Yapı malzemelerinin piyasaya arzında uygunluk değerlendirmesi, Bakanlıkça görevlendirilen onaylanmış kuruluşlar eliyle yürütülür. Türkiye Çimento Müstahsilleri Birliği bünyesindeki iktisadi işletmenin görevlendirilmesine ilişkin tebliğ de bu nitelikte bir işlemdir. Bu rehber, görevlendirmenin kapsamının nasıl okunacağına odaklanır.
Görevlendirme Kapsamı Neyi İfade Eder?
Bir kuruluşun onaylanmış kuruluş olması, her ürün ve her uygunluk değerlendirme sistemi için yetkili olduğu anlamına gelmez. Görevlendirme tebliğinde; hangi teknik düzenleme kapsamında, hangi ürün grubu ve hangi performansın değişmezliğinin değerlendirilmesi ve doğrulanması sistemi için yetki verildiği ayrı ayrı gösterilir. Üreticinin ilk kontrol etmesi gereken nokta, kendi ürününün bu listede yer alıp almadığıdır.
Kapsam Dışı Belgenin Sonucu
Yetki kapsamı dışında düzenlenen bir sertifika, biçimsel olarak geçerli görünse de performans beyanına dayanak oluşturmaz. Bu durumda:
- Ürün, piyasa gözetimi ve denetimi sırasında uygunsuz kabul edilebilir,
- Piyasaya arzın durdurulması veya ürünün geri çekilmesi gündeme gelebilir,
- İdari para cezası uygulanabilir,
- Ürünü kullanan yüklenici ile üretici arasında ayıplı ifa tartışması doğar.
Kimlik Numarası ve Belgenin Doğrulanması
Onaylanmış kuruluşlara tahsis edilen kimlik numarası, düzenlenen belgelerde ve ürün işaretlemesinde yer alır. Belgeyi teslim alan taraf, numaranın güncel olup olmadığını ve kuruluşun kapsamının belgeyle örtüşüp örtüşmediğini doğrulamalıdır. Görevlendirme tebliğleri zaman içinde değiştirilebildiğinden, sözleşme tarihinde geçerli olan metnin esas alınması gerekir.
Sözleşmeye Yazılması Gereken Kayıtlar
- Belgelendirmenin hangi ürün grubu ve hangi sistem için yapılacağı açıkça belirtilmeli.
- Kapsam daralması ya da görevlendirmenin sona ermesi hâlinde tarafların yükümlülüğü düzenlenmeli.
- Deney raporlarının ve fabrika üretim kontrolü kayıtlarının saklama süresi kararlaştırılmalı.
- Uygunsuzluk tespiti hâlinde bildirim ve düzeltici faaliyet süreci yazılı hâle getirilmeli.
Uyuşmazlık Çıktığında
Belgenin askıya alınması veya iptali, üretici bakımından ciddi ticari sonuç doğurur. Bu tür kararlara karşı önce kuruluşun kendi itiraz mekanizması işletilmeli, sonuç alınamazsa idari başvuru ve dava yolları değerlendirilmelidir. Kararın hangi teknik gerekçeye dayandığının yazılı olarak istenmesi, sonraki aşamanın en önemli hazırlığıdır.
Yukarıdaki bilgiler yol gösterici niteliktedir; ürün grubuna ve ilgili teknik düzenlemeye göre sonuç değişebileceğinden, belgelendirme sürecine girmeden önce dosyaya özgü hukuki ve teknik değerlendirme alınmasında yarar vardır.