) açılır. TMK m.25/son uyarınca davacı kendi yerleşim yeri mahkemesinde de dava açabilir; maddi-manevi tazminat da bu dava içinde istenebilir.
Kaynak: 5651 sayılı Kanun güncel metni (mevzuat.gov.tr) · 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.24-25
Aşağıdaki bölüm, 5651 m.9'un iptalinden önceki uygulamayı yansıtan ARŞİV metnidir. Tarihsel karşılaştırma için bırakılmıştır; m.9'a ilişkin kısımları uygulamayın. Yürürlükteki usul için yukarıdaki bölüme bakınız.
BTK (Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu), internet üzerinde geniş yetkilere sahiptir.
BTK Yetkileri
- 5651 m.8 katalog suçlarında doğrudan engelleme
- Mahkeme kararına dayalı engelleme
- İdari para cezaları
- Lisans iptali
- Bant genişliği daraltma
Doğrudan Engelleme
- Çocuk istismarı (5651 m.8)
- Müstehcenlik
- Kumar
- Atatürk'e hakaret
- Terör propagandası
Mahkeme Kararına Dayalı
- Kişilik hakkı ihlâli (5651 m.9)
- İçerik kaldırma
- Erişim engelleme
İtiraz Yolları
- Sulh ceza hakimliği (7 gün)
- İdare mahkemesi (60 gün)
- AYM bireysel başvuru
AİHM Davalarında Türkiye
- Yıldırım vs Türkiye
- Cengiz vs Türkiye
- Wikipedia engelleme davaları
- Türkiye genelde aleyhinde karar
Anayasa Mahkemesi
AYM, BTK yetkilerinin "orantılı" olması gerektiğini, abartılı/keyfi engellemelerin ifade özgürlüğü ihlali oluşturduğunu istikrarlı şekilde belirtmektedir.
Bilişim ve insan hakları avukatı önerilir.