İstanbul Beykent Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği, üniversite bünyesinde sağlık hizmeti sunumu, eğitim ve araştırma faaliyetlerini yürütecek merkezi düzenler. Sağlık uygulama ve araştırma merkezleri hem bir eğitim birimi hem de fiilen hasta kabul eden bir sağlık kuruluşu olduğundan, burada iki ayrı hukuki rejim iç içe geçer.
Eğitim Amacı ile Hasta Hakları Dengesi
Merkezde öğrenci ve asistanların gözlem ve uygulama yapması eğitimin doğal parçasıdır. Ancak hastanın, kendisine kimin müdahale ettiğini bilme ve öğrenci katılımını reddetme hakkı vardır. Bu tercihin kayıt altına alınmaması, sonradan hem tıbbi müdahalenin hukuka uygunluğu hem de kurumun özen yükümlülüğü bakımından tartışma yaratır. Uygulamada onam formuna bu hususa ilişkin ayrı bir bölüm eklenmesi koruyucu bir çözümdür.
Aydınlatılmış Onamın Unsurları
Geçerli bir onamın, matbu bir imzadan ibaret olmadığı unutulmamalıdır. Aranan asgari unsurlar:
- Müdahalenin niteliği, beklenen yararı ve olası riskleri hastanın anlayacağı dilde açıklanmalıdır.
- Alternatif tedavi seçenekleri ve hiçbir işlem yapılmaması halindeki sonuçlar belirtilmelidir.
- Hastaya karar vermek için makul bir süre tanınmalı; onam müdahaleden hemen önce aceleyle alınmamalıdır.
- Onamın kim tarafından, hangi tarih ve saatte alındığı belgeye işlenmelidir.
Kayıtların Delil Değeri
Bir uyuşmazlıkta belirleyici olan, taraf beyanları değil hasta dosyasıdır. Anamnez, muayene bulguları, konsültasyon notları, order kayıtları ve hemşire gözlem formları tarih-saat bütünlüğü içinde tutulmalıdır. Sonradan eklendiği anlaşılan notlar, dosyanın tamamına yönelik güveni zedeler. Elektronik kayıt sistemlerinde değişiklik loglarının saklanması, hem kurumu hem hekimi koruyan bir unsurdur.
Sorumluluğun Kime Yöneleceği
Vakıf üniversitesine bağlı bir sağlık merkezinde meydana gelen zarardan doğan sorumluluk, ilişkinin özel hukuk sözleşmesi niteliğine göre değerlendirilir ve talep kural olarak adli yargıda ileri sürülür. Hastanın kurumla mı yoksa doğrudan hekimle mi sözleşme kurduğu, davanın kime yöneltileceğini belirler. Ayrıca 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu çerçevesinde kurumun kendi personelinin fiillerinden doğan sorumluluğu ayrı bir başlıktır. Yanlış davalı seçimi, esasa girilmeden sonuç doğurmayan bir süreç yaratabilir.
Sağlık Verisinin Korunması
Hasta kayıtları 6698 sayılı KVKK bakımından özel nitelikli kişisel veridir. Eğitim veya bilimsel yayın amacıyla vaka paylaşımı yapılacaksa, verinin kimliği belirlenemeyecek şekilde işlenmesi ya da ayrıca açık rıza alınması gerekir. Görüntü ve videoların ders materyaline dönüştürülmesi, bu alandaki en sık gözden kaçan ihlal biçimidir. İzinsiz yayımlanan içeriklerde 5651 sayılı Kanun kapsamında kaldırma talebi de gündeme gelebilir.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir ve her vakanın kendi tıbbi-hukuki koşulları vardır. Komplikasyon, onam veya kayıt tartışması yaşandığında, hasta dosyasının tam bir örneğiyle birlikte hukuki değerlendirme yapılması önem taşır.