Katılım esaslarına uyum düzenlemeleri, faizsiz finans ilkelerine göre çalıştığını beyan eden kuruluşların bu beyanının kurumsal bir denetim mekanizmasıyla desteklenmesini amaçlar. Düzenlemenin hukuki önemi, bir ürünün "katılım esaslarına uygun" olarak pazarlanmasının artık yalnızca ticari bir iddia değil, denetlenebilir bir yükümlülük hâline gelmesidir.
Uyum Yapısının Üç Katmanı
Uygulamada uyum genellikle üç düzeyde kurulur: ilkeleri belirleyen danışma organı, günlük işlemlerin bu ilkelere uygunluğunu izleyen uyum birimi ve bunların işleyişini kontrol eden iç denetim. Bu katmanların yazılı görev tanımları, toplantı tutanakları ve karar defterleri olmadan varlıklarını ispat etmek mümkün değildir. Denetimde ilk sorulan da çoğu zaman bu belgelerdir.
Ürün Onayında Kritik Aşama
- Yeni ürünün sözleşme yapısı, danışma organına işleme başlanmadan önce sunulmalıdır.
- Onay kararı, hangi koşullarla verildiğini gösterecek şekilde gerekçeli yazılmalıdır.
- Onay sonrası sözleşme metninde yapılan değişiklikler yeniden değerlendirmeye tabi tutulmalıdır.
- Sözleşme ekleri, ücret tarifeleri ve tahsilat uygulamaları da uygunluk incelemesine dahildir; asıl uyumsuzluk çoğu zaman ekte doğar.
Müşteriye Karşı Doğabilecek Uyuşmazlık
Bir ürünün katılım esaslarına uygun olduğu belirtilerek pazarlanması, müşteri açısından sözleşmenin esaslı bir unsurunu oluşturabilir. Sonradan bu beyanın gerçeği yansıtmadığı ileri sürülürse, tartışma yanıltıcı bilgilendirme ve sözleşmeye aykırılık ekseninde yürür. Bu nedenle tanıtım materyalleri, internet sitesi metinleri ve şubede kullanılan broşürlerin uyum biriminden geçmiş olması, sonradan doğacak iddialara karşı en sağlam savunmadır.
Uyumsuzluk Tespit Edildiğinde Yapılacaklar
- Uyumsuzluğun kapsamı belirlenir: tek işlem mi, ürün ailesinin tamamı mı?
- Etkilenen müşteri sayısı ve tutar tespit edilir ve kayıt altına alınır.
- Düzeltici işlem, karar organının yazılı kararına bağlanır.
- Bildirim yükümlülüğü doğuyorsa süresi içinde ve eksiksiz yerine getirilir; gecikmeli bildirim tek başına ayrı bir aykırılık oluşturabilir.
- Süreç, ileride yapılacak denetimde ibraz edilebilecek bir dosya hâline getirilir.
Kişisel Verilerle Kesişme Noktası
Uyum incelemeleri sırasında müşteri işlem verilerine erişilmesi kaçınılmazdır. Bu erişimin 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamındaki ilkelerle uyumlu yürütülmesi, erişim yetkilerinin sınırlandırılması ve saklama sürelerinin belirlenmesi gerekir. Uyum çalışması yaparken başka bir mevzuata aykırılık üretmek, pratikte sık rastlanan bir tuzaktır.
Bu metin genel bilgilendirme için hazırlanmıştır; kurumunuzun ürün yapısı, iç düzenlemeleri ve denetim yazışmaları incelenmeden uyum durumu hakkında kesin bir sonuca varılamaz.