1976 sayılı Karar, Akkuş Rüzgâr Enerji Santralinin yapımı amacıyla Ordu ilinde yer alan bazı taşınmazların acele kamulaştırılmasına ilişkindir. Kırsal ve engebeli bölgelerde yürütülen bu tür projelerde sık karşılaşılan güçlük, kamulaştırılan alanın bir bölümünün tapuda kayıtlı olmaması ya da kaydın fiilî kullanımla örtüşmemesidir.
Tapusuz Kullanım Bedelsiz mi Kalır?
Hayır. Kamulaştırma Kanunu, tapuda kayıtlı olmayan taşınmazlar bakımından ayrı bir usul öngörür. Bu usulde zilyetliğin ve kullanımın tespiti esas alınır; muhtar ve bilirkişi beyanları ile kadastro kayıtları birlikte değerlendirilir. Ancak Hazine adına orman ya da mera olarak sınırlandırılmış alanlarda durum farklıdır; buralarda özel mülkiyet iddiası kural olarak kabul görmez ve ödeme yapılmaz.
Zilyetliğin İspatında Kullanılabilecek Deliller
- Uzun yıllara yayılan tarımsal üretim ve destekleme başvuru kayıtları.
- Vergi ve emlak kayıtları ile köy tüzel kişiliğine ait defter bilgileri.
- Elektrik, su ve yol bağlantısına ilişkin abonelik belgeleri.
- Tarihli fotoğraflar, hava fotoğrafları ve kadastro paftaları.
- Komşu parsel maliklerinin sınırlara ilişkin beyanları.
Orman ve Mera Sınırı Tartışması
Kamulaştırma dosyasında en belirleyici teknik mesele, taşınmazın orman sınırları dışında kalıp kalmadığıdır. Kadastro çalışmaları sırasında yapılan sınırlandırma ile fiilî kullanım arasında fark bulunduğunda, bu farkın hangi işleme dayandığı incelenmelidir. Sınırlandırma işlemine karşı ayrı bir hukuki yol öngörülmüşse, kamulaştırma dosyası içinde bu tartışma bütünüyle çözülemeyebilir.
Üzerindeki Muhdesat ve Ağaçlar
Toprağın maliki ile üzerindeki ağaç, bina veya tesisi meydana getiren kişi farklı olabilir. Bu durumda muhdesat sahibinin hakkı ayrıca değerlendirilir. Zeytinlik, fındıklık gibi uzun ömürlü dikili alanlarda ağaç değeri toplam bedelin önemli bir bölümünü oluşturduğundan, keşif sırasında sayımın doğru yapılması ve tutanağa geçirilmesi gerekir.
Uygulanacak Adımlar
- Keşiften önce arazide kullanım sınırlarını gösterecek biçimde tarihli fotoğraf çekin.
- Muhtarlıktan ve tarım müdürlüğünden alınabilecek kayıtları önceden temin edin.
- Ağaç ve tesis sayımı sırasında hazır bulunun, eksik sayımı tutanağa yazdırın.
- Zilyetlik iddianızı destekleyen tanıkların isim ve iletişim bilgilerini önceden dosyaya bildirin.
Yukarıdaki açıklamalar genel niteliktedir. Tapusuz alanlara ilişkin dosyalarda ispat yükü ağır olduğundan, delil toplama aşamasını keşif gününden önce hukuki destek alarak planlamanız faydalı olur.