Gazi Üniversitesi Yaşam Bilimleri Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği, merkezin amacını, organlarını ve yürüteceği araştırma-analiz faaliyetlerini düzenler. Bu tür merkezler, üniversite içi araştırmanın yanında dış kurumlara analiz ve danışmanlık hizmeti de verdiğinden, faaliyetleri sözleşme hukuku ve fikrî mülkiyet alanlarıyla doğrudan kesişir. Rehberin odağı bu kesişimdeki belirsizliklerdir.
Merkez Faaliyetlerinin İki Yüzü
Merkez bünyesinde yürütülen işler kabaca ikiye ayrılır: akademik amaçlı araştırma projeleri ve dış talep üzerine yapılan analiz-hizmet işleri. Bu ayrım önemsiz görünse de sonuçları belirler; çünkü hizmet işinde çıktının mülkiyeti ve gizliliği sözleşmeye, araştırma projesinde ise büyük ölçüde üniversitenin iç düzenlemelerine ve destek veren kurumun kurallarına bağlıdır.
Hizmet Sözleşmesinde Bulunması Gerekenler
- Analizin kapsamı, yöntemi ve raporun hangi formatta teslim edileceği
- Numunenin teslim, saklama ve iade ya da imha koşulları
- Teslim süresi ile gecikme hâlinde uygulanacak sonuçlar
- Raporun kullanım amacı ve üçüncü kişilerle paylaşım sınırı
- Gizlilik yükümlülüğünün süresi ve kapsamı
- Sorumluluk sınırlaması ile uyuşmazlıkta yetkili merci
Buluş ve Yayın Haklarının Paylaşımı
Ortak yürütülen çalışmalarda en sık gecikmeye uğrayan konu, ortaya çıkan buluşun kime ait olacağıdır. Bu husus proje başlarken çözülmezse, sonuç alındığında taraflar arasında pazarlık konusuna dönüşür ve patent başvurusu için kritik olan zamanlama kaybedilir. Sözleşmeye; hak sahipliği, başvuru masraflarının paylaşımı, gelir dağıtımı ve yayın öncesi bekleme süresi ayrı ayrı yazılmalıdır. Yayının patent başvurusundan önce yapılması, yeniliği ortadan kaldırabileceğinden ayrıca dikkat gerektirir.
Laboratuvar Faaliyetinde Uyum Başlıkları
- Biyolojik materyal ve kimyasalların temini ile bertarafında ilgili mevzuata uyum
- İnsan kaynaklı materyalle çalışılıyorsa etik kurul onayı ve katılımcı rızası
- Kişisel veri içeren örneklerde 6698 sayılı Kanun kapsamındaki yükümlülükler
- Cihaz kalibrasyon ve bakım kayıtlarının düzenli tutulması
- İş sağlığı ve güvenliği tedbirleri ile personel eğitim kayıtları
Raporun Sonradan Delil Olarak Kullanılması
Merkez tarafından düzenlenen analiz raporları, zaman zaman yargılamada delil olarak sunulur. Böyle bir ihtimale karşı numune kabul tutanağı, zincirleme saklama kayıtları ve cihaz verilerinin arşivlenmesi önemlidir. Bu kayıtlar eksikse raporun içeriği doğru olsa bile güvenilirliği tartışmaya açılabilir.
Bu metin bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Merkez faaliyetlerinden doğan hak ve yükümlülükler, imzalanan sözleşmenin metnine ve çalışmanın niteliğine göre farklılaştığından, iş birliği protokolleri imzalanmadan önce hukuki inceleme yapılması önerilir.