Sendika Üyeliğinin Kazanılması ve Sona Ermesi ile Üyelik Aidatının Tahsili Hakkında Yönetmelik, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu çerçevesinde üyelik işlemlerinin elektronik ortamda nasıl yürütüleceğini ve aidatın nasıl tahsil edileceğini düzenler. İşçi, işveren ve sendika üçgeninde en çok tartışma doğuran nokta ise üyeliğin hangi anda başlayıp hangi anda sona erdiği ve buna bağlı kesintilerdir.
Üyelik Ne Zaman Doğar?
Üyelik, e-Devlet kapısı üzerinden yapılan başvurunun sendikaca kabulüyle kazanılır. Bu nedenle uyuşmazlıklarda belirleyici olan, işçinin sözlü beyanı veya işyerindeki fiilî durum değil, sistem üzerindeki kayıt tarihidir. İşçinin üye olduğunu düşünmesine rağmen kaydın tamamlanmamış olması, toplu iş sözleşmesinden yararlanma ve yetki tespiti bakımından ciddi sonuçlar doğurur.
Çekilme ve Üyeliğin Sona Ermesi
- Çekilme bildirimi de elektronik ortamda yapılır ve belirli bir sürenin geçmesiyle hüküm doğurur.
- Bu süre içinde üyelik devam ettiğinden aidat yükümlülüğü kendiliğinden son bulmaz.
- İşkolu değişikliği veya iş sözleşmesinin sona ermesi hâllerinde üyeliğin durumu ayrıca değerlendirilir.
- Sendikanın üyelikten çıkarma kararı, öngörülen organca ve usulüne uygun alınmalıdır.
Aidat Kesintisinde Sık Görülen Hatalar
- Üyeliği sona ermiş işçiden kesinti yapılmaya devam edilmesi
- Kesinti oranının, sendika tüzüğü ve toplu iş sözleşmesindeki esasla örtüşmemesi
- Kesilen tutarın süresinde sendika hesabına aktarılmaması
- Bordroda aidat kaleminin ayrı gösterilmemesi nedeniyle takip edilememesi
- Dayanışma aidatı ile üyelik aidatının birbirine karıştırılması
İşçi Ne Yapmalı?
Bordrolarda görünen kesintilerle e-Devlet üzerindeki üyelik kaydı karşılaştırılmalıdır. Uyumsuzluk varsa önce işverene ve sendikaya yazılı başvuru yapılması, sonuç alınamazsa haksız kesinti tutarı için genel hükümlere göre talepte bulunulması gündeme gelir. Bu tür alacaklarda başvuruyu geciktirmek, zamanaşımı bakımından risk yaratır.
İşveren Açısından Kayıt Disiplini
İşveren, kesinti yükümlülüğünü kendi değerlendirmesine göre değil, mevzuat ve toplu iş sözleşmesi hükümlerine göre yerine getirmek durumundadır. Üyelik ve çekilme bildirimlerinin geldiği tarihler, bordro kayıtlarıyla eşleştirilerek arşivlenmeli; ihtilaf hâlinde hangi tarihte hangi bilgiye dayanıldığı belgeyle gösterilebilmelidir.
Yetki Tespiti Bağlantısı
Üyelik kayıtlarındaki hatalar yalnızca aidatı değil, sendikanın toplu iş sözleşmesi yapma yetkisine ilişkin tespitleri de etkiler. Bu nedenle bireysel görünen bir kayıt hatası, işyeri düzeyinde çok daha geniş sonuçlar doğurabilir.
Yukarıdaki bilgiler genel çerçeve niteliğindedir. Üyelik tarihleri, kesinti dönemleri ve toplu iş sözleşmesi hükümleri her dosyada farklılık gösterdiğinden, somut uyuşmazlıkta bordro ve kayıt örnekleriyle birlikte iş hukuku yönünden değerlendirme yapılması gerekir.