Kâr dağıtımı, halka açık ortaklıklarda yönetim ile pay sahipleri arasındaki en tartışmalı konulardan biridir. II-19.1 sayılı Kâr Payı Tebliği, dağıtımın hangi esaslara göre yapılacağını, kâr dağıtım politikasının nasıl belirleneceğini ve avans dağıtımının çerçevesini düzenler. Bu rehber, uyuşmazlığa dönüşen noktaları öne çıkarır.
Kâr Dağıtım Politikasının Bağlayıcılığı
Ortaklıklar, dağıtımın yöntemi ve zamanlaması konusunda bir politika belirler ve bunu pay sahiplerinin bilgisine sunar. Politika tek başına bir alacak doğurmaz; asıl hak, genel kurulun dağıtım kararıyla doğar. Buna karşılık ilan edilen politikadan ayrılan bir uygulama, gerekçelendirilmediğinde eşit işlem ilkesi ve dürüstlük kuralı yönünden itiraza açık hâle gelir.
Dağıtımın Şekli ve Zamanlaması
Kâr payı, ortaklığın tercihine göre farklı biçimlerde gerçekleştirilebilir:
- Nakden ödeme,
- Pay olarak (bedelsiz pay verilmesi suretiyle) dağıtım,
- Bir kısmı nakit, bir kısmı pay şeklinde karma dağıtım,
- Genel kurulun belirlediği çerçevede taksitli ödeme.
Ödemenin başlangıç tarihi genel kurulda karara bağlanır; yönetim kuruluna yetki verilen hâllerde bu yetkinin sınırı kararda açıkça gösterilmelidir.
Kâr Payı Avansı: Şartlı Bir İmkân
Ara dönem finansal tablolarında kâr oluşmuşsa, esas sözleşmede hüküm bulunması ve genel kurulun yönetim kuruluna yetki vermesi koşuluyla avans dağıtılabilir. Avans, dağıtılabilir kârdan mahsup edilir; yıl sonunda kâr çıkmaması hâlinde iadeye ilişkin sorumluluk gündeme gelir. Bu nedenle avans kararı, geçici verilere dayanan ve geri dönüşü olan bir işlem olarak ele alınmalıdır.
Pay Sahibinin Elindeki Araçlar
Dağıtım yapılmaması ya da sürekli olarak yedeklere aktarım yapılması hâlinde pay sahibi şunları izleyebilir:
- Genel kurulda karara muhalefet şerhi koydurmak ve bunu tutanağa geçirtmek.
- Kanunda öngörülen süre içinde genel kurul kararının iptali için dava yoluna gitmek.
- Bilgi alma ve inceleme hakkını kullanarak dağıtılabilir kârın hesabını sorgulamak.
- Sermaye Piyasası Kurulu’na yükümlülük ihlali iddiasıyla başvurmak.
Muhalefet şerhinin tutanağa geçirilmemesi, sonraki aşamada dava ehliyeti tartışmasına yol açtığı için en kritik adımdır.
Sık Yapılan Hatalar
Genel kurul gündeminde kâr dağıtımının ayrı bir madde olarak yer almaması, dağıtım tarihinin belirsiz bırakılması ve ara dönem tablolarının bağımsız denetimden geçmeden avans hesabına esas alınması en sık karşılaşılan aksaklıklardır.
Bu metin bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; ortaklığın esas sözleşmesi ve ilgili yılın finansal verileri incelenmeden dağıtım kararının hukuka uygunluğu hakkında sonuca varılmamalıdır.