3366 sayılı Karar, Kastamonu ili sınırlarında tesis edilecek İnebolu DM-Uğrak KÖK enerji nakil hattının yapımı amacıyla bazı taşınmazların Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. Genel Müdürlüğü tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkindir. Enerji nakil hattı kamulaştırmaları, çoğu zaman taşınmazın tamamının değil, güzergâh üzerindeki bir şeridin ve direk yerlerinin alınmasıyla sonuçlandığından kendine özgü bir bedel mantığı taşır.
Mülkiyet Kamulaştırması ile İrtifak Kamulaştırması Aynı Şey Değildir
Enerji nakil hatlarında tipik uygulama ikili bir yapıdadır: direk ayaklarının oturduğu alanlar için mülkiyet kamulaştırması, iletkenlerin geçtiği hat koridoru için irtifak hakkı kamulaştırması yapılır. İrtifakta tapu malikin üzerinde kalır; ancak taşınmazın kullanımı kalıcı olarak sınırlanır. Bedel tartışması da tam bu sınırlamanın parasal karşılığı üzerinde döner.
Tarım ve Orman Arazilerinde Sıkça Gözden Kaçan Zarar Kalemleri
- Hat koridoru altında yapılaşma ve yükseklik sınırı nedeniyle oluşan kalıcı kullanım kaybı
- Kesilen veya budanan meyve ağaçları ile dikili ürünlerin gelir metoduyla değerlendirilmesi
- Direk yerleri nedeniyle tarlanın ikiye bölünmesi ve tarımsal makine ile işlenebilirliğin azalması
- Şantiye ve montaj çalışmaları sırasında yol açılması, toprak sıyrılması gibi geçici zararlar
- Arta kalan kısmın müstakil kullanıma elverişsiz hâle gelmesi
Bedel Tespiti Davasında Bilirkişi Raporuna Yaklaşım
Bu dosyalarda sonucu belirleyen çoğunlukla bilirkişi raporudur. Rapor elinize ulaştığında şu başlıklar tek tek kontrol edilmelidir: taşınmazın arsa mı arazi mi kabul edildiği, arazi kabul edilmişse hangi ürün deseni ve verim değerleri üzerinden hesap yapıldığı, irtifak oranının hangi gerekçeyle belirlendiği, arta kalan kısımdaki değer kaybının hesaba dâhil edilip edilmediği. Bu noktalardan biri eksikse, süresi içinde ayrıntılı ve gerekçeli itiraz sunularak ek rapor veya yeni heyet talep edilebilir.
El Koyma Aşamasında Yapılması Gerekenler
- Fiilî çalışma başlamadan önce taşınmazın mevcut hâli tarihli fotoğraf ve videoyla kayıt altına alınmalıdır.
- Ağaç sayımı ve cinsleri, mümkünse tarafsız bir tespitle belgelenmelidir.
- Keşif gününde bizzat veya vekil aracılığıyla hazır bulunulmalı, beyanlar tutanağa geçirilmelidir.
- Ödenen bedelin, ileride açılacak bedel artırım taleplerini engellemeyecek şekilde ihtirazi kayıtla alınması değerlendirilmelidir.
Enerji yatırımlarında güzergâh kararı ile bedel uyuşmazlığı farklı yargı kollarında yürüdüğünden, hangi talebin nereye yöneltileceği baştan planlanmalıdır. Kendi parselinizin durumuna göre bu planı bir hukukçuyla birlikte kurmanız önerilir.