Fahri konsolosların aidatı hakkında kanun, fahri konsolosluk sıfatını taşıyan kişilerin bu statüye bağlı olarak ödemekle yükümlü tutulduğu aidatı düzenlemektedir. Fahri konsolosluk, meslekten konsolosluktan farklı olarak ücretli bir kamu görevi değil, onursal nitelikte bir temsil ilişkisidir; buna rağmen statüye bağlanan bazı mali yükümlülükler bulunmaktadır. Bu rehber, yükümlülüğün niteliğini ve uyuşmazlık halinde izlenecek yolu ele almaktadır.
Fahri konsolosluğun hukuki konumu
Fahri konsolos, gönderen devlet adına sınırlı görevleri yerine getirir ve kabul eden devletin onayına tabidir. Görev, atama işlemine ve kabul eden devletin verdiği yetki belgesine dayanır. Bu ilişki bir iş sözleşmesi doğurmaz; dolayısıyla aidat da bir vergi ya da ücret kesintisi gibi değil, statüye bağlı özel bir mali yükümlülük olarak ele alınmalıdır.
Yükümlülüğün başladığı ve sona erdiği an
Aidat tartışmalarının önemli bölümü, dönemsel hesaplamadan kaynaklanır. Bu nedenle şu tarihlerin belgeye dayalı olarak tespit edilmesi gerekir:
- Atama ve kabul işleminin tamamlandığı tarih
- Görevin fiilen yürütülmeye başlandığı tarih
- İstifa, görevden alınma veya statünün sona erdiği tarih
- Yükümlülüğün hangi dönemler için tahakkuk ettirildiği
Ödenmeyen aidat nasıl takip edilir?
Kamu alacağı niteliğindeki alacaklar bakımından tahsil usulü, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun çerçevesinde yürür. Bu usulde ödeme emri tebliği, itiraz ve haciz aşamaları birbirini kısa aralıklarla izler. Ödeme emrine karşı itiraz süresi kısadır; süre geçtikten sonra borcun esasına ilişkin itiraz imkânı büyük ölçüde daralır. Bu nedenle tebligatı alan kişinin ilk yapması gereken, tebliğ tarihini ve evrakın içeriğini kayda geçirmektir.
İtirazda ileri sürülebilecek başlıklar
Böyle bir dosyada tartışılabilecek hususlar genellikle şunlardır: borcun hiç doğmamış olması, statünün ilgili dönemde bulunmaması, aidatın mükerrer tahakkuk ettirilmesi, ödemenin yapılmış olmasına rağmen kayda geçmemesi ve zamanaşımı. Ödeme yapılmışsa dekont ve tahsilat makbuzunun ibrazı, uyuşmazlığı çoğu zaman ilk aşamada sonlandırır.
Uygulamada dikkat edilecek pratik hususlar
Fahri konsoloslar çoğunlukla iş insanı olduğundan tebligatlar şirket adreslerine ulaşmakta ve idari kayıtlar arasında kaybolmaktadır. Statüye ilişkin tüm yazışmaların ayrı bir dosyada tutulması, adres değişikliklerinin ilgili mercilere yazılı olarak bildirilmesi ve her ödemenin belgelenmesi, sonradan doğacak tartışmaların önüne geçer.
Yukarıdaki bilgiler genel çerçeveyi anlatmak içindir. Statüye bağlı mali yükümlülüklerde sonuç, atama belgeleri ve tahakkuk kayıtlarına göre değişebileceğinden, tebligat aldığınızda belgelerinizle birlikte hukuki görüş almanız yerinde olur.