İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği, işyerindeki tehlikelerin nasıl belirleneceğini, risklerin nasıl analiz edileceğini ve alınacak önlemlerin hangi öncelik sırasıyla uygulanacağını düzenler. Uygulamada risk değerlendirmesi çoğu zaman bir dosya olarak görülür; oysa iş kazası sonrasında bu dosya, işverenin özen yükümlülüğünü yerine getirip getirmediğini gösteren ilk belgedir.
Ekibi Kim Oluşturur?
Risk değerlendirmesi tek kişinin masa başında ürettiği bir metin değildir. Ekipte işveren veya vekili, iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi ile birlikte, işyerindeki çalışan temsilcileri ve destek elemanlarının yer alması esastır. Sahada fiilen çalışan kişinin katkısı olmadan hazırlanan bir değerlendirme, gerçek tehlikeleri yakalamakta yetersiz kalır ve bu eksiklik sonradan kolayca ortaya çıkar.
Tehlikeden Önleme Uzanan Zincir
- İşyerindeki tehlikelerin makine, süreç, çevre ve insan başlıkları altında toplanması
- Her tehlikenin ortaya çıkma olasılığı ve yaratacağı zararın şiddeti ile derecelendirilmesi
- Risklerin öncelik sırasına konulması
- Önlemlerin tehlikeyi kaynağında yok etme önceliğiyle belirlenmesi
- Sorumlu ve termin tarihi atanarak takibin yapılması
Yenileme Yükümlülüğü
Risk değerlendirmesi, işyerinin tehlike sınıfına göre belirlenen dönemlerde yenilenir. Bunun dışında; işyerinin taşınması, üretim yönteminin değişmesi, yeni makine veya kimyasal girmesi, iş kazası veya meslek hastalığı meydana gelmesi gibi hâllerde de yenileme gerekir. Bu tetikleyicilerin gerçekleşmesine rağmen dosyanın güncellenmemesi, kusur değerlendirmesinde ağırlaştırıcı bir unsur olarak öne çıkar.
Belgenin Delil Değerini Artıran Ayrıntılar
- Ekip üyelerinin ıslak imzası ve unvanlarının yer alması
- Hazırlanma ve yenileme tarihlerinin açıkça görünmesi
- Öngörülen önlemlerin fiilen uygulandığını gösteren fatura, tutanak veya fotoğrafların dosyaya eklenmesi
- Çalışanlara ilgili risklerin tebliğ edildiğine dair kayıtların tutulması
- Alt işveren faaliyetlerinin ayrı ayrı değerlendirilmesi
Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir. Risk değerlendirmesinin yeterliliği işyerinin fiilî koşullarına göre tartışıldığından, özellikle kaza sonrası süreçlerde dosyanın hukuki gözle de incelenmesi tavsiye edilir.