Moran Barajı ve hidroelektrik santralinin yapımı amacıyla Giresun ilinde bulunan bazı taşınmazların acele kamulaştırılmasına ilişkin 2591 sayılı Karar, baraj projelerine özgü bir dizi hukuki sorunu beraberinde getirir. Baraj kamulaştırmalarında tartışma çoğu zaman "kamulaştırma yapılsın mı" değil, "bedel nasıl belirlenecek" noktasında yoğunlaşır.
Baraj Projelerinde Etkilenen Alan Parsel Sınırından Geniştir
Su tutma kotu, ulaşım yollarının değişmesi ve rezervuar çevresindeki kullanım kısıtları, doğrudan kamulaştırılmayan taşınmazları da etkileyebilir. Bu nedenle malikin ilk yapması gereken, parselinin tamamının mı yoksa bir bölümünün mü kamulaştırma kapsamında olduğunu haritalar üzerinden netleştirmektir.
Bedele Dahil Edilmesi Gereken Kalemler
- Arazinin niteliğine göre değeri: tarım arazisinde gelir yöntemi, arsada emsal karşılaştırması öne çıkar.
- Üzerindeki yapılar, ahır, depo, su kuyusu gibi tesisler.
- Meyve veren ve vermeyen ağaçlar, bağ ve fidanlıklar; tür ve yaş bilgisiyle listelenmelidir.
- Taşınmaza bağlı kullanım hakları ve kayıtlı sınırlı ayni haklar.
Kalan Kısmın Kullanılamaz Hale Gelmesi
Bir parselin bir bölümü kamulaştırıldığında, geriye kalan kısım tarımsal veya ekonomik olarak anlamını yitirebilir. Bu durum dosyada açıkça ileri sürülmeli; kalan bölümün değerindeki azalma ile bu bölümün de kamulaştırılması talebi ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Talep dile getirilmediğinde inceleme dışında kalma ihtimali yüksektir.
Fiilen El Atma İhtimaline Karşı Kayıt Tutmak
Şantiye faaliyetleri sırasında, henüz kamulaştırma tamamlanmadan taşınmaza girilmesi, malzeme depolanması ya da yol açılması gibi durumlar yaşanabilir. Böyle bir durumda tarih bilgisi taşıyan fotoğraf, tespit tutanağı ve komşu beyanları, sonradan ileri sürülecek taleplerin temelini oluşturur. Kayıt tutulmayan fiilî müdahalenin ispatı, aradan zaman geçtikçe zorlaşır.
Süreç Boyunca Takip Edilmesi Gereken Aşamalar
- Kamulaştırma bildirimlerinin ve tebligatların tarihlerinin kaydedilmesi.
- İdarenin uzlaşma çağrısına verilecek yanıtın yazılı ve gerekçeli olması.
- Mahkemece yapılan keşifte, taşınmazdaki tüm unsurların tutanağa geçirilmesinin sağlanması.
- Bilirkişi raporundaki birim değerlere karşı somut emsallerle itiraz edilmesi.
Aktarılan bilgiler genel niteliktedir. Baraj kamulaştırmalarında dosyanın kaderini çoğunlukla keşif ve bilirkişi aşamasındaki teknik hazırlık belirlediğinden, sürecin başında hukuki destek almak sonradan telafisi güç kayıpları önleyebilir.