Et ve Süt Kurumu Genel Müdürlüğünün, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 3 üncü maddesinin (g) bendi kapsamında yapacağı mal ve hizmet alımlarına ilişkin yönetmelik, ticari faaliyetin gereklerine uygun hızlı alım yapılabilmesi için öngörülen istisna rejimini düzenler. İstisna, ihale hukukunun tamamen dışına çıkmak anlamına gelmez; sadece uygulanacak usulü değiştirir.
İstisna Kapsamının Sınırı
Bir alımın istisna kapsamında sayılabilmesi için, kurumun ticari ve sınai faaliyeti ile doğrudan ilgili olması gerekir. İdari destek nitelikli, faaliyetle doğrudan bağlantısı kurulamayan alımların istisna kapsamında yapılması, sonradan denetim raporlarında eleştiri konusu olur. Bu nedenle alım dosyasında istisna gerekçesinin somut biçimde yazılması, sonradan yapılacak savunmanın çekirdeğini oluşturur.
İstisna Alımlarında Yine de Uyulması Gerekenler
- Yaklaşık maliyetin belgeye dayalı olarak tespiti
- Rekabetin sağlanması için yeterli sayıda istekliye ulaşılması
- Şartname hükümlerinin belirli bir markaya yönlendirici olmaması
- Kararların gerekçeli olarak komisyon tutanağına geçirilmesi
- Yasaklılık teyidinin sözleşme öncesi yapılması
İstekli İtirazını Nereye Yapar?
Burası en çok karıştırılan noktadır. İstisna kapsamındaki alımlar bakımından, 4734 sayılı Kanun'un şikâyet ve itirazen şikâyet düzenlemesi ile Kamu İhale Kurumu'na başvuru yolu kural olarak işlemez. Bu durumda isteklinin yolu, alımı yapan idareye başvuru ve sonrasında yargı yoludur. Yanlış mercie yapılan başvuru süre kaybına yol açtığından, ilan ve şartnamede belirtilen başvuru usulü mutlaka okunmalıdır.
Sözleşme Aşamasındaki Uyuşmazlıklar
İstisna kapsamında imzalanan sözleşmeler bakımından uyuşmazlığın adli mi idari yargıda mı görüleceği, sözleşmenin niteliğine göre değerlendirilir. Sözleşmede yer alan uyuşmazlık çözüm hükmü ile fiili durumun örtüşmemesi halinde görev itirazı gündeme gelir; bu nedenle sözleşme metnindeki yetki ve görev maddeleri imza öncesinde incelenmelidir.
İstekli İçin Süreç Kontrolü
- Alımın hangi istisna hükmüne dayandığını dokümandan tespit edin
- Şikâyet başvuru merciini ve süresini şartnameden not edin
- Teklif ve yazışmaların idareye ulaştığını kayıt numarasıyla belgeleyin
- Değerlendirme dışı bırakılma gerekçesini yazılı olarak isteyin
Bu metin genel bilgilendirme sunar; istisna kapsamı ve başvuru yolları kurumdan kuruma değişebileceğinden, somut ihale dosyasında güncel doküman üzerinden hukuki inceleme yapılması gerekir.