3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu, mesleğe kabulden ruhsatın kullanımına, tasdik işleminden disiplin yaptırımlarına kadar geniş bir alanı düzenler. Uygulamada en çok tartışma yaratan nokta, meslek mensubunun yaptığı iş nedeniyle hangi hâllerde mükellefle birlikte sorumlu tutulacağıdır.
Unvanlar arasındaki yetki farkı
Kanun, serbest muhasebeci mali müşavir ile yeminli mali müşavir arasında hem giriş koşulları hem de yapılabilecek işler bakımından ayrım yapar. Tasdik yetkisi yeminli mali müşavire tanınmıştır ve bu yetki, kendi müşavirlik hizmetini verdiği mükellefin işlemlerini tasdik etmeme ilkesiyle sınırlandırılmıştır. Bir uyuşmazlıkta ilk bakılacak şey, işlemi yapan kişinin o işi yapmaya yetkili olup olmadığıdır; yetkisiz düzenlenen rapor, içeriği doğru olsa bile hukuki sonuç doğurmayabilir.
Tasdikten doğan sorumluluk nasıl işler
Tasdik raporunun gerçeğe aykırı olması hâlinde meslek mensubu, ziyaa uğratılan vergi ve buna bağlı cezalar yönünden mükellefle birlikte sorumlu tutulabilir. Burada belirleyici olan, mensubun kendisine ibraz edilen defter ve belgeler üzerinde yapması gereken incelemeyi yapıp yapmadığıdır. Savunmanın omurgasını, hangi belgenin ne zaman istendiği ve neyin teslim edilmediği oluşturur; bu nedenle yazılı talep ve teslim tutanakları dosyanın en değerli parçasıdır.
Disiplin soruşturmasında izlenen aşamalar
- Şikâyet veya ihbarın odaya ulaşması ve ön inceleme yapılması
- Meslek mensubunun yazılı savunmasının istenmesi
- Oda disiplin kurulunun kararı ve üst birlik nezdinde itiraz imkânı
- Kesinleşen disiplin kararına karşı idari yargı yolu
Savunma hakkının usulüne uygun kullandırılmaması, tek başına iptal sebebi olabilecek bir usul sakatlığıdır. Tebligatın hangi adrese, hangi tarihte yapıldığı bu yüzden titizlikle takip edilmelidir.
Sözleşme ve devir uyuşmazlıkları
Hizmet sözleşmesinin yazılı yapılmaması, ücret alacağının ispatını zorlaştırdığı gibi hangi işin kapsamda olduğu tartışmasını da büyütür. Mükellefin başka bir meslek mensubuna geçmesi hâlinde defter ve belgelerin devri tutanakla yapılmalı, elektronik ortamdaki beyan ve bildirim yetkilerinin ne zaman sona erdiği kayıt altına alınmalıdır.
Uyuşmazlık öncesi hazırlık
- Mükellefle yapılan yazışmaları tarih sırasına göre tek dosyada toplayın.
- Beyanname ve bildirim onaylarının sistem kayıtlarını saklayın.
- Eksik belge uyarılarını sözlü değil yazılı olarak yapın.
- Disiplin ve vergi süreçlerini ayrı ayrı takvimleyin; biri diğerinin süresini durdurmaz.
Bu rehber genel çerçeveyi anlatır. Meslek mensubunun sorumluluğu her dosyada belge düzenine göre farklı sonuç verdiğinden, somut olayda mevzuatın güncel hâli gözetilerek hukuki değerlendirme alınması yerinde olur.