4700 sayılı Karar, Manisa'da Yağcılar ENH ve branşmanlarının yenilenmesi amacıyla bazı taşınmazların TEDAŞ eliyle acele kamulaştırılmasını konu alır. Buradaki ayırt edici nokta kelimenin kendisinde gizlidir: yenileme. Yani çoğu parselde yıllar önce kurulmuş bir hat zaten mevcuttur ve bu durum, bedel tartışmasını olağan kamulaştırmadan farklı bir zemine taşır.
Eski Hat Varken Yeniden Kamulaştırma Neden Yapılır?
Uygulamada üç neden öne çıkar: hattın teknik kapasitesinin artırılması, direk yerlerinin değişmesi ve geçmişte hiç bedel ödenmeden ya da usulüne uygun tescil yapılmadan kurulmuş hatların hukuki zemine oturtulması. Malik açısından bu ayrım kritiktir; çünkü hangi ihtimalde olduğunuz, talep edebileceğiniz kalemleri değiştirir.
Tapu Kaydınızda Ne Yazıyor?
- Taşınmaz üzerinde daha önce tesis edilmiş bir irtifak hakkı şerhi var mı?
- Şerh varsa, hangi tarihte ve hangi genişlikte koridor için kurulmuş?
- Yeni proje, mevcut koridorun dışına taşıyor mu?
- Geçmişte hiçbir bedel ödenmemişse, hattın fiilen ne zaman kurulduğu belgelenebiliyor mu?
Kısıtlılığın İki Katmanı
Enerji nakil hattı, geçtiği koridorda yapılaşmayı ve bazı tarımsal faaliyetleri sınırlar. Yenileme projelerinde bilirkişi incelemesinde sıkça atlanan husus şudur: kısıtlılık zaten mevcut olduğu için taşınmazın değeri bugün de düşüktür; ancak ek bir daralma söz konusuysa, aradaki fark ayrıca değerlendirilmelidir. Direk sayısının artması, koridorun genişlemesi ya da güzergâhın kaydırılarak parselin bölünmesi bu farkı doğuran tipik hâllerdir.
Fiilî El Atma İddiası Ayrı Bir Başlıktır
Eğer hat geçmişte bedeli ödenmeden kurulmuşsa, yeni kamulaştırma kararı bu geçmiş dönemi kendiliğinden temizlemez. Geçmişteki kullanıma dayalı talepler, yeni bedel tespiti dosyasından ayrı biçimde ve kendi usulü içinde değerlendirilir. Bu ikisini tek dilekçede karıştırmak, dosyanın gecikmesine yol açar.
Bilirkişi Raporuna Karşı Ne Söylenmeli?
- Arazinin sulu-kuru ayrımı doğru yapılmış mı, sulama kaynağına mesafe dikkate alınmış mı?
- Üzerindeki ağaç ve dikili varlıkların yaşı ve verim çağı sayıma yansımış mı?
- Koridor dışında kalan bölümün kullanım kabiliyeti azalıyorsa bu hesaba katılmış mı?
- Emsal olarak alınan satışlar aynı bölgeye ve benzer niteliğe mi ait?
Buradaki açıklamalar genel çerçeve sunar; her parselin konumu, mevcut şerh durumu ve hattın geçiş biçimi sonucu değiştirir. Rapora itiraz süreleri kısa olduğundan, tebligatı aldıktan sonra beklemeden hukuki destek almanız yerinde olacaktır.