Korkuteli-Varsak enerji iletim hattının yenilenmesi projesi kapsamında bazı taşınmazların acele kamulaştırılmasına ilişkin karar, yeni bir hat çekiminden farklı bir tabloya işaret eder. Bu güzergâhta hat yıllardır mevcuttur; dolayısıyla pek çok parselde geçmişte bir irtifak hakkı kurulmuş veya bedel ödenmiş olabilir. Yenileme dosyalarının kendine özgü sorunu, eski kaydın bulunamamasıdır.
Önce Tapudaki Mevcut Durum Tespit Edilmeli
İlk yapılacak iş, taşınmazın güncel tapu takyidat belgesini almak ve üzerinde daha önce kurulmuş bir irtifak hakkı bulunup bulunmadığını görmektir. Kayıt varsa, irtifakın hangi tarihte, hangi genişlikte ve hangi kapsamla kurulduğu belirlenmelidir. Kayıt yoksa, hattın taşınmazdan geçmesine rağmen hiçbir hukuki ilişki kurulmamış olması ihtimali doğar ki bu, malik lehine ayrı taleplere kapı açabilir.
Yenileme Kapsamı Eski Hakkı Aşıyor mu?
Belirleyici soru şudur: yeni proje, önceden kurulmuş irtifakın sınırları içinde mi kalmaktadır, yoksa koridoru genişletmekte, direk sayısını artırmakta ya da güzergâhı kaydırmakta mıdır?
- Eski ve yeni koridor genişlikleri karşılaştırılmalıdır.
- Direk ayaklarının konumu değişiyorsa yeni ayak yerleri ayrıca değerlendirilmelidir.
- Hattın gerilim seviyesi ya da iletken düzeni nedeniyle kısıt alanı büyüyorsa bu fark bedele yansımalıdır.
- Güzergâh kayması varsa, eskiden serbest olan kısımlar üzerinde yeni bir kısıt doğar.
Yenileme, önceki hakkın kapsamını aşıyorsa aşan kısım için yeni bir bedel talebi gündeme gelir; kapsam içinde kalıyorsa tartışma daha çok yapım sırasındaki zararlara odaklanır.
Eski Dosyaya Ulaşmak
Yıllar önce yapılan işlemin evrakı çoğu malikte bulunmaz. Bu durumda tapu müdürlüğünden irtifak kaydına dayanak belgelerin örneği istenebilir, geçmişte bir dava açılmışsa ilgili mahkemeden dosya örneği talep edilebilir, ödeme yapılmışsa banka kayıtları araştırılabilir. Bu belgeler, hem mükerrer bedel tartışmasının önüne geçer hem de eski hakkın kapsamının ispatını sağlar.
Yapım Aşamasında Dikkat Edilecekler
Yenileme çalışmaları sırasında eski direklerin sökülmesi, yeni temel kazılması ve ağır ekipman girişi nedeniyle taşınmazda geçici zararlar doğabilir. Çalışma başlamadan önce arazinin fotoğraflanması ve varsa ürün durumunun kayıt altına alınması, sonradan yapılacak talepler için en pratik delil kaynağıdır.
Bu yazı genel bilgi vermek üzere hazırlanmıştır. Yenileme projelerinde geçmiş kayıtlar dosyanın sonucunu belirlediğinden, tapu ve arşiv incelemesinin bir hukukçu eşliğinde yapılmasında yarar bulunmaktadır.