Bir bankanın yaptığı bağış, kurumsal sosyal sorumluluk başlığı altında değerlendirilse de hukuken sermayeden çıkış anlamına gelir. Bu nedenle düzenleme, bağışın yapılabilmesini serbest bırakmak yerine yetki, sınır ve şeffaflık üçgeni içine yerleştirir.
Bağış Yetkisi Kimdedir?
Bağış kararının hangi organ tarafından alınacağı, iç yönergelerle net biçimde belirlenmelidir. Genel kurulun belirlediği çerçeve içinde yönetim kuruluna yetki devri mümkündür; ancak devrin sınırları yazılı olmadığında, yapılan bağış sonradan yetkisiz işlem tartışmasına açık hale gelir. Şube ya da bölge düzeyinde yapılan küçük tutarlı yardımlarda dahi karar zincirinin izlenebilir olması gerekir.
Tutar Sınırı ve İstisna Halleri
Bağışlar bakımından öngörülen sınır, kurumun mali yapısına göre belirlenen bir üst çerçevedir. Kamu yararına faaliyet gösteren belirli kuruluşlara ya da afet gibi olağanüstü durumlara yönelik yardımlar için farklı bir değerlendirme yapılabilir. Burada dikkat edilmesi gereken, istisna kapsamında yapılan yardımın da kayıt ve belge düzenine tabi olmasıdır.
Kamuya Açıklama Yükümlülüğü
- Dönem içinde yapılan bağışların toplam tutarının raporlanması
- Bağış yapılan kuruluşların ve amaçların belirtilmesi
- Genel kurulun bilgilendirilmesi ve pay sahiplerinin bilgiye erişiminin sağlanması
- Bağış politikasının kurumsal internet sitesinde erişilebilir tutulması
Denetimde Sorgulanan Noktalar
Denetim sırasında sorulan sorular genellikle tutarın büyüklüğüne değil, kararın gerekçesine yönelir. Bağış yapılan kuruluş ile banka yöneticileri arasında ilişki bulunup bulunmadığı, tutarın belirlenmesinde hangi ölçütün kullanıldığı ve karşılıksız olma niteliğinin korunup korunmadığı incelenir. Bağış görünümü altında yapılan hizmet alımları ayrı bir risk başlığıdır.
Kurumsal Politika Önerisi
- Bağış başvurularının değerlendirileceği tek bir kanal tanımlayın.
- Yıllık bütçe içinde ayrılan tutarı önceden belirleyin ve aşımı karar şartına bağlayın.
- Yapılan her bağış için amaç, tutar, karar tarihi ve alıcıyı gösteren kayıt tutun.
- Bağış alan kuruluşlardan kullanım hakkında geri bildirim isteyin.
Buradaki değerlendirmeler genel çerçeve sunmaktadır. Bağış politikası oluşturulurken kurumun ölçeği, ortaklık yapısı ve yürürlükteki düzenleme metni birlikte gözetilmelidir.