Celal Bayar Üniversitesi Jeopark Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği, jeolojik miras alanlarına yönelik araştırma, tanıtım ve koruma çalışmalarının kurumsal çerçevesini kurar. Jeopark çalışmalarının ayırt edici yanı, tek bir mevzuata değil; koruma, maden, orman ve yerel yönetim düzenlemelerinin kesişimine tabi olmasıdır.
Alanın Hukuki Statüsünü Önce Tespit Etmek
Saha çalışmasına başlamadan önce cevaplanması gereken soru, alanın hangi statüde olduğudur: özel koruma statüsü mü, orman sayılan yer mi, mera mı, yoksa özel mülkiyet mi? Statü değiştikçe izin verecek makam da değişir. 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında tescilli bir alan söz konusuysa, en basit görünen numune alma faaliyeti bile ayrı izne bağlıdır.
İzin Alınmadan Yapılan Çalışmanın Riski
- Tescilli alanda izinsiz kazı veya numune alma, ağır yaptırımlarla karşılaşabilir.
- Orman sayılan yerlerde izinsiz kullanım, ayrı bir idari ve cezai sorumluluk doğurur.
- Özel mülkiyete konu taşınmazda malik izni olmadan yapılan çalışma haksız fiil teşkil eder.
- Toplanan materyalin taşınması ve saklanması da ayrıca değerlendirilmelidir.
Maden Faaliyetleriyle Çakışma
Jeolojik değer taşıyan alanlar çoğu zaman 3213 sayılı Maden Kanunu kapsamındaki ruhsat sahalarıyla örtüşür. Bu durumda koruma amacı ile işletme hakkı karşı karşıya gelir. Merkezin üreteceği bilimsel raporlar, koruma kararlarının teknik dayanağını oluşturabileceği için raporun yöntemi, ölçüm verileri ve tarihleri titizlikle kayıt altına alınmalıdır.
Ziyaretçi Faaliyeti ve Sorumluluk
Jeopark alanlarında rehberli gezi, eğitim programı ve tanıtım etkinliği düzenlendiğinde, ziyaretçi güvenliği kurumsal sorumluluk doğurur. Riskli noktalarda uyarı levhaları, güzergah planı ve acil durum prosedürü yazılı hale getirilmelidir. Etkinlikte çekilen görüntülerin kullanımı için ayrıca izin alınması, kişisel veri açısından ihtilafı önler.
Yerel Paydaşlarla Protokol Yapısı
Belediye, il özel idaresi ve sivil toplum kuruluşlarıyla yapılan protokollerde tarafların yükümlülükleri, süre ve fesih koşulları belirsiz bırakılmamalıdır. Belirsiz protokoller, proje ortasında yetki tartışması doğurarak sahadaki çalışmayı durdurabilir.
Buradaki açıklamalar yol gösterici niteliktedir; belirli bir saha için hangi izinlerin gerektiği, alanın tapu ve statü kayıtları incelenerek belirlenmelidir.