2144 sayılı Karar, Pamukova Rüzgâr Enerji Santralinin yapımı amacıyla bazı taşınmazların acele kamulaştırılmasına ilişkindir. Acele kamulaştırma, olağan kamulaştırmadan farklı olarak idarenin taşınmaza bedel tespiti tamamlanmadan el koyabilmesine imkân tanır. Bu ayrıcalıklı usul, kararın kendisine karşı yürütülecek hukuki mücadelenin de en erken aşamada başlatılmasını gerektirir.
Acele Kamulaştırma Kararı Yargısal Denetime Açıktır
Acele kamulaştırma kararı bir idari işlemdir ve idari yargıda iptali istenebilir. Denetimde tartışılan başlıca ölçüt, aceleliği haklı kılan olağanüstü bir durumun gerçekten bulunup bulunmadığıdır. Yatırımın kamu yararına hizmet etmesi tek başına yeterli değildir; ayrıca olağan kamulaştırma usulünün beklenmesinin neden mümkün olmadığının ortaya konulması beklenir.
İptal Talebinde İleri Sürülebilecek Somut Argümanlar
- Aceleliği gerektiren gerekçenin kararda gösterilmemesi ya da soyut ifadelerle geçiştirilmesi
- Kamulaştırılan alanın, proje için teknik olarak gerekli olandan geniş tutulması
- Türbin ve yol güzergâhının, aynı verimle daha az zarar doğuracak bir alternatifi bulunmasına rağmen tercih edilmemesi
- Gerekli izin, lisans ve çevresel değerlendirme süreçlerinin tamamlanmamış olması
- Aynı taşınmazın bir bölümünün daha önce başka amaçla kamulaştırılmış olması
Yürütmenin Durdurulması Neden Kritiktir?
El koyma gerçekleştikten ve zemin hazırlığı ile inşaat başladıktan sonra verilecek bir iptal kararı, taşınmazın eski hâline dönmesini fiilen imkânsız kılabilir. Bu nedenle iptal talebiyle birlikte yürütmenin durdurulması istenmesi ve talebin, telafisi güç zararı somut biçimde açıklaması önem taşır: dikili ağaçların yaşı, sulama tesisi, hayvancılık yapısı ya da parselin bölünmesiyle kalan kısmın kullanılamaz hâle gelmesi gibi.
İki Ayrı Dava Karıştırılmamalıdır
- İdari yargıdaki iptal davası: kararın hukuka uygunluğunu tartışır, kamulaştırmanın yapılıp yapılamayacağını belirler.
- Asliye hukuk mahkemesindeki bedel tespiti ve tescil davası: kamulaştırma yapılacaksa karşılığının ne olacağını belirler.
Bedel davasına katılıp itirazsız kalan malik, idari yargıdaki iddialarını zayıflatabilir; buna karşılık yalnızca iptal davasına odaklanıp bedel dosyasını takipsiz bırakmak da düşük bir bedelin kesinleşmesine yol açar. İki hattın eşzamanlı ve tutarlı yürütülmesi gerekir.
Süreye İlişkin Uyarı
İdari yargıda dava açma süresi, kararın öğrenilmesi ya da tebliği ile işlemeye başlar ve kaçırıldığında esasa ilişkin en güçlü iddialar dahi incelenmez. Tebligatın adres kayıt sistemindeki adrese yapıldığı ve malikin fiilen başka yerde oturduğu durumlar, sürenin farkında olmadan tükenmesinin en yaygın nedenidir.
Yukarıdaki bilgiler yol gösterici niteliktedir; her acele kamulaştırma dosyasında gerekçe, güzergâh ve taşınmazın niteliği farklı olduğundan, adım atmadan önce dosyanızın ayrıntılı incelenmesi gerekir.