1963 sayılı Karar, ihracat, ihracat sayılan satış ve teslimler ile döviz kazandırıcı hizmet ve faaliyetlerde uygulanan vergi, resim ve harç istisnasına ilişkin düzenlemede değişiklik yapmaktadır. Bu istisna, ihracatçı ve döviz kazandırıcı hizmet üreten firmalar için nakit akışına doğrudan etki eden bir teşviktir; buna karşılık sıkı bir taahhüt ve belge disiplini gerektirir.
İstisnanın Pratik İşleyişi
İstisna, esas olarak Damga Vergisi Kanunu ve Harçlar Kanunu kapsamına giren işlemlerde uygulanır. Kredi sözleşmeleri, teminat mektupları, ihale ve taahhüt işlemleri gibi kalemlerde vergi ve harç doğmaz. Döviz kazandırıcı faaliyetlerde ise istisnadan yararlanmak çoğunlukla önceden alınan bir belgeye bağlıdır; belge alınmadan yapılan işlemler için sonradan istisna talep edilmesi kabul edilmez.
Belge Öncesi Yapılması Gerekenler
- Faaliyetin, düzenlemede sayılan döviz kazandırıcı işlem türlerinden hangisine girdiğini net biçimde belirleyin.
- Taahhüt edilecek döviz tutarını, gerçekçi bir iş programına dayandırın; şişirilmiş taahhüt en sık karşılaşılan risk kaynağıdır.
- Belge başvurusunu, istisna uygulanacak ilk işlemden önce tamamlayın.
- Alt yüklenicilerle yapılacak sözleşmelerde istisnanın kapsamını ayrıca kararlaştırın.
Taahhüt Kapatılamazsa Ne Olur?
- Belge süresi içinde gerçekleştirilemeyen taahhüt oranında, yararlanılan istisna geri alınır.
- Alınmayan vergi ve harçlar, ilgili tahsil mevzuatı uyarınca gecikme zammıyla birlikte istenir.
- Kısmi gerçekleşme hâlinde, gerçekleşen orana isabet eden kısım için istisna korunabilir; bu nedenle gerçekleşmenin belgeyle ayrıştırılması önemlidir.
- Mücbir sebep iddiası ileri sürülecekse, olayın tarihi ve etkisi zamanında belgelenmelidir.
Süre Uzatımı ve Revize
Belge süresinin dolmasına yakın dönemde yapılan uzatım talepleri çoğu zaman zamanaşımına uğrar. Uzatım ya da revize ihtiyacı, işin gidişatından anlaşıldığı anda gündeme alınmalı; talebe gecikmenin nedenini gösteren sözleşme, yazışma ve idari izin belgeleri eklenmelidir.
Geri Alma İşlemine Karşı Savunma
İstisnanın geri alınmasına ilişkin işlem tebliğ edildiğinde, öncelikle hesaplamanın hangi taahhüt kalemi üzerinden yapıldığı çözümlenmelidir. Gerçekleşen ihracat ve hizmet bedellerinin bankaya geliş kayıtları, gümrük çıkış beyannameleri ve fatura seti tek bir dosyada birleştirilerek sunulmalıdır. İtiraz ve dava süreleri tebliğ tarihinden itibaren işlemeye başlar.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir. Teşvik dosyalarında en küçük tarih ve tutar farkı sonucu değiştirebildiğinden, taahhüt kapatma planınızı işlem yapmadan önce hukuki ve mali yönden birlikte gözden geçirmeniz uygun olur.