Spor ve olimpik çalışmalar alanında kurulan üniversite araştırma merkezleri, akademik faaliyetin yanı sıra federasyonlar, kulüpler, belediyeler ve özel kuruluşlarla yoğun bir işbirliği trafiği yürütür. Bu durum, 2547 sayılı Kanun'a dayanan merkez yönetmeliğinin çizdiği çerçeve ile dışarıya karşı üstlenilen sözleşmesel taahhütler arasında bir gerilim yaratır. Aşağıda, merkez faaliyetlerinde protokol ve proje kaynaklı sorumluluk riski ele alınmaktadır.
Merkez Kimin Adına Taahhüt Altına Girer?
Araştırma merkezleri kural olarak ayrı tüzel kişiliğe sahip değildir; üniversitenin tüzel kişiliği içinde yer alan birimlerdir. Bu nedenle bir protokolün altına atılan imza, merkezi değil üniversiteyi bağlar ve bu imzanın üniversitenin temsil düzenine uygun olması gerekir. Merkez müdürünün, kendi yetki sınırını aşan mali taahhütler içeren protokoller imzalaması hem işlemin geçerliliği hem de kişisel sorumluluk bakımından sorun doğurabilir.
Protokol Metninde Netleştirilmesi Gerekenler
- Tarafların kim olduğu: üniversite mi, merkez mi, ilgili öğretim üyesi mi?
- Fikri hakların kime ait olacağı; yayın hakkı ve isim kullanımı.
- Toplanacak veriler kişisel veri niteliğindeyse 6698 sayılı KVKK kapsamında veri sorumlusunun kim olduğu.
- Ölçüm, test ve saha çalışmalarında katılımcı güvenliği ve sigorta sorumluluğu.
- Sona erme, fesih ve uyuşmazlık hâlinde başvurulacak merci.
Sporcu ve Katılımcı Verisi Özel Bir Dikkat İster
Performans ölçümleri, sağlık verileri ve görüntü kayıtları söz konusu olduğunda veri işleme faaliyeti sıradan bir akademik veri toplamanın ötesine geçer. 6698 sayılı Kanun, sağlık verilerini özel nitelikli kişisel veri kategorisinde ele alır ve bunların işlenmesini daha sıkı koşullara bağlar. Bu nedenle katılımcı aydınlatma metinlerinin, açık rıza formlarının ve saklama sürelerinin proje başlamadan hazırlanması gerekir. Sonradan alınan rıza, geçmişteki işlemeyi hukuka uygun hâle getirmez.
Proje Yürütürken İzlenecek Adımlar
- Projeyi merkez yönetim kurulu kararına bağlayın; karar tarihi ve sayısını protokolde anın.
- Etik kurul onayı gerektiren çalışmalarda onayı saha çalışması başlamadan alın.
- Bütçe ve mali işlemleri üniversitenin döner sermaye ya da proje mevzuatına göre yürütün.
- Katılımcılarla imzalanan formların asıllarını, projeden bağımsız bir arşivde saklayın.
- Çıktıların yayımlanmasında protokoldeki yayın hükümlerine uyun; ihtilaf çoğu zaman burada doğar.
Uyuşmazlık Doğduğunda
Protokol kaynaklı bir uyuşmazlıkta ilk soru, ilişkinin idari sözleşme mi yoksa özel hukuk sözleşmesi mi olduğudur; çünkü bu ayrım görevli yargı kolunu belirler. Personelin kusuruna dayanan zarar iddialarında ise idarenin sorumluluğu ile kişisel kusur ayrımı öne çıkar. Bu ayrımların dava açılmadan önce netleştirilmesi, görev yönünden ret riskini azaltır.
Yukarıdaki değerlendirmeler genel niteliktedir. Proje ve protokol metinleri birbirinden çok farklı hükümler içerebildiğinden, imza öncesinde metnin bütünü üzerinden hukuki inceleme yaptırılması tavsiye edilir.