1970 sayılı Karar, Akyel-1 Rüzgâr Enerji Santralinin yapımı amacıyla Mersin ilinde yer alan bazı taşınmazların acele kamulaştırılmasına ilişkindir. Acele kamulaştırma, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 27. maddesine dayanan ve idareye bedel tespiti tamamlanmadan taşınmaza el koyma imkânı veren istisnai bir usuldür. Malik açısından en kritik nokta, hangi talebin hangi yargı koluna götürüleceğini baştan doğru belirlemektir.
İki Ayrı Dava, İki Ayrı Mahkeme
Süreçte birbirine karıştırılan iki hat vardır. Birincisi, acele kamulaştırma kararının kendisine yöneliktir ve idari yargıda görülür; Cumhurbaşkanı kararlarına karşı açılacak iptal davaları ilk derece sıfatıyla Danıştay'da incelenir. İkincisi ise el koyma ve bedele ilişkin olup asliye hukuk mahkemesinde yürür. Malik, bedeli tartışmak isterken kararın iptalini talep ettiğini sanırsa, her iki hakkını da kullanamaz hâle gelebilir.
Yürütmenin Durdurulması Talebi
İptal davasında yürütmenin durdurulması istenmesi, acele kamulaştırmada özel bir önem taşır; çünkü el koyma gerçekleştikten sonra sahada fiilî durum hızla değişir. Talebin ikna ediciliği için işlemin açıkça hukuka aykırı olduğu ve telafisi güç zarar doğacağı, soyut cümlelerle değil somut verilerle ortaya konmalıdır. Taşınmazın fiilen kullanım biçimi, üzerindeki tesis ve dikili varlıklar bu noktada belirleyicidir.
Dilekçede Öne Çıkarılacak Hususlar
- Taşınmazın proje alanı içindeki konumu ve gerçekten zorunlu olup olmadığı.
- Alternatif güzergâh ya da yerleşim bulunup bulunmadığına ilişkin teknik değerlendirme.
- Kamulaştırma sınırının kadastral duruma uygun çizilip çizilmediği.
- Aceleliği haklı kılan somut gerekçenin işlemde gösterilip gösterilmediği.
Süre Yönetimi
- Kararın Resmî Gazete'de yayımı ile size yapılan tebligat tarihini ayrı ayrı kaydedin.
- İptal davası için idari yargıdaki genel dava süresini, tebliğ veya öğrenme tarihinden itibaren hesaplayın.
- Asliye hukuk mahkemesindeki dosyada duruşma gününü kaçırmayın; bu dosyada süreler çok kısadır.
- Tapu kaydına konulan şerhi periyodik olarak kontrol edin.
İptal Kararı Alınırsa
İptal, kendiliğinden taşınmazın iadesi sonucunu doğurmayabilir; fiilî el atma sürmüşse ayrıca tazminat ve müdahalenin önlenmesi talepleri gündeme gelir. Bu nedenle iptal davası açılırken, olası sonuçlara göre ikinci aşama da planlanmalıdır.
Bu yazı genel bilgilendirme içindir. Acele kamulaştırmada süreler günlerle ölçüldüğü için, tebligatı aldıktan sonra bekleyerek değil, ilk günlerde hukuki değerlendirme alarak hareket etmek gerekir.