Derecelendirme kuruluşlarının faaliyet esaslarını düzenleyen Tebliğ, hem kredi derecelendirmesi hem de kurumsal yönetim ilkelerine uyum derecelendirmesi bakımından yetkilendirme, bağımsızlık ve kamuyu aydınlatma kurallarını belirler. Bu kurallar, yatırımcının bir nota güvenip yatırım kararı verdiği ortamda güven altyapısını oluşturur.
Yetkilendirme Olmadan Faaliyet Riski
Sermaye piyasasında derecelendirme, izne bağlı bir faaliyettir. Yetkisi bulunmayan bir kuruluşun verdiği notun tanıtımda kullanılması, hem ihraççı hem de aracı bakımından idari sonuç doğurabilir. Tanıtım materyalinde yer alan not için, notu veren kuruluşun listede olup olmadığı önceden teyit edilmelidir.
Bağımsızlığı Zedeleyen Tipik Durumlar
- Derecelendirilen şirketle derecelendirme dışında danışmanlık ilişkisi kurulması
- Derecelendirme komitesi üyelerinin ilgili şirketle mali menfaat bağı
- Ücretin verilen notun düzeyine bağlanması
- Aynı grup içinde yer alan şirketlerin birbirini derecelendirmesi
Metodoloji ve Kamuyu Aydınlatma
Kullanılan yöntemin, notun dayandığı temel varsayımların ve not değişikliği gerekçelerinin kamuya açıklanması esastır. Yatırımcı uyuşmazlıklarında en çok tartışılan nokta, açıklanan metodoloji ile fiilen uygulanan yöntem arasındaki farktır. Bu nedenle not raporunun tam metni, metodoloji dokümanının ilgili sürümü ve not değişikliği duyuruları birlikte saklanmalıdır.
Yaptırım ve Hukuki Sorumluluk
Kurallara aykırılık hâlinde Sermaye Piyasası Kanunu çerçevesinde idari tedbir ve yaptırımlar gündeme gelebilir; yetkinin sınırlandırılması veya iptali de bunlar arasındadır. İdari süreçten ayrı olarak, gerçeğe aykırı veya özensiz hazırlanmış bir rapora dayanarak zarara uğradığını ileri süren yatırımcı, genel hükümlere göre tazminat talebini gündeme getirebilir. Bu talepte nedensellik bağının, yani yatırım kararının doğrudan o nota dayandığının ortaya konması gerekir.
İhraççı Şirketler İçin Uygulama Notları
- Derecelendirme sözleşmesinde bağımsızlık taahhütlerinin yazılı hâle getirilmesi
- Kuruluşa verilen bilgi ve belgelerin tarihli kayıt altına alınması
- Not değişikliğinin özel durum açıklaması gerektirip gerektirmediğinin değerlendirilmesi
Bu rehber genel çerçeveyi aktarır ve yatırım tavsiyesi içermez. Sermaye piyasası düzenlemeleri sık güncellendiğinden, somut işleminizde yürürlükteki metinlerin kontrolü ve gerektiğinde uzman hukuki değerlendirme alınması uygun olur.