Çek ve senet gibi kambiyo senetleri, ticari hayatta hızlı tahsil imkanı sağlar; ancak imzaya, bedele veya senedin doldurulmasına ilişkin itirazlar ortaya çıktığında ispat ön plana geçer. Tarafların yaptığı bir delil sözleşmesi, bu uyuşmazlıklarda hangi kanıtların dinleneceğini önceden belirleyebilir. Konuyu TTK ve TBK çerçevesinde ele alıyoruz.
Kambiyo Takibinin Avantajı
Çek ve bono, kambiyo senetlerine özgü takip yoluyla hızlı sonuç verir. Bu takipte borçlunun itiraz imkanı sınırlı ve süreye bağlıdır. Bu nedenle takip başlar başlamaz süreleri takip etmek, hem alacaklı hem borçlu için belirleyicidir.
Borçlunun İtiraz Alanları
- İmzaya itiraz: senetteki imzanın kendisine ait olmadığı iddiası
- Borca itiraz: bedelin ödendiği veya hiç doğmadığı iddiası
- Senedin anlaşmaya aykırı doldurulduğu (beyaza imza) iddiası
Bu itirazların her biri farklı ispat aracı gerektirir; imza itirazında bilirkişi incelemesi öne çıkarken, borca itirazda yazılı belge önem kazanır.
Delil Sözleşmesinin Katkısı
TBK kapsamında taraflar, aralarındaki ilişkide belirli olguların yalnızca yazılı delille ispatlanacağını kararlaştırabilir. Çek-senet ilişkisinin dayandığı temel sözleşmeye eklenen böyle bir kayıt, sonradan çıkacak sözlü ödeme iddialarını sınırlayabilir. Ancak bu tür kayıtların sınırları bulunduğundan, metnin dikkatli kurgulanması gerekir.
Süre ve İtiraz Mercii
Kambiyo takibine itiraz, kural olarak icra mahkemesine ve kısa bir süre içinde yapılır. İtirazın süresinde ve doğru mercie yapılmaması, takibin kesinleşmesine yol açar. Tebliğ tarihinin doğru saptanması bu nedenle kritiktir.
Belge Düzeni
Senedin aslı, ciro zinciri, ödeme dekontları ve temel sözleşme bir arada tutulmalıdır; ciro zincirindeki bir kopukluk, hak sahipliğini tartışmalı hâle getirebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Kambiyo takiplerinde süreler çok kısa olduğundan, çek-senet uyuşmazlığında gecikmeden hukuki destek almanız yerinde olur.