Millî Eğitim Bakanlığı Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği, okullarda ve rehberlik araştırma merkezlerinde yürütülen rehberlik hizmetlerinin kapsamını, personelin görevlerini ve hizmet sunum usullerini düzenler. Bu alanın hukuki açıdan en hassas tarafı, öğrenciye ait bilgilerin gizliliği ile çocuğun korunmasına ilişkin bildirim yükümlülüğü arasındaki dengedir.
Gizlilik İlkesi ve Sınırları
Rehberlik görüşmelerinde öğrencinin paylaştığı bilgiler kural olarak gizlidir. Ancak gizlilik mutlak değildir. Çocuğun kendisinin veya bir başkasının yaşamsal güvenliğinin tehlikede olduğu; ihmal, istismar veya suç şüphesinin bulunduğu hâllerde bildirim yapılması gerekir. Burada belirleyici olan, paylaşımın zorunlu ve amaçla sınırlı olmasıdır; bilginin okul içinde gereksiz kişilerle paylaşılması ayrı bir ihlal doğurur.
Bildirim Yükümlülüğü Nasıl İşler?
- Şüphe düzeyindeki bilgi bile ilgili mercie iletilir; delil toplama görevi rehber öğretmene ait değildir.
- Bildirimin tarihi, kime yapıldığı ve içeriği yazılı olarak kayda geçirilmelidir.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, kamu görevlisinin görevi sebebiyle öğrendiği suçu bildirmemesini ayrıca yaptırıma bağlamıştır.
- Çocuğun korunmasına yönelik tedbirler bakımından 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu'ndaki mekanizmalar devreye girer.
Veli Rızası ve Kayıtlar
Bireysel değerlendirme, test uygulaması ve yönlendirme işlemlerinde velinin bilgilendirilmesi esastır. Öğrenciye ait rehberlik kayıtları, 6698 sayılı Kanun anlamında kişisel veri; ruhsal duruma ilişkin bilgiler ise özel nitelikli veridir. Bu kayıtların erişim yetkisinin sınırlandırılması, saklama süresinin belirlenmesi ve süresi dolanların imhası zorunludur. Velinin çocuğuna ait kayıtlara erişim talebi, çocuğun üstün yararı gözetilerek değerlendirilir.
Boşanma ve Velayet Uyuşmazlıklarında Talep Edilen Bilgiler
Ayrılık sürecindeki ebeveynlerin okuldan rehberlik kayıtlarını talep etmesi sık görülür. Bu tür talepler kural olarak mahkeme kararı veya yetkili merci yazısı çerçevesinde karşılanır; tarafa doğrudan bilgi verilmesi, hem gizlilik hem veri koruma açısından risklidir.
Uygulayıcılar İçin Kontrol Listesi
- Görüşme kayıtlarını amaca uygun, ölçülü ve nesnel ifadelerle tutun.
- Bildirim yaptığınız her olayda yazılı iz bırakın.
- Kayıtları kilitli/erişimi sınırlı ortamda saklayın.
- Bilgi paylaşımı taleplerinde dayanağı yazılı olarak isteyin.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; gizlilik, bildirim veya veli talebiyle ilgili somut bir olayda çocuğun üstün yararı ve mevzuat birlikte değerlendirilerek hukuki görüş alınması önerilir.