Aerosol kaplar, basınç altında dolum yapılan ve tüketiciye doğrudan ulaşan ürünler olduğundan ayrı bir teknik düzenlemeye tabidir. 75/324/AT sayılı Avrupa Birliği direktifine uyum amacıyla çıkarılan Aerosol Kaplar Yönetmeliği, bu ürünlerin tasarımından etiketine ve piyasa gözetimine kadar olan zinciri düzenler. Metin teknik görünse de doğurduğu sonuçlar bütünüyle hukukidir: uygunsuz bir ürün, hem idari yaptırım hem de tazminat sorumluluğu doğurur.
Piyasaya Arzın Ön Koşulları
- Uygunluk: Kap ve içeriğin yönetmelikte belirlenen teknik gerekleri karşılaması.
- İşaretleme: Yönetmeliğin öngördüğü uygunluk işaretinin ve zorunlu ibarelerin ürün üzerinde bulunması.
- Etiket: Kullanım talimatı ve uyarıların Türkçe ve okunabilir olması; kimyasal içerik nedeniyle ayrıca sınıflandırma ve etiketleme mevzuatının uygulanabilmesi.
- Teknik dosya: Tasarım, deney ve doğrulama kayıtlarının denetime hazır tutulması.
Sorumluluk Kimde?
4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun, üretici ve dağıtıcının yükümlülüklerini ayrı ayrı belirler. Üretici ürünün güvenli olmasından sorumludur; dağıtıcı ise uygunsuzluğu bildiği veya bilmesi gerektiği hâllerde sorumluluk alanına girer. İthal ürünlerde ithalatçı, üretici gibi değerlendirilir. Bu ayrım, bir denetim tutanağında muhatabın doğru belirlenip belirlenmediğini tartışmanın da temelidir.
Denetim ve İdari Yaptırım
Piyasa gözetimi ve denetimi sonucunda uygunsuzluk tespit edilirse; ürünün piyasaya arzının durdurulması, toplatılması veya bertarafı gibi tedbirler ile idari para cezası gündeme gelebilir. İdari yaptırım kararına karşı başvuru yolu ve süresi kararın kendisinde gösterilir. Burada iki hata sık görülür: numune alma tutanağına itiraz edilmemesi ve şahit numune üzerinde yeniden inceleme talebinin süresinde kullanılmaması. İtiraz gerekçesi teknik olduğunda, ilk aşamada bağımsız laboratuvar raporu alınması sonraki savunmayı güçlendirir.
Tüketiciye Karşı Doğan Sonuçlar
Uygunsuz aerosol ürünün patlaması veya zarar vermesi hâlinde 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve genel haksız fiil hükümleri birlikte gündeme gelir. Ayıplı ürün iddiasında zamanaşımı ve ihbar süreleri; bedensel zarar iddiasında ise zararın ve failin öğrenilmesine bağlı süreler ayrı ayrı işler. Zarar görenin, ürünün ambalajını, satış belgesini ve varsa kalan içeriği muhafaza etmesi ispat açısından belirleyicidir.
Üretici İçin Uyum Kontrolü
- Ürün grubunun bu yönetmelik kapsamına girip girmediğini net biçimde belirleyin.
- Teknik dosyayı güncel tutun ve saklama süresini takvimlendirin.
- Etiket metinlerini kimyasal mevzuatındaki uyarı ifadeleriyle karşılaştırın.
- Tedarikçilerden alınan uygunluk beyanlarını sözleşmeye bağlayın.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir. Denetim tutanağı, toplatma kararı veya ayıplı ürün iddiası gibi somut bir durumda, ürün dosyanızın ve yürürlükteki teknik düzenlemenin birlikte incelenmesi gerekir.