3963 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Mersin sınırları içinde kurulacak 9M3075 Kocayer-Tepeköy Enerji Nakil Hattı için bazı taşınmazların TEDAŞ Genel Müdürlüğü tarafından acele kamulaştırılmasına karar verilmiştir. Bu tür kararların taşınmaz maliki bakımından en can alıcı yönü, sürecin olağan kamulaştırmaya göre çok daha hızlı ilerlemesi ve itiraz penceresinin dar olmasıdır.
Acele kamulaştırma neden farklıdır?
Olağan kamulaştırmada idare, önce bedel tespiti ve uzlaşma aşamalarını tamamlar; taşınmaza fiilen ancak bu süreç sonunda girer. Acele kamulaştırmada ise mahkemece belirlenen bedelin bankaya yatırılmasıyla idareye taşınmaza el koyma yetkisi doğar. Yani malik çoğu zaman süreci, tarlasında keşif yapılırken ya da direk temeli kazılırken öğrenir. Bu sıralama farkı, hak arama stratejisinin de baştan kurulmasını gerektirir.
Kararı geç öğrenme riski
Uygulamadaki en yaygın hak kaybı sebebi, kararın maliki geç bulmasıdır. Adres kaydı güncel değilse, taşınmaz mirasçılar arasında paylı ise ya da malik ilçe dışında yaşıyorsa tebligat fiilen gecikir. Karar Resmî Gazete’de yayımlandığı için ilan yoluyla öğrenme de gündeme gelir. Bu nedenle hattın geçeceği güzergâhta taşınmazı olanların, tebligat beklemeden tapu ve idare nezdinde durumu sorgulaması gerçek bir korunma tedbiridir.
İptal talebinde neye dayanılır?
- Aceleliği haklı kılan koşulun somut olayda bulunmadığı iddiası.
- Güzergâh seçiminde, taşınmaza daha az zarar veren bir alternatifin gözetilmediği yönündeki teknik itiraz.
- Kamulaştırılan alanın, projenin gerçek ihtiyacını aşacak genişlikte belirlenmiş olması.
- Kamu yararı kararında ya da onay sürecinde usul eksikliği bulunması.
Dava açarken zamanlama
Acele kamulaştırma kararının iptali istemi idari yargının görev alanındadır ve idari işlemlere karşı dava açma süresi işlemin tebliği ya da öğrenilmesiyle başlar. Yürütmenin durdurulması talebi, el koyma fiilen gerçekleşmeden istenirse anlam taşır; hat kurulduktan sonraki talep pratik sonucunu büyük ölçüde yitirir. Bedele ilişkin uyuşmazlık ise ayrı bir yolda, asliye hukuk mahkemesinde görülür; iki süreci karıştırmamak gerekir.
İlk hafta kontrol listesi
- Tapu kaydını ve taşınmazın güncel niteliğini çıkarın.
- Ağaç, bina, sera, sulama tesisi gibi muhdesatı tarihli fotoğraflarla kayıt altına alın.
- İdareye yazılı başvuru yaparak dosya kapsamını isteyin.
- Öğrenme tarihinizi belgeleyecek her evrakı saklayın.
Bu metin bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Enerji yatırımlarına bağlı kamulaştırmalarda süreler kısa işlediğinden, taşınmazınızın güzergâhta olduğunu öğrendiğiniz anda dosyanıza özgü hukuki destek almanız önerilir.