Türkiye İhracat Kredi Bankası Anonim Şirketinin kuruluş ve görevlerine ilişkin esaslarda 2366 sayılı Karar ile değişiklik yapılmıştır. Eximbank, ihracatçıya kredi kullandırma ve ihracat alacaklarını sigortalama işlevini birlikte yürüttüğü için, esaslarda yapılan değişiklikler firmaların hem finansmana erişimini hem de tahsil edilemeyen alacak riskini doğrudan etkiler.
İki ayrı ilişki, iki ayrı hukuki rejim
Firmalar bu iki ilişkiyi çoğu zaman birbirine karıştırır:
- Kredi ilişkisi: Genel kredi sözleşmesi, teminat, kefalet ve geri ödeme planına dayanır. Temerrüt halinde teminatlara başvurulur ve alacak takibi 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu çerçevesinde yürür.
- Alacak sigortası ilişkisi: Yurt dışındaki alıcının ödememesi riskine karşı poliçeye dayanır. Burada belirleyici olan poliçe genel şartları, beyan yükümlülüğü ve zarar bildirim süreleridir.
Kredi tarafında sık karşılaşılan uyuşmazlıklar
İhracat taahhütlü kredilerde en sık tartışılan konu, taahhüt edilen ihracatın öngörülen süre içinde gerçekleştirilememesidir. Bu durumda kredinin lehe kullandırılan koşullarının geri alınması, farkın ve faizin talep edilmesi gündeme gelir. Firmanın burada ileri sürebileceği hususlar, alıcının iflası, ülke kaynaklı ödeme engelleri, nakliye ve gümrükleme kaynaklı gecikmeler gibi kendi kusuru dışındaki nedenlerin belgeye bağlanmasıdır. Sözlü olarak alınan süre uzatımı beyanları sonuç doğurmaz; her talep yazılı yapılmalıdır.
Sigorta tazminatı reddedildiğinde
Alacak sigortasında tazminat talebinin reddedilmesinin başlıca gerekçeleri; alıcı limitinin aşılması, sevkiyatın limit onayı dışında yapılması, gecikmenin süresi içinde bildirilmemesi ve alıcıyla yaşanan ticari ihtilafın sigorta kapsamı dışında sayılmasıdır. Bu nedenle sevkiyat öncesinde limit teyidinin alınması, sevk belgelerinin poliçe koşullarına uygun düzenlenmesi ve ödeme gecikmesinin bildirim süresi içinde raporlanması hayati önem taşır.
Belge disiplini
- Satış sözleşmesi, sipariş teyidi ve teslim koşulunu gösteren yazışmalar
- Fatura, gümrük beyannamesi ve taşıma belgeleri
- Limit onayı, poliçe ve zeyilnameler
- Alıcıya gönderilen ödeme ihtarları ve alıcının cevapları
- Banka üzerinden yapılan tahsilat girişimlerine ilişkin kayıtlar
Uyuşmazlığın görüleceği yer
Eximbank ile firma arasındaki kredi ve sigorta ilişkileri özel hukuk ilişkisi niteliğinde olduğundan, uyuşmazlıklar kural olarak adli yargıda görülür. Sözleşmede yer alan yetkili mahkeme ve tahkim hükümleri, dava açılmadan önce mutlaka incelenmelidir; aksi halde açılan dava yetki yönünden reddedilebilir ve zaman kaybedilir.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; kredi ve poliçe metinleri firmadan firmaya değiştiği için, talebiniz reddedildiğinde sözleşme ve poliçe nüshalarınızla birlikte hukuki inceleme yaptırmanız uygun olur.