Gemilerden kaynaklanan atıkların denize bırakılmadan uygun tesislere aktarılması, deniz kirliliğinin önlenmesindeki en kritik halkadır. Atık alma gemileri için uygulanacak idari ve teknik düzenlemeye ilişkin Tebliğ, bu hizmeti verecek gemilerin taşıması gereken nitelikleri ve tabi olduğu izin ve kayıt sistemini belirler.
Faaliyetin İzne Bağlı Olması
Atık alma faaliyeti, serbestçe yürütülebilecek bir taşımacılık işi değildir. Geminin teknik donanımı, tank kapasitesi, pompa ve boru hatlarının uygunluğu ile personelin yeterliliği izin verilmesinde aranan başlıca unsurlardır. İzin belgesi olmaksızın veya belge kapsamı dışında bir atık türü için hizmet verilmesi, hem gemi işletmecisi hem de hizmeti alan gemi bakımından sorumluluk doğurur.
Belge ve Kayıt Zinciri
- Atık teslim alma belgesinin eksiksiz ve okunaklı düzenlenmesi
- Teslim alınan atığın tür ve miktarının gemi jurnali ile uyumlu olması
- Atığın nihai bertaraf tesisine ulaştığını gösteren kayıtların saklanması
- Transfer sırasında oluşan kayıp ve sapmaların gerekçelendirilmesi
Denetimde Ortaya Çıkan Tipik Aykırılıklar
Uygulamada en sık rastlanan tespitler; teslim alınan miktar ile bertarafa ulaşan miktar arasındaki farkın açıklanamaması, izin kapsamı dışında atık kabulü ve belgelerin gemide bulundurulmamasıdır. Bu tespitler Çevre Kanunu çerçevesinde idari para cezası ve faaliyetten men gibi sonuçlara yol açabilir; kirlilik oluştuğu hâlde ayrıca kirliliğin giderilme maliyeti gündeme gelir.
İdari Yaptırıma Karşı Savunma Hazırlığı
- Tutanağın düzenlendiği tarih, saat ve denetim ekibinin tespitlerinin ayrıntılı incelenmesi
- Numune alındıysa alınma usulünün ve zincirin belgelenmesi
- Ölçüm ve tartım farkı iddialarında kalibrasyon kayıtlarının istenmesi
- Yaptırım kararına karşı başvuru merciinin ve süresinin karar metninden teyit edilmesi
Liman İşletmecisi ve Gemi Sahibi Arasındaki Sorumluluk
Atığın teslim edilmesi ile bertarafı farklı kişilerin sorumluluk alanına girebilir. Sözleşmede, atığın hangi anda ve hangi belge ile karşı tarafa geçtiğinin açıkça yazılması, sonradan doğacak yaptırımın kime yükleneceği tartışmasını büyük ölçüde sadeleştirir.
Buradaki bilgiler genel bir çerçeve sunar. Çevre ve denizcilik mevzuatı sık güncellendiğinden, faaliyetinizin yürütüldüğü döneme ait düzenlemeler esas alınmalı ve denetim sonrası süreçte hukuki destekle hareket edilmesi yerinde olur.