154 kV (Orhangazi-Paşalar) Brş.N.-İznik 1. ve 2. hat enerji iletim hattı projeleri kapsamında bazı taşınmazların acele kamulaştırılmasına ilişkin 2593 sayılı Karar, iletim hattı güzergâhındaki taşınmazlar üzerinde kalıcı kullanım kısıtları doğuran bir sürecin başlangıcıdır. Bölgenin tarımsal dokusu dikkate alındığında, tartışmanın ağırlık merkezi çoğunlukla arazi verimi ve dikili alanlar olur.
İki Ayrı Hat, Tek Parselde Birikmiş Kısıt
Aynı güzergâhta birden fazla hattın projelendirildiği durumlarda, bir parsel iki ayrı koridordan etkilenebilir. Bu hâlde kısıtın toplam etkisi, tek tek hatların etkisinin aritmetik toplamından farklı olabilir. Malik, her iki hattın parseli nasıl böldüğünü gösteren krokileri birlikte sunmalı ve değerlendirmenin bütüncül yapılmasını talep etmelidir.
İrtifak Kamulaştırmasında Neyin Bedeli Ödenir?
- Direk ayaklarının oturduğu alanın kullanımından tümüyle çıkması.
- Hat koridorunda yapı yasağı ve yükseklik sınırı nedeniyle doğan kullanım kısıtı.
- Koridorda kalan ve kesilmesi gereken ağaçların bedeli ile yeniden yetiştirme süresi.
- Tarımsal makine kullanımının zorlaşması gibi işletme güçlükleri.
Zeytinlik ve Meyve Bahçelerinde Özellikli Değerlendirme
Uzun yıllar sonunda ürün veren ağaçların bulunduğu araziler, boş arazi gibi değerlendirilemez. Ağacın türü, yaşı, verim durumu ve yerine yenisinin dikilmesi hâlinde geçecek süre; bedel hesabında ayrı ayrı ele alınmalıdır. Bu verilerin tespiti için keşif sırasında sayım yapılması ve tutanağa geçirilmesi kritik önemdedir.
Hat Altında Kalan Alanın Sonraki Kullanımı
İrtifak kurulmuş bir parselde mülkiyet malikte kalmakla birlikte, sonraki dönemde yapılaşma başvuruları hat kısıtı nedeniyle sınırlanabilir. Taşınmazı satın almak isteyen üçüncü kişiler bakımından da bu durum fiyatı etkiler. Bu nedenle tapu kaydına işlenen irtifak şerhinin kapsamı, satış ve ipotek işlemlerinden önce mutlaka okunmalıdır.
Sürecin Adımları
- Kararın ve güzergâh bilgisinin incelenmesi, parselin etkilenen bölümünün belirlenmesi.
- Tebligat ve ilan tarihlerinin takvime işlenmesi.
- Uzlaşma aşamasında emsal ve verim verilerinin sunulması.
- Bedel tespiti dosyasında keşif ve bilirkişi raporunun titizlikle takibi.
- Rapora karşı beyanların süresinde ve teknik gerekçeyle verilmesi.
Bu metin genel bilgi amacıyla kaleme alınmıştır. Dikili arazilerde bedel farkları büyük olabildiğinden, güzergâhta taşınmazı bulunan kişilerin keşif aşamasından önce hukuki ve teknik destek alması yararlı olur.