Mikotoksin denetimlerinde alınan olumsuz analiz sonucu, gıda işletmecisi için ürün toplatma, imha ve idari para cezası anlamına gelebilir. Ancak sonuca dayanak oluşturan numunenin nasıl alındığı, en az analiz sonucunun kendisi kadar önemlidir. Bu rehber, numune alma usulüne aykırılık iddiasının nasıl kurgulanacağına odaklanır.
Numune Alma Neden Belirleyici?
Mikotoksinler bir partide homojen dağılmaz; kuru meyve, fındık, tahıl gibi ürünlerde bulaşan noktasal olabilir. Bu nedenle numune alma kriterleri, partinin büyüklüğüne göre alınacak birincil numune sayısını ve toplu numunenin oluşturulma yöntemini ayrıntılı olarak düzenler. Öngörülen sayıdan az noktadan alınan ya da gelişigüzel oluşturulan bir numune, partiyi temsil etme niteliğini kaybeder.
Tutanakta Aranacak Hususlar
- Parti büyüklüğünün ve numune alınan nokta sayısının açıkça yazılması
- Numunenin alındığı tarih, saat ve depolama koşulları
- Şahit numunenin ayrılıp ayrılmadığı ve işletmeciye teslim edilip edilmediği
- Numune alma personelinin yetki belgesi ve imzası
- İşletmeci temsilcisinin imzası ile varsa düşülen şerh
- Numunenin laboratuvara ulaşana kadarki soğuk zincir ve mühür bütünlüğü
Şahit Numune ve İkinci Analiz Hakkı
Gıda denetimlerinde işletmeciye tanınan en güçlü savunma aracı, şahit numune üzerinden ikinci analiz talebidir. Bu hak, ilgili mevzuatta öngörülen süre içinde ve usulüne uygun biçimde kullanılmazsa kural olarak yeniden canlandırılamaz. Şahit numune hiç ayrılmamışsa veya uygun koşullarda muhafaza edilmemişse, bu durum tek başına savunmanın merkezine yerleştirilebilecek bir usul eksikliğidir.
İdari Yaptırıma Karşı İzlenecek Adımlar
- Tutanağı imzalarken çekinceleri mutlaka yazılı şerh olarak düşün; sonradan sözlü itiraz karşılık bulmaz.
- Denetim ve analiz evrakının tam suretini yazılı olarak talep edin.
- Şahit numune ile ikinci analiz talebini süresinde ve akredite laboratuvar tercihini belirterek yapın.
- Ürünün girdi tedarik kayıtlarını, kendi öz kontrol analizlerinizi ve depolama sıcaklık kayıtlarını dosyaya ekleyin.
- 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu kapsamında verilen idari para cezasına karşı, tebliğ tarihinden itibaren işleyen başvuru süresini takvimleyin.
Öz Kontrol Kayıtlarının Değeri
Düzenli tutulan öz kontrol analizleri, aynı partiye ait geçmiş sonuçların uygun çıktığını göstererek denetim sonucunun tekilliğini tartışmaya açar. Bu kayıtlar aynı zamanda işletmecinin gerekli özeni gösterdiğini ortaya koyduğundan, ceza miktarının değerlendirilmesinde de dikkate alınabilecek unsurlar arasındadır.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. Gıda denetimlerinde süreler kısa ve teknik detay yoğun olduğundan, olumsuz bir analiz raporuyla karşılaşıldığında evrak üzerinden hızlıca uzman değerlendirmesi alınmasında yarar vardır.