TTK m.795 vd.: Çek özel kambiyo senedi, ibraz süreleri sıkı.
İbraz Süreleri
- Aynı yer: 10 gün
- Türkiye içi farklı yer: 1 ay
- Yurt dışı: 3 ay
Karşılıksız Çek
- Banka karşılıksız ibrazı yapar
- Çek hamilinin haklarını korur
- Cezai sorumluluk (5941 SK)
Çek Arkalı (Ciro)
- Çek arkasına imza ile devir
- "Tam ciro" (yeni hamil belirtilir)
- "Beyaz ciro" (sadece imza)
- Cezai sorumluluk müteselsil
Kambiyo Takibi
- İİK m.167 hızlı takip
- 5 günlük ödeme emri
- İmza inkârı icra mahkemesinde
Yargıtay 12. HD ve 19. HD
Daireler, çek ibraz süresine titiz uyulması, sürenin geçmesi durumunda kambiyo niteliğinin kaybolacağını benimsemektedir.
Kapsam notu: Yukarıdaki değerlendirme, belirli bir karara atıf yapmak yerine uygulamada yerleşik hâle gelmiş genel yaklaşımı özetlemektedir; bu nedenle esas ve karar numarası verilmemiştir. Somut bir dosyada emsal karara dayanılacaksa, ilgili kararın esas ve karar numarasıyla Yargıtay Karar Arama üzerinden teyit edilmesi ve tam metninin incelenmesi gerekir. Her dosyanın olgu örgüsü farklı olduğundan kararların somut olaya uygulanışı dosyaya özgüdür.
Ticaret avukatı önerilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Çek ne kadar süre içinde bankaya ibraz edilmelidir?
Süre, çekin nerede ödeneceğine göre değişir (TTK m.796): düzenlendiği yerde ödenecekse on gün; düzenlendiği yerden başka bir yerde ödenecekse bir ay içinde muhataba ibraz edilmelidir. Ödeneceği ülkeden başka bir ülkede düzenlenen çekte ise düzenlenme ve ödeme yeri aynı kıtada ise bir ay, ayrı kıtalarda ise üç ay süre uygulanır. Önemli ayrıntı: bu süreler çekte yazılı olan düzenlenme tarihinin ertesi günü başlar (m.796/3).
Çek karşılıksız çıktı; ödenmediğini nasıl belgelerim?
TTK m.808 üç yol sayar. Zamanında ibraz edilmiş çekin ödenmediği; (a) resmî bir belge olan protesto ile, (b) muhatap tarafından ibraz günü de gösterilmek suretiyle çekin üzerine yazılmış tarihli bir beyanla, veya (c) bir takas odasının çekin zamanında teslim edildiği hâlde ödenmediğini tespit eden tarihli beyanıyla sabit olursa; hamil cirantalara, düzenleyene ve diğer çek borçlularına karşı başvurma haklarını kullanabilir. Uygulamada en yaygın yol (b) bendindeki banka şerhidir.
Çekte zamanaşımı süresi nedir?
TTK m.814/1 uyarınca hamilin cirantalarla düzenleyene ve diğer çek borçlularına karşı sahip olduğu başvurma hakları, ibraz süresinin bitiminden itibaren üç yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Çek borçlularından birinin diğerine karşı sahip olduğu başvurma hakları ise, bu borçlunun çeki ödediği veya çekin dava yolu ile kendisine karşı ileri sürüldüğü tarihten itibaren üç yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (m.814/2).
İbraz süresini kaçırırsam hakkım tamamen biter mi?
İbraz süresinin geçirilmesi, kambiyo hukukundan doğan başvurma haklarını (cirantalara rücu gibi) etkiler; ancak temel borç ilişkisinden kaynaklanan alacak hakkı bundan bağımsızdır. Bu nedenle süre kaçırılmış olsa dahi, aradaki hukuki ilişkiye (satış, hizmet, ödünç vb.) dayanılarak genel hükümlere göre alacak talep edilmesi mümkün olabilir. Somut olayda hangi yolun açık olduğu çekin durumuna ve taraflar arasındaki ilişkiye göre değerlendirilir.