Yapı malzemelerinin piyasaya arzında uygunluk değerlendirmesi, bakanlıkça görevlendirilen onaylanmış kuruluşlar eliyle yürütülür. Yapı Malzemeleri Yönetmeliği kapsamında bir belgelendirme, muayene ve deney kuruluşunun onaylanmış kuruluş olarak görevlendirilmesine dair tebliğ, o kuruluşun hangi ürün ve sistemler için yetkili kılındığını gösteren bireysel nitelikte bir düzenlemedir. Üretici açısından önemi, elindeki belgenin geçerliliğinin bu görevlendirmeye bağlı olmasıdır.
Görevlendirme Tebliğinde Okunması Gereken Üç Bilgi
- Kapsam: Kuruluşun hangi ürün gruplarında ve hangi uygunluk değerlendirme sistemlerinde yetkilendirildiği
- Kimlik numarası: Belgelerde ve işaretlemede kullanılacak numara
- Yetkinin sınırı: Görevlendirmenin belirli deney veya muayene türleriyle sınırlanıp sınırlanmadığı
Kapsam dışında düzenlenen bir belge, biçimsel olarak eksiksiz görünse dahi geçerli sayılmaz. Üreticinin belge almadan önce kuruluşun kapsamını doğrulaması, sonradan piyasa gözetimi denetiminde çıkacak sorunu baştan engeller.
Üreticinin Kendi Yükümlülüğü Devredilemez
Onaylanmış kuruluşun devreye girmesi, üreticinin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Performans beyanının hazırlanması, teknik dosyanın tutulması, fabrika üretim kontrolünün sürdürülmesi ve piyasaya arz edilen her partinin beyan edilen performansı karşılaması üreticiye aittir. Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu çerçevesinde uygulanan yaptırımlarda muhatap, kural olarak belgeyi veren kuruluş değil ürünü piyasaya arz edendir.
Görevlendirmenin Askıya Alınması veya Kaldırılması
Onaylanmış kuruluşun yetkisi, denetim sonucunda askıya alınabilir, kapsamı daraltılabilir veya tamamen kaldırılabilir. Bu, üretici bakımından somut bir risktir: mevcut belgelerin akıbeti, kuruluşun yetkisinin sona erme biçimine ve idarenin geçiş düzenlemesine göre belirlenir. Alınacak tedbirler şunlardır:
- Belgelerin geçerlilik ve gözetim tarihlerinin tek takvimde izlenmesi
- Kuruluşun yetki durumunun düzenli olarak resmî listelerden doğrulanması
- Belgelendirme sözleşmesine, yetkinin sona ermesi hâlinde dosyanın devri ve ücret iadesini düzenleyen hüküm konulması
- Teknik dosyanın kopyasının üretici bünyesinde ayrıca saklanması
Denetim Sonrası İdari İşleme İtiraz
Piyasa gözetimi ve denetimi sonucunda ürünün toplatılması, satışının yasaklanması veya idari para cezası uygulanması gündeme gelebilir. Bu kararlar idari işlem niteliğindedir ve dava açma süresi kararın tebliğiyle işlemeye başlar. Numune alma tutanağındaki eksiklikler, şahit numunenin bulunmaması veya deneyin kapsam dışı bir yöntemle yapılması, esasa ilişkin en güçlü itiraz noktalarıdır. Bu nedenle numune alındığı anda tutanağa şerh düşülmesi, sonradan telafi edilemeyecek bir avantaj sağlar.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. Ürün grubunuza uygulanan değerlendirme sistemi ve belgenin dayandığı görevlendirmenin güncel durumu sonucu doğrudan etkilediğinden, denetim yazısı elinize ulaştığında vakit kaybetmeden hukuki destek alınması önerilir.