Offset düzenlemelerinde asıl tartışma, taahhüdün verildiği anda değil, taahhüt süresi dolduğunda gerçekleşen katkının yeterli görülmemesiyle başlar. Offset Uygulamalarına İlişkin Tebliğ (İhracat: 2007/6) çerçevesinde yürütülen projelerde yüklenici, kendi bakış açısıyla yükümlülüğünü yerine getirdiğini düşünürken idare aynı işlemleri mahsuba uygun bulmayabilir. Bu rehber, taahhüdün kapatılamaması ihtimaline ve bu durumda izlenecek savunma stratejisine ayrılmıştır.
Kapatma Değerlendirmesinde Uyuşmazlık Nerede Çıkar?
Uyuşmazlıkların kaynağı genellikle üç noktada toplanır: işlemin offset kapsamında sayılıp sayılmayacağı, katkının parasal değerinin nasıl hesaplanacağı ve katkının hangi döneme yazılacağı. Bunlardan ilki hukuki nitelendirme, ikincisi teknik değerleme, üçüncüsü ise usul sorunudur. Savunma da bu üç eksenin hangisinde durulacağına göre kurgulanmalıdır; hepsini birden tartışan bir dilekçe çoğu kez zayıf kalır.
İdari Yaptırım Öncesi Yazılı Süreç
Taahhüdün kapatılmaması hâlinde gündeme gelebilecek teminat irat kaydı, ceza koşulu veya sonraki ihalelerde değerlendirme sorunu gibi sonuçlar, çoğunlukla bir yazışma zincirinin ardından doğar. Bu zincirdeki her yazı, ileride açılacak davanın delili hâline gelir. Bu nedenle idareye verilen cevapların:
- Süresi içinde ve kayda geçirilerek verilmesi
- Rakamsal iddiaları belge ekiyle karşılaması
- Kabul anlamına gelebilecek genel ifadelerden kaçınması
gerekir. Sözlü mutabakatlara dayanmak, en sık rastlanan zayıflıktır.
Doğru Merci ve Süre Yönetimi
Offset ilişkisi hem idari hem sözleşmesel unsurlar taşıdığından, uyuşmazlığın idari yargıda mı yoksa sözleşmenin öngördüğü çözüm yolunda mı görüleceği baştan belirlenmelidir. İdari nitelikte bir işleme karşı 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu çerçevesinde iptal davası açılması gerekirken, sözleşmeden kaynaklanan alacak tartışması farklı bir yol izleyebilir. Yanlış mercie yapılan başvuru, esas hak yerinde olsa dahi süre kaybına yol açar.
Dosyayı Denetime Hazır Tutmanın Pratik Yolu
- Her katkı işlemi için tek bir referans numarası kullanın ve tüm belgeleri bu numarayla eşleyin.
- İdareye sunulan ara raporların kopyalarını, sunum tarihiyle birlikte saklayın.
- Değerleme yönteminde yapılan her değişikliği gerekçesiyle yazılı hâle getirin.
- Taahhüt süresinin bitimine kalan süreyi tek bir takvimden izleyin.
Bu yazı yalnızca genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır. Teminat, ceza koşulu ve dava yolu bakımından sonuçlar dosyanın kendi belgelerine ve sözleşme metnine göre değiştiğinden, bir işlemle karşılaşıldığında süre işlemeye başlamadan hukuki değerlendirme alınması önerilir.