Blokzincir ve inovasyon alanında kurulan üniversite merkezleri, dağıtık defter uygulamaları, akıllı sözleşme prototipleri ve sertifikasyon projeleri geliştirir. Teknolojinin kendisi hızla değiştiği için, bu merkezlerin faaliyetlerinde hukuki uyum çoğu zaman teknik tasarımın önüne geçmelidir. Aşağıda merkez yönetmeliğinin uygulanmasında öne çıkan uyum ve ispat başlıkları ele alınmıştır.
Değişmezlik ile Silme Hakkının Çatışması
Blokzincir mimarisinin temel özelliği kayıtların sonradan değiştirilememesidir. Buna karşılık 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, ilgili kişiye verilerinin silinmesini veya yok edilmesini talep etme hakkı tanır. Bu gerilim, projenin tasarım aşamasında çözülmesi gereken bir sorundur. Yaygın yaklaşım, kişisel veriyi zincir dışında tutup zincire yalnızca doğrulama değeri yazmaktır. Karar ne olursa olsun, tercihin gerekçesinin belgelenmesi gerekir.
Proje Başlangıcında Yapılacak Uyum Değerlendirmesi
- Zincire hangi verinin yazılacağı ve bunun kişiyi belirlenebilir kılıp kılmadığı tespit edilir.
- Sistemde veri sorumlusunun kim olduğu belirlenir; dağıtık yapılarda bu tespit çoğu zaman kolay değildir.
- Katılımcılara yönelik aydınlatma metni hazırlanır.
- Zincir dışı bileşenlerin barındırıldığı ortamlar ve varsa yurt dışı aktarımı ayrıca değerlendirilir.
Akıllı Sözleşme Prototiplerinde Sorumluluk
Bir akıllı sözleşmenin kod olarak çalışması, onun hukuken geçerli bir sözleşme olduğu anlamına gelmez. Tarafların iradesi, ehliyet ve konu bakımından genel hukuk kuralları uygulanmaya devam eder. Prototipin gerçek bir işlemde kullanılması halinde şu noktalar netleştirilmelidir:
- Kodun hatalı çalışması durumunda riskin kimde olduğu
- İşlemin geri alınabilirliği ve düzeltme mekanizması
- Kod ile taraflar arasındaki yazılı metnin çelişmesi halinde hangisinin esas alınacağı
Dijital Kayıtların Delil Değeri
Zincir üzerindeki kayıtlar, tek başına her uyuşmazlığı çözen bir delil değildir. Kaydın hangi tarihte, hangi ağa, hangi anahtarla yazıldığının ve o anahtarın kime ait olduğunun ayrıca gösterilmesi gerekir. Usul hukukunda delilin güvenilirliği tartışılabildiği için, kayıt zincirinin yanında sözleşme, yazışma ve teslim tutanağı gibi klasik belgelerin de saklanması dosyayı güçlendirir.
Merkezin Kurumsal Sınırları
Merkez, yönetmelikte sayılan faaliyet alanı dışında iş yapamaz. Özellikle kripto varlık ihracı, saklama veya alım satım gibi düzenlemeye tabi alanlara girilmesi, üniversitenin faaliyet çerçevesini aşan ve ayrı izin rejimlerine tabi olabilecek bir durumdur. Akademik prototip ile piyasaya sürülen bir hizmet arasındaki sınırın yönetim kurulu kararıyla açıkça çizilmesi gerekir.
Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amacı taşır ve teknoloji projelerinin her biri kendine özgü koşullar içerir. Projenizin tasarım aşamasında hukuki uyum değerlendirmesi için uzman görüşü almanız yararlı olacaktır.