Yapı yaklaşık birim maliyetlerine ilişkin tebliğler, yapının sınıfına ve grubuna göre metrekare birim maliyetlerini belirleyerek mimarlık ve mühendislik hizmet bedellerinin hesabında ölçüt oluşturur. Bu tablolar, sözleşmede bedel açıkça kararlaştırılmadığında veya kararlaştırılan bedel tartışmalı hale geldiğinde hakem rolü üstlenir.
Yapı Sınıfı ve Grubu Neden Tartışma Konusu Olur?
Bedel doğrudan yapının hangi sınıf ve gruba girdiğine bağlı olduğundan, uyuşmazlığın merkezinde çoğu zaman sınıflandırma yer alır. Aynı bina, kullanılan malzeme, taşıyıcı sistem ve donanım düzeyine göre farklı gruplarda değerlendirilebilir. Bu nedenle proje müellifi, sınıflandırma iddiasını mimari proje ve mahal listesiyle desteklemelidir.
Hangi Tebliğ Uygulanır?
Birim maliyet tabloları dönemsel olarak yayımlandığından, uyuşmazlıkta hangi yılın tablosunun esas alınacağı ayrı bir tartışmadır. Kural olarak hizmetin ifa edildiği ya da sözleşmenin kurulduğu dönemin verileri gündeme gelir; sözleşmede açık hüküm varsa öncelikle o hükme bakılır. Bu belirsizliği önlemenin en kolay yolu, sözleşmeye hangi tebliğin uygulanacağını yazmaktır.
Hesabın Bileşenleri
- Yapının inşaat alanı ve hesaba dahil edilecek bölümler
- Yapı sınıfı ve grubuna göre belirlenen metrekare birim maliyeti
- Verilen hizmetin kapsamı (ön proje, kesin proje, uygulama projesi, mesleki kontrollük)
- Katsayı ve oranların hangi aşamaya karşılık geldiği
Alacak Davasında İspat
Bedel uyuşmazlığı adli yargıda görülürse, ispat yükü genel kurallara göre dağılır ve teknik hesap için bilirkişi incelemesine başvurulması olağandır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu çerçevesinde, tarafların bilirkişi raporuna karşı itirazlarını süresinde ve somut biçimde ileri sürmesi gerekir; genel nitelikte itirazlar rapor sonucunu değiştirmez. Sözleşme, teslim tutanakları, onaylı projeler ve yazışmalar raporun dayanağını oluşturur.
Uyuşmazlığı Baştan Önlemek
- Sözleşmede hizmetin kapsamını aşama aşama tanımlayın.
- Bedelin hangi tabloya ve hangi yapı sınıfına göre hesaplanacağını yazın.
- Revizyon taleplerinin ek bedele tabi olup olmadığını düzenleyin.
- Teslim edilen her proje aşamasını yazılı tutanakla belgeleyin.
- Ödeme takvimini teslim aşamalarına bağlayın.
Bu değerlendirme genel bilgi amaçlıdır; hizmet bedeli hesabı yapının somut özelliklerine ve sözleşme metnine göre değişeceğinden, tartışma çıktığında teknik ve hukuki desteğin birlikte alınması yararlı olur.